Bán hàng trên sàn TMĐT: “Miếng bánh” không còn dễ ăn

Đơn hàng teo tóp, rủi ro chồng chất

Ngồi lặng trước màn hình điện thoại, chị Diệu Nguyễn – chuyên kinh doanh sản phẩm chăm sóc răng miệng trên Shopee – vẫn không tin rằng cả buổi sáng không nhận nổi một đơn hàng.

“Cùng thời điểm năm ngoái, mỗi ngày shop chốt 70–90 đơn. Giờ thì dù chạy quảng cáo đủ kiểu vẫn không bán nổi. Sản phẩm giá chưa tới 100.000 đồng, nhưng chỉ cần 2 lượt click quảng cáo đã tốn 20.000 đồng, chưa kể thuế, phí khác. Tôi thực sự không biết làm sao để giữ doanh số ổn định,” chị chia sẻ.

Tình trạng này không phải cá biệt. Nhiều chủ shop cho biết ngay cả khi bán được hàng, nỗi lo đổi trả vẫn thường trực. Chị Kim Ngân – kinh doanh giày dép tại TP.HCM – kể lại:
“Có khách nhận hàng gần nửa tháng, mang dép đến mòn đế, rồi trả lại với lý do ‘đặt nhầm’ hoặc ‘giá cao’. Sàn vẫn chấp nhận và bắt shop chịu toàn bộ rủi ro.”

Các chuyên gia TMĐT nhận định: giai đoạn đầu, sàn thường “trải thảm đỏ” để thu hút người bán, nới lỏng quy định và hỗ trợ tối đa. Nhưng khi đã chiếm lĩnh thị trường, họ bắt đầu siết chặt tiêu chuẩn, ưu tiên những shop đạt doanh số và chất lượng cao, khiến nhiều cửa hàng nhỏ chật vật tồn tại.

Áp lực thuế, phí và câu chuyện bỏ cuộc

Không chỉ đối mặt với chi phí quảng cáo, chủ shop còn chịu gánh nặng thuế và thủ tục hóa đơn. Ông Trần Công Hoan – Giám đốc vận hành SwiftHub – cho biết:
“Các sàn hiện tăng phí, yêu cầu kê khai thuế và xuất hóa đơn cho cả đầu vào lẫn đầu ra. Nhưng với TMĐT, việc đổi trả diễn ra thường xuyên. Xuất hóa đơn rồi thu hồi khi hàng bị trả là vô cùng phức tạp. Hàng hoàn lại thì khó bán tiếp vì chất lượng giảm.”

Chị N.T.B.D. (Hải Phòng) đã tạm ngừng kinh doanh từ tháng 5/2025 nhưng vẫn chưa giải quyết xong thủ tục thuế. “Bán từ 2022, doanh thu khoảng 900 triệu, lời chẳng bao nhiêu mà chi phí thì cao, giờ nghỉ bán cũng hết vốn. Nghe nói có thể bị truy thu và phạt khoảng 30 triệu đồng, tôi thật sự lo lắng,” chị chia sẻ.

Sự cố “giá 0 đồng” và cái giá phải trả

Đầu tháng 8, cộng đồng mạng xôn xao trước trường hợp shop Capman Club trên Shopee bị lỗi kỹ thuật cài nhầm voucher giảm 320.000 đồng, dẫn đến hàng loạt đơn hàng “0 đồng”. Chỉ trong 16 phút, hơn 6.000 đơn phát sinh, gây nguy cơ lỗ gần 1,9 tỷ đồng nếu bán dưới giá vốn.

Dù đã trao đổi với Shopee và thống nhất vẫn giao hàng cho khách, thiệt hại là điều khó tránh. Các chuyên gia nhận xét, lỗi sai trong thao tác là rủi ro khó loại bỏ khi vận hành cửa hàng online. Nhưng nếu chủ shop tự ý hủy đơn, sàn sẽ phạt nặng, tạo áp lực tâm lý lớn cho người bán.

Thị trường đang nghiêng về “ông lớn”

Theo số liệu Metric, 6 tháng đầu năm 2025 ghi nhận hơn 80.000 cửa hàng rời bỏ các sàn TMĐT, nhưng vẫn còn gần 54.000 shop trụ lại, đạt tổng doanh số hơn 12.000 tỷ đồng. Đáng chú ý, các “shop mall” (cửa hàng chính hãng) chỉ chiếm 3,4% số lượng nhưng đóng góp tới 28,7% doanh số trên Shopee và TikTok Shop.

Điều này phản ánh xu hướng tiêu dùng mới: khách hàng ưu tiên mua từ thương hiệu uy tín để đảm bảo chất lượng và dịch vụ hậu mãi. Các nhà bán lớn có tiềm lực duy trì đơn hàng ổn định sẽ chiếm ưu thế, còn các shop nhỏ lẻ ngày càng khó chen chân.

TMĐT: Sân chơi không còn cho tất cả

Bức tranh TMĐT hiện nay giống hệt kịch bản thị trường gọi xe công nghệ: thời kỳ đầu “trải thảm” thu hút đối tác, nhưng khi đã thống lĩnh thị trường, chính sách thay đổi, siết chặt tiêu chuẩn và ưu tiên chất lượng.

Kết quả là sự đào thải diễn ra khốc liệt. Với người bán, “miếng bánh” TMĐT giờ không còn dễ ăn, mà chỉ những ai có chiến lược bài bản, nguồn lực tài chính mạnh và khả năng thích ứng nhanh mới có thể đứng vững.