Hoàn thiện quy định xã đạt chuẩn pháp luật: Cắt giảm thủ tục

Dự thảo mới: Tinh gọn, định lượng, rõ trách nhiệm

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc nhấn mạnh, dự thảo Thông tư lần này gồm 6 điều, quy định rõ các nội dung về tiêu chí đánh giá, mẫu biểu, quy trình công nhận xã/phường đạt chuẩn tiếp cận pháp luật. Đáng chú ý, dự thảo lần này sẽ loại bỏ các tiêu chí mang tính định tính, thay bằng đánh giá định lượng cụ thể để đảm bảo tính minh bạch và khách quan.

Bên cạnh đó, quy định mới cũng làm rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức trong toàn bộ quá trình triển khai, đồng thời hỗ trợ địa phương nâng cao năng lực quản lý, thực hiện tốt hơn vai trò phục vụ người dân.

Rút gọn tiêu chí, tăng phân cấp, đưa chuyển đổi số vào đánh giá

Phó Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý Ngô Quỳnh Hoa cho biết: Bộ đã chủ động tinh giản hệ thống tiêu chí tiếp cận pháp luật từ 5 còn 3 tiêu chí, đi kèm 14 chỉ tiêu đánh giá cụ thể. Hình thức chấm điểm cũng được loại bỏ để giảm thủ tục và tăng tính thực chất trong công tác công nhận.

Điểm nổi bật của dự thảo là tăng cường phân cấp cho chính quyền địa phương – UBND cấp tỉnh được quyền quy định quy trình đánh giá, thời gian nộp hồ sơ, từ đó giúp việc thực hiện linh hoạt, phù hợp hơn với điều kiện từng địa phương.

Lần đầu tiên, yếu tố chuyển đổi số được đưa vào hệ thống đánh giá, phản ánh đúng xu hướng ứng dụng công nghệ trong công tác phổ biến pháp luật. Bên cạnh đó, tỷ lệ hòa giải thành tại cơ sở cũng được yêu cầu đạt tối thiểu 90%, thể hiện vai trò pháp luật trong giữ gìn ổn định từ cấp xã.

TP.HCM: Góp ý để quy định sát thực tế, giảm áp lực cho cơ sở

Tại tọa đàm, bà Trần Thị Hồng Hạnh – Phó Giám đốc Sở Tư pháp TP.HCM – cho biết thành phố hiện có 168 đơn vị hành chính cấp xã/phường với dân số lên tới 14 triệu người, nhiều nơi quy mô dân số vượt 230.000 người trong khi biên chế còn hạn chế. Dù vậy, năm 2024, tỉ lệ xã/phường đạt chuẩn tiếp cận pháp luật tại TP.HCM vẫn đạt 98%.

Từ thực tiễn triển khai, TP.HCM đề xuất ba nội dung cụ thể:

1. Cần quy định thống nhất thời điểm lấy số liệu và tổ chức đánh giá cấp xã để tránh việc mỗi địa phương áp dụng khác nhau.

2. Bổ sung cơ chế thu hồi quyết định công nhận xã đạt chuẩn nếu phát hiện sai phạm hoặc đánh giá chưa chính xác.

3. Làm rõ thành phần tham gia họp bình xét và quy trình lấy ý kiến cộng đồng, đảm bảo chặt chẽ và thống nhất toàn quốc.

Thành phố cũng kiến nghị bổ sung chỉ tiêu hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh – điều được đánh giá phù hợp với Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân.

Hướng tới bộ tiêu chí nông thôn mới 2026–2030

Dự thảo Thông tư không chỉ nhằm chuẩn hóa công tác đánh giá tiếp cận pháp luật mà còn hướng đến việc tích hợp vào Bộ tiêu chí quốc gia về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026–2030. Đây là một bước tiến nhằm đồng bộ hóa các chính sách phát triển kinh tế – xã hội gắn với pháp luật.

Kết luận buổi tọa đàm, đại diện Bộ Tư pháp khẳng định sẽ tiếp thu đầy đủ các ý kiến góp ý, tiếp tục hoàn thiện quy định để tiêu chí “xã đạt chuẩn pháp luật” không chỉ mang tính hình thức mà thực sự phản ánh được năng lực phục vụ và mức độ tiếp cận công lý của người dân tại cơ sở