Hoàn thuế GTGT điện tử đạt 99%, ngành Thuế siết quản lý rủi ro

Số hóa giúp thay đổi cách xử lý hồ sơ hoàn thuế

Công tác hoàn thuế giá trị gia tăng đang có bước chuyển rõ nét khi phần lớn hồ sơ được tiếp nhận và xử lý trên môi trường điện tử. Theo Cục Thuế, trong năm 2026, tỷ lệ hồ sơ hoàn thuế GTGT thực hiện bằng phương thức điện tử đã đạt khoảng 99%.

Việc số hóa không chỉ giúp giảm sự phụ thuộc vào hồ sơ giấy mà còn tạo điều kiện để cơ quan thuế chuẩn hóa quy trình tiếp nhận, phân tích và xử lý thông tin. Khi dữ liệu của người nộp thuế được đưa vào hệ thống, cơ quan quản lý có thể nhanh chóng đối chiếu các thông tin liên quan, nhận diện những dấu hiệu bất thường và phân loại hồ sơ theo mức độ rủi ro.

Đây được xem là một trong những yếu tố quan trọng giúp ngành Thuế vừa cải thiện chất lượng phục vụ người nộp thuế, vừa chuyển trọng tâm quản lý từ kiểm tra thủ công sang quản trị dựa trên dữ liệu.

Hồ sơ đủ điều kiện được ưu tiên giải quyết nhanh

Một điểm đáng chú ý trong quá trình cải cách là cơ chế phân loại hồ sơ theo rủi ro. Thay vì áp dụng một cách thức kiểm tra giống nhau đối với tất cả trường hợp, hệ thống tự động hỗ trợ xác định hồ sơ thuộc nhóm cần kiểm tra trước khi hoàn hoặc nhóm có thể hoàn trước rồi kiểm tra sau.

Cách tiếp cận này giúp nguồn lực quản lý được tập trung vào những hồ sơ có khả năng phát sinh sai phạm, trong khi các trường hợp đáp ứng đầy đủ điều kiện có thể được giải quyết nhanh hơn.

Đến ngày 11/8/2026, 87% hồ sơ thuộc diện hoàn trước, kiểm tra sau đã được cơ quan thuế xử lý trong thời gian 6 ngày làm việc kể từ khi tiếp nhận đầy đủ hồ sơ. Con số này cho thấy việc ứng dụng công nghệ và quản lý theo mức độ rủi ro đang góp phần rút ngắn đáng kể thời gian chờ đợi của doanh nghiệp.

Với doanh nghiệp, tốc độ hoàn thuế có ý nghĩa trực tiếp đối với dòng tiền. Khoản thuế được hoàn đúng thời hạn có thể bổ sung nguồn vốn lưu động, hỗ trợ doanh nghiệp duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh và giảm áp lực tài chính trong những giai đoạn cần vốn.

Hơn 111.000 tỷ đồng đã được quyết định hoàn

Theo số liệu Cục Thuế công bố, tính đến ngày 11/8/2026, toàn ngành đã ban hành 11.627 quyết định hoàn thuế GTGT, với tổng số tiền lên tới 111.726 tỷ đồng.

So với cùng kỳ, số quyết định hoàn thuế tăng 9%, trong khi số tiền được hoàn tăng tới 32%. Kết quả này tương đương 64,4% dự toán hoàn thuế của cả năm 2026.

Sự gia tăng về số tiền hoàn thuế cho thấy hoạt động xử lý hồ sơ đang được đẩy nhanh trong bối cảnh cơ quan thuế đồng thời phải bảo đảm yêu cầu kiểm soát ngân sách và ngăn ngừa hành vi lợi dụng chính sách.

Đối với nền kinh tế, hoàn thuế GTGT không đơn thuần là một nghiệp vụ hành chính. Việc giải quyết kịp thời các khoản hoàn thuế hợp lệ có thể giúp cải thiện dòng tiền của doanh nghiệp, đặc biệt với những đơn vị có hoạt động xuất khẩu hoặc thường xuyên phát sinh số thuế đầu vào được khấu trừ lớn.

1.927 hồ sơ vẫn đang được tiếp tục xử lý

Bên cạnh số hồ sơ đã được giải quyết, ngành Thuế hiện còn 1.927 hồ sơ với tổng số tiền đề nghị hoàn khoảng 34.521 tỷ đồng đang trong quá trình xử lý.

Đáng chú ý, có 245 hồ sơ có thời gian giải quyết kéo dài, chiếm 1,7% tổng số hồ sơ cơ quan thuế đã tiếp nhận và giải quyết trong kỳ. Đây chủ yếu là những trường hợp có dấu hiệu rủi ro cao, cần thêm thời gian để xác minh, đối chiếu thông tin trước khi đưa ra quyết định hoàn thuế.

Điểm này cho thấy bài toán đặt ra cho ngành Thuế không chỉ là làm nhanh hơn mà còn phải làm đúng. Nếu rút ngắn thời gian một cách cơ học, nguy cơ bỏ lọt hành vi gian lận có thể gia tăng. Ngược lại, nếu kiểm tra quá rộng và kéo dài đối với mọi hồ sơ, những doanh nghiệp tuân thủ sẽ phải chịu chi phí và thời gian chờ đợi không cần thiết.

Vì vậy, phân loại rủi ro trở thành khâu then chốt để cân bằng hai yêu cầu tưởng như trái ngược: hoàn nhanh cho hồ sơ đủ điều kiện và kiểm soát chặt đối với hồ sơ bất thường.

Kiểm soát gian lận nhưng không tạo thêm “điểm nghẽn”

Trong cuộc họp trực tuyến về công tác hoàn thuế GTGT mới đây, Cục Thuế tiếp tục yêu cầu toàn ngành nâng cao khả năng nhận diện và quản lý rủi ro.

Một trong những trọng tâm là ngăn chặn hành vi gian lận, trục lợi chính sách hoàn thuế, đồng thời tăng cường kiểm soát tình trạng mua bán, sử dụng hóa đơn không hợp pháp. Đây là những vấn đề có thể làm sai lệch dữ liệu đầu vào và ảnh hưởng trực tiếp đến tính chính xác của việc xác định số thuế được hoàn.

Tuy nhiên, yêu cầu kiểm soát rủi ro không đồng nghĩa với việc kéo dài quy trình đối với tất cả người nộp thuế. Cơ quan thuế đặt mục tiêu phân biệt rõ giữa hồ sơ có dấu hiệu bất thường và hồ sơ đáp ứng đầy đủ quy định.

Nói cách khác, quản lý thuế trong môi trường số cần chuyển từ tư duy “kiểm tra càng nhiều càng an toàn” sang “kiểm tra đúng nơi, đúng mức độ rủi ro”. Đây là điều kiện quan trọng để vừa bảo vệ nguồn thu ngân sách, vừa tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động kinh doanh.

Dữ liệu trở thành nền tảng của quản lý hoàn thuế

Khi tỷ lệ hồ sơ điện tử đã đạt 99%, bước phát triển tiếp theo không chỉ nằm ở việc thay hồ sơ giấy bằng hồ sơ trực tuyến. Giá trị lớn hơn nằm ở khả năng khai thác dữ liệu để hỗ trợ quyết định quản lý.

Nếu dữ liệu về hóa đơn, doanh thu, giao dịch, thuế đầu vào và các thông tin liên quan được kết nối, chuẩn hóa và đối chiếu hiệu quả, cơ quan thuế có thể phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường trước khi khoản tiền hoàn được giải ngân.

Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh các phương thức gian lận ngày càng phức tạp. Việc kiểm tra dựa hoàn toàn vào hồ sơ do doanh nghiệp cung cấp có thể không đủ để nhận diện những mối liên hệ bất thường giữa nhiều chủ thể. Ngược lại, phân tích dữ liệu trên quy mô lớn có thể giúp phát hiện các mô hình giao dịch đáng ngờ mà phương pháp kiểm tra thủ công khó nhận biết.

Do đó, số hóa hoàn thuế cần được nhìn nhận như một bước trong quá trình hiện đại hóa quản lý thuế, thay vì chỉ là thay đổi phương thức nộp hồ sơ.

Mục tiêu cuối cùng là nhanh, minh bạch và đúng đối tượng

Những kết quả đạt được trong năm 2026 cho thấy ngành Thuế đang từng bước hình thành quy trình hoàn thuế dựa trên dữ liệu và đánh giá rủi ro. Tỷ lệ hồ sơ điện tử ở mức 99%, cùng tỷ lệ lớn hồ sơ hoàn trước, kiểm tra sau được xử lý trong thời gian ngắn, là những chỉ dấu tích cực của quá trình này.

Tuy nhiên, hiệu quả của cải cách sẽ không chỉ được đo bằng số lượng hồ sơ được giải quyết nhanh. Quan trọng hơn là khả năng bảo đảm khoản hoàn thuế đến đúng đối tượng, đúng số tiền và đúng thời hạn, đồng thời ngăn chặn hành vi lợi dụng chính sách.

Với người nộp thuế tuân thủ, một hệ thống hoàn thuế vận hành nhanh và minh bạch sẽ giúp giảm chi phí hành chính, cải thiện dòng tiền và tăng tính ổn định trong hoạt động kinh doanh. Với cơ quan quản lý, hệ thống dữ liệu và phân tích rủi ro hiệu quả sẽ tạo thêm công cụ để kiểm soát gian lận mà không làm phát sinh những “điểm nghẽn” không cần thiết.

Đây cũng là hướng đi quan trọng để công tác hoàn thuế chuyển từ mô hình xử lý hồ sơ đơn thuần sang quản lý chủ động dựa trên dữ liệu, trong đó tốc độ phục vụ và kỷ luật quản lý phải được thực hiện song song.