Nghị định 308/2026/NĐ-CP: Đòn bẩy mới nâng tầm chất lượng nhân lực doanh nghiệp

1. Khuyến khích cái bắt tay chiến lược giữa Doanh nghiệp và Nhà trường

Nghị định 308/2026/NĐ-CP mở ra không gian hợp tác toàn diện, không chỉ dừng lại ở việc doanh nghiệp thụ hưởng nguồn nhân lực mà còn trực tiếp can thiệp sâu vào quá trình đào tạo:

• Đồng kiến tạo chương trình học: Doanh nghiệp được trao quyền tham gia xây dựng giáo trình, chuẩn đầu ra và phương pháp đào tạo để đảm bảo đầu ra sát với nhu cầu thực tiễn của thị trường lao động.

• Chia sẻ nguồn lực và chuyển giao công nghệ: Khuyến khích việc dùng chung cơ sở vật chất, xưởng thực hành, nền tảng số. Đồng thời, chuyên gia từ doanh nghiệp có thể trực tiếp tham gia giảng dạy, bồi dưỡng nhà giáo và hướng dẫn thực tập.

• Thích ứng xu hướng mới: Tập trung mạnh mẽ vào việc bồi dưỡng kỹ năng số, kỹ năng xanh và hỗ trợ ươm mầm các ý tưởng khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo cho học sinh, sinh viên.

2. Trợ lực tài chính và vinh danh sự cống hiến

Nhà nước không chỉ khuyến khích bằng cơ chế mà còn đưa ra các cam kết hỗ trợ tài chính cụ thể, giúp doanh nghiệp giảm bớt gánh nặng khi tham gia vào công tác xã hội hóa giáo dục:

• Hỗ trợ đào tạo trực tiếp: Nhà nước (thông qua ngân sách địa phương) sẽ hỗ trợ kinh phí khi doanh nghiệp tham gia đào tạo trình độ sơ cấp cho người yếu thế, hoặc đào tạo các ngành nghề ưu tiên, khó xã hội hóa. Quá trình này được thực hiện bài bản qua hình thức giao nhiệm vụ, đặt hàng hoặc đấu thầu.

• Chính sách tôn vinh: Các doanh nghiệp có đóng góp tiêu biểu sẽ được xét khen thưởng. Đặc biệt, tiêu chí "điểm cộng" để được vinh danh là doanh nghiệp phải trích lập Quỹ đào tạo nhân lực và sử dụng tối thiểu 70% quỹ này hàng năm cho các hoạt động giáo dục, đào tạo.

3. Quỹ đào tạo nhân lực: Cơ chế linh hoạt từ lợi nhuận sau thuế

Điểm nhấn nổi bật của Nghị định là quy định chi tiết về việc thành lập và sử dụng "Quỹ đào tạo nhân lực của doanh nghiệp", tạo nguồn tài chính chủ động để nâng cao trình độ nhân viên:

• Nguồn trích lập chủ động: Quỹ được trích lập từ lợi nhuận sau thuế và các nguồn tài trợ hợp pháp. Doanh nghiệp tư nhân được tự do quyết định mức trích lập dựa trên kế hoạch và nhu cầu thực tế.

• Giới hạn đối với doanh nghiệp Nhà nước: Để đảm bảo an toàn vốn, các doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ từ trên 50% đến 100% vốn điều lệ bị khống chế mức trích lập tối đa không quá 01% lợi nhuận sau thuế hằng năm (đã bao gồm cả phần quỹ dư từ năm trước chuyển sang).

• Nhiệm vụ chi rõ ràng và minh bạch: Quỹ được dùng để chi trả thù lao cho người dạy, mua sắm học liệu, thiết bị thực hành, bồi dưỡng nghiệp vụ, đánh giá kỹ năng nghề cho người lao động. Ngoài ra, doanh nghiệp có thể dùng quỹ để tài trợ cho các cơ sở giáo dục (tài trợ cơ sở vật chất, quỹ khuyến học, học bổng...) nhưng tuyệt đối không được dùng để góp vốn hay mua cổ phần tại các cơ sở này.

4. Tầm nhìn vĩ mô và tác động thực tiễn

Nghị định 308/2026/NĐ-CP được kỳ vọng sẽ gỡ bỏ "nút thắt" lớn nhất của thị trường lao động hiện nay: sự chênh lệch giữa cung và cầu kỹ năng. Bằng cách trao quyền chủ động tài chính cho doanh nghiệp thông qua Quỹ đào tạo nhân lực và tạo ra cơ chế hợp tác chặt chẽ, đôi bên cùng có lợi với cơ sở giáo dục, quy định mới này sẽ thúc đẩy một hệ sinh thái học tập suốt đời. Từ đó, người lao động Việt Nam sẽ được trang bị nền tảng vững chắc để sẵn sàng thích ứng với kỷ nguyên số và sự dịch chuyển của nền kinh tế xanh.