Đề xuất mở rộng diện đất miễn thuế theo Luật Đất đai 2024

Việc sửa đổi Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp đang trở thành một trong những nội dung quan trọng trong lộ trình hoàn thiện hệ thống chính sách tài chính đất đai sau khi Luật Đất đai năm 2024 được ban hành. Mục tiêu của lần điều chỉnh này không chỉ dừng lại ở việc cập nhật tên gọi và phân loại đất theo quy định mới mà còn hướng đến xây dựng cơ chế thuế thống nhất, dễ áp dụng, giảm thủ tục hành chính và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Tại phiên họp thẩm định dự án luật do Bộ Tư pháp chủ trì, cơ quan soạn thảo cho biết nhiều nội dung của Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp sẽ được điều chỉnh để bảo đảm đồng bộ với Luật Đất đai 2024, Luật Quản lý thuế năm 2025 cũng như mô hình chính quyền địa phương mới.

Những thay đổi này được kỳ vọng sẽ tháo gỡ nhiều bất cập phát sinh trong quá trình thực thi pháp luật thời gian qua, đồng thời tạo nền tảng pháp lý rõ ràng cho hoạt động quản lý, sử dụng đất trong giai đoạn mới.

Mở rộng danh mục đất không thuộc diện chịu thuế

Một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo là việc cập nhật lại các nhóm đất không phải nộp thuế theo hệ thống phân loại mới.

Theo định hướng sửa đổi, nhiều loại đất phục vụ lợi ích công cộng sẽ được xác định là không thuộc diện chịu thuế sử dụng đất phi nông nghiệp. Trong đó có đất dành cho công trình cấp nước sạch, hệ thống thoát nước, phòng chống thiên tai, xử lý chất thải, hạ tầng bưu chính và viễn thông, khu vui chơi phục vụ cộng đồng cũng như đất xây dựng các công trình sự nghiệp.

Việc mở rộng phạm vi các loại đất không chịu thuế phản ánh quan điểm ưu tiên phát triển hạ tầng thiết yếu, khuyến khích đầu tư vào các công trình phục vụ lợi ích xã hội thay vì mục tiêu thương mại.

Song song với đó, dự thảo cũng cập nhật các loại đất thuộc diện phải nộp thuế theo cách phân loại mới của Luật Đất đai, bao gồm đất cụm công nghiệp, đất thương mại - dịch vụ, đất sản xuất phi nông nghiệp và đất phục vụ hoạt động khai thác khoáng sản.

Đơn giản hóa thủ tục kê khai và quản lý thuế

Không chỉ sửa đổi phạm vi chịu thuế, dự thảo còn tập trung cải cách quy trình quản lý thuế nhằm giảm chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp.

Các quy định về đăng ký, kê khai, xác định nghĩa vụ tài chính và nộp thuế sẽ được điều chỉnh để thống nhất với Luật Quản lý thuế năm 2025. Đây được xem là bước đi cần thiết nhằm hạn chế tình trạng chồng chéo giữa các văn bản pháp luật, đồng thời tăng khả năng kết nối dữ liệu giữa các cơ quan quản lý.

Đáng chú ý, dự thảo bổ sung nguyên tắc xác định hạn mức đất ở trong trường hợp một cá nhân hoặc hộ gia đình sở hữu nhiều thửa đất. Quy định này được kỳ vọng sẽ giúp việc tính thuế minh bạch hơn, tránh phát sinh cách hiểu khác nhau giữa các địa phương.

Giáo dục tiếp tục là lĩnh vực được ưu tiên về chính sách thuế

Một điểm mới khác là việc mở rộng chính sách miễn thuế đối với diện tích đất phục vụ trực tiếp cho hoạt động giáo dục và đào tạo.

Theo đề xuất, các cơ sở giáo dục sẽ được miễn thuế đối với phần diện tích sử dụng đúng mục đích đào tạo, giảng dạy và nghiên cứu. Tuy nhiên, diện tích được khai thác để kinh doanh, thương mại hoặc cung cấp dịch vụ vẫn phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính theo quy định.

Quy định này nhằm bảo đảm chính sách ưu đãi được áp dụng đúng đối tượng, đồng thời ngăn ngừa việc lợi dụng ưu đãi thuế để thực hiện các hoạt động kinh doanh sinh lợi.

Điều chỉnh chính sách thuế thu nhập doanh nghiệp đối với đơn vị giáo dục và khoa học

Ngoài lĩnh vực đất đai, dự thảo còn sửa đổi một số quy định của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp.

Theo đó, các tổ chức khoa học và công nghệ công lập, trường đại học công lập cùng các cơ sở giáo dục hoạt động không vì lợi nhuận sẽ được mở rộng phạm vi miễn thuế đối với nguồn thu từ hoạt động chuyên môn như đào tạo, nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ, dịch vụ hỗ trợ giáo dục, lãi tiền gửi và kinh phí được Nhà nước giao hoặc đặt hàng.

Trong khi đó, các khoản thu từ hoạt động sản xuất, kinh doanh ngoài nhiệm vụ chính vẫn phải thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định hiện hành nhằm bảo đảm nguyên tắc công bằng giữa các chủ thể kinh doanh.

Đáng chú ý, dự thảo cũng bổ sung cơ chế xử lý đối với các cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì lợi nhuận nhưng sau đó chuyển đổi mục tiêu hoạt động hoặc thực hiện chia lợi nhuận. Trong trường hợp này, đơn vị sẽ phải hoàn trả toàn bộ số thuế đã được miễn cùng các khoản phát sinh theo quy định

của pháp luật về quản lý thuế.

Cần bảo đảm tính khả thi khi triển khai trên thực tế

Bên cạnh việc thống nhất hệ thống pháp luật, cơ quan thẩm định cũng yêu cầu tiếp tục rà soát kỹ các quy định để bảo đảm khả năng áp dụng trong thực tiễn.

Một trong những nội dung được đặc biệt lưu ý là tiêu chí phân biệt giữa phần diện tích sử dụng cho mục đích kinh doanh và phần diện tích phục vụ lợi ích công cộng hoặc nhiệm vụ giáo dục. Nếu quy định chưa đủ rõ ràng, quá trình thực hiện có thể phát sinh tranh chấp hoặc cách hiểu không thống nhất giữa các địa phương.

Ngoài ra, việc ứng dụng cơ sở dữ liệu đất đai vào quản lý thuế cũng được xem là yếu tố quan trọng nhằm tăng tính chính xác trong xác định nghĩa vụ tài chính, giảm thủ tục hành chính và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong thời gian tới.

Hoàn thiện chính sách thuế theo hướng minh bạch và phát triển bền vững

Việc sửa đổi đồng thời Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp và Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp cho thấy định hướng xây dựng hệ thống chính sách thuế phù hợp với khung pháp lý mới, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn tới.

Nếu được thông qua, các quy định mới không chỉ góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý về đất đai và thuế mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động đầu tư, giáo dục, nghiên cứu khoa học, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nguồn lực đất đai và bảo đảm tính minh bạch trong thực hiện nghĩa vụ tài chính.