HCM thúc đẩy thương mại điện tử xuyên biên giới 2026-2030: Làn sóng AI trở thành động lực xuất khẩu mới

UBND TPHCM vừa ban hành Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử (TMĐT) giai đoạn 2026-2030. Điểm cốt lõi của chiến lược này là xây dựng hệ sinh thái xúc tiến thương mại số, đẩy mạnh ứng dụng các công nghệ đột phá như Trí tuệ nhân tạo (AI) và nâng cao năng lực cạnh tranh cho cộng đồng doanh nghiệp trên thị trường quốc tế.
Trong bối cảnh phương thức cạnh tranh toàn cầu chuyển dịch từ quy mô/chi phí sang năng lực khai thác dữ liệu và tích hợp công nghệ, TMĐT xuyên biên giới đang trở thành đầu tàu tăng trưởng mới cho hàng hóa Việt Nam.
Dưới đây là tổng hợp chi tiết về bức tranh xuất khẩu trực tuyến, những thách thức cốt lõi và lộ trình hỗ trợ doanh nghiệp từ phía chính quyền thành phố.

Thực trạng xuất khẩu trực tuyến của doanh nghiệp Việt Nam

Theo dữ liệu từ Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TPHCM (ITPC) và sàn TMĐT B2B Alibaba:

• Sản phẩm hiện diện lớn: Hơn 600.000 sản phẩm Việt Nam đã có mặt trên nền tảng bán sỉ B2B toàn cầu, tập trung vào các nhóm ngành chủ lực như đồ nội thất, dệt may và nông sản.
• Tốc độ tăng trưởng nhà bán hàng:Từ tháng 4/2025 đến tháng 3/2026, số lượng nhà xuất khẩu Việt Nam mới tham gia sàn Alibaba tăng khoảng 10%.
• Vị thế quốc tế: Việt Nam tiếp tục được các tập đoàn TMĐT đánh giá là một trong những nguồn cung ứng (sourcing hub) quan trọng hàng đầu thế giới.

Những rào cản lớn đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs)

Dù cơ hội bứt phá rất rõ ràng, khối doanh nghiệp SMEs tại Việt Nam vẫn vấp phải 3 nhóm rào cản lớn khi bước ra sân chơi toàn cầu:

1. Năng lực vận hành và nhân sự:Thiếu đội ngũ chuyên trách am hiểu thương mại số, tốn nhiều thời gian thích nghi và áp lực chi phí vận hành bộ máy ban đầu.
2. Pháp lý, thuế và ngôn ngữ: Hệ thống khung pháp lý, thủ tục thuế đan xem giữa các thị trường cùng bất đồng ngôn ngữ gây rủi ro giao thương.
3. Thách thức tiêu chuẩn xanh (ESG) và phát thải: Các thị trường khắt khe như EU đã áp dụng Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM), buộc doanh nghiệp phải kê khai minh bạch lượng phát thải khí nhà kính trong sản xuất và vận chuyển. Lợi thế giá rẻ không còn đủ để cạnh tranh nếu thiếu yếu tố bền vững.

Tác nhân AI (AI Agent) - Trợ lý số hóa bứt phá cho nhà bán hàng

Để giải quyết bài toán vận hành 24/7 và xử lý dữ liệu phức tạp, việc tích hợp các công cụ AI Agent vào quy trình kinh doanh đang trở thành xu hướng bắt buộc:

• Tự động hóa vận hành: Các nền tảng TMĐT quốc tế đang cung cấp giải pháp AI cắm là chạy (plug-and-play), giúp tự động hóa toàn bộ quy trình bán hàng, tư vấn khách hàng đa ngôn ngữ và tối ưu hóa gian hàng 24/7.
• Tối ưu hóa quyết định: AI hỗ trợ phân tích dữ liệu thị trường, đưa ra dự báo nhu cầu và hỗ trợ theo dõi các chỉ số môi trường, giúp doanh nghiệp phản ứng nhanh với thị trường.

Lộ trình hành động của TPHCM giai đoạn 2026-2030

Nhằm cụ thể hóa kế hoạch tổng thể, TPHCM sẽ triển khai các hoạt động thực tiễn để đồng hành cùng doanh nghiệp:

• Đào tạo nhân lực số: ITPC phối hợp trực tiếp với các sàn TMĐT xuyên biên giới (như Alibaba) mở các chương trình tập huấn chuyên sâu về AI cho nhà bán hàng nội địa.
• Xây dựng hệ sinh thái xúc tiến thương mại số: Kết nối doanh nghiệp với các đối tác công nghệ, logistics, tài chính để giảm thiểu rủi ro khi xuất khẩu.
• Nâng cao nhận thức pháp lý và ESG: Hỗ trợ doanh nghiệp cập nhật quy định quốc tế về tiêu chuẩn xanh, minh bạch chuỗi cung ứng và quy định thuế quan.

Lời khuyên cho lãnh đạo doanh nghiệp

Kế hoạch 2026-2030 của TPHCM là đòn bẩy chính sách quan trọng. Tuy nhiên, yếu tố quyết định vẫn nằm ở sự chủ động từ phía doanh nghiệp. Việc chủ động cập nhật công nghệ AI, đào tạo nhân sự và chuẩn hóa dữ liệu phát thải ngay từ hôm nay chính là chìa khóa để doanh nghiệp Việt không chỉ tồn tại mà còn bứt phá mạnh mẽ trên bản đồ thương mại toàn cầu.