Hơn 4.500 vụ xâm phạm sở hữu trí tuệ bị phát hiện

1. Hàng nghìn vụ xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ bị xử lý

Theo thông tin từ Bộ Khoa học và Công nghệ, sau khi Công điện số 38/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ được triển khai, các cơ quan chức năng đã tăng cường kiểm tra, phát hiện và xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Tính từ thời điểm ban hành Công điện đến hết tháng 7/2026, lực lượng chức năng đã phát hiện 4.562 vụ việc có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Trong số này:

• 3.872 vụ bị xử lý bằng biện pháp hành chính;
• Tổng số tiền xử phạt trên 46,2 tỷ đồng;
• Giá trị hàng hóa vi phạm gần 147,8 tỷ đồng;
• 3.925 tổ chức, cá nhân bị xử lý;
• 135 vụ án đã có quyết định khởi tố;
• Tòa án nhân dân các cấp thụ lý 32 vụ và xét xử 14 vụ, với 17 bị cáo.

Các con số trên cho thấy hoạt động thực thi quyền sở hữu trí tuệ không chỉ dừng ở việc kiểm tra và xử phạt hành chính mà đã được mở rộng sang các biện pháp tố tụng đối với những hành vi có tính chất nghiêm trọng.

2. Vi phạm trên môi trường trực tuyến được kiểm soát chặt hơn

Một trong những vấn đề nổi bật hiện nay là sự dịch chuyển của các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ lên môi trường Internet.

Thay vì chỉ xuất hiện tại cửa hàng, chợ hoặc các điểm kinh doanh truyền thống, hàng giả, nội dung vi phạm bản quyền và các sản phẩm xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp có thể được phân phối thông qua website, nền tảng trực tuyến và thương mại điện tử.

Trước tình hình này, các cơ quan chức năng đã triển khai biện pháp ngăn chặn truy cập đối với 2.373 website vi phạm.

Trong đó có:

• 588 website cung cấp phim lậu;
• 279 website đăng tải truyện lậu;
• 21 website bán hàng có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp;
• 1.383 website phát, chiếu bóng đá trái phép.

Việc xử lý website vi phạm cho thấy công tác bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ đang chuyển từ cách tiếp cận chủ yếu dựa trên kiểm tra hàng hóa vật lý sang kiểm soát đồng thời cả môi trường số.

3. Nhãn hiệu vẫn là đối tượng bị xâm phạm phổ biến

Xét theo từng nhóm quyền sở hữu trí tuệ, nhãn hiệu và chỉ dẫn địa lý tiếp tục chiếm tỷ lệ lớn trong số các vụ việc bị xử lý.

Trong tổng số các vụ xử lý hành chính, có tới 3.818 vụ liên quan đến quyền đối với nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý.

Trong khi đó:

• 39 vụ liên quan đến quyền tác giả, quyền liên quan;
• 15 vụ thuộc các đối tượng sở hữu trí tuệ khác.

Điều này phản ánh một thực tế đáng lưu ý đối với doanh nghiệp: thương hiệu và dấu hiệu nhận diện sản phẩm vẫn là nhóm tài sản có nguy cơ bị xâm phạm cao.

Việc sử dụng trái phép nhãn hiệu không chỉ làm ảnh hưởng đến doanh thu mà còn có thể gây thiệt hại về uy tín, làm giảm niềm tin của khách hàng và tạo ra sự cạnh tranh không lành mạnh trên thị trường.

Do đó, doanh nghiệp cần chủ động đăng ký, quản lý và giám sát việc sử dụng các tài sản sở hữu trí tuệ của mình thay vì chỉ xử lý sau khi vi phạm đã xảy ra.

4. Nhiều vụ việc đã được xử lý bằng biện pháp hình sự

Đối với những hành vi có tính chất nghiêm trọng, việc xử lý không dừng lại ở chế tài hành chính.

Theo số liệu được công bố, trong thời gian từ khi Công điện 38/CĐ-TTg được ban hành đến hết tháng 7/2026, có:

• 115 vụ xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý được xử lý theo Điều 226 Bộ luật Hình sự;
• 20 vụ xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan được xử lý theo Điều 225 Bộ luật Hình sự.

Đồng thời, 135 vụ án đã có quyết định khởi tố.

Những số liệu này cho thấy cơ quan chức năng đang chú trọng hơn đến việc phân loại hành vi theo tính chất, mức độ vi phạm để áp dụng biện pháp xử lý phù hợp.

Đối với doanh nghiệp và cá nhân kinh doanh, đây cũng là cảnh báo quan trọng rằng việc xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ có thể dẫn đến trách nhiệm hình sự nếu hành vi đáp ứng đầy đủ các dấu hiệu theo quy định của Bộ luật Hình sự.

5. Riêng tháng 7, số vụ phát hiện tiếp tục ở mức cao

Chỉ tính riêng tháng 7/2026, lực lượng chức năng đã phát hiện 1.250 vụ việc có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Trong đó, 1.116 vụ bị xử lý hành chính với:

• Hơn 14,8 tỷ đồng tiền phạt;
• Gần 27,8 tỷ đồng giá trị hàng hóa vi phạm;
• 1.161 tổ chức, cá nhân bị xử lý.

Đáng chú ý, tháng 7 ghi nhận 50 vụ án được khởi tố, cao hơn tháng trước.

Trong cùng kỳ, Tòa án nhân dân các cấp thụ lý 21 vụ và đưa ra xét xử 7 vụ với 9 bị cáo.

Việc số vụ khởi tố tăng cho thấy các biện pháp xử lý hình sự đang được quan tâm hơn đối với những vụ việc có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc gây hậu quả đáng kể.

6. Thương mại điện tử tạo thêm thách thức trong bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ

Sự phát triển của thương mại điện tử giúp doanh nghiệp mở rộng thị trường nhưng đồng thời cũng tạo thêm không gian cho các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Một sản phẩm giả mạo nhãn hiệu có thể được quảng bá và bán trên nhiều nền tảng khác nhau. Nội dung vi phạm bản quyền có thể được sao chép và phát tán với tốc độ rất nhanh.

Đặc biệt, việc sử dụng tài khoản ẩn danh, thông tin người bán không đầy đủ hoặc liên tục thay đổi website và kênh phân phối có thể gây khó khăn cho quá trình xác minh chủ thể vi phạm.

Vì vậy, công tác thực thi quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số đòi hỏi sự phối hợp giữa nhiều chủ thể, từ cơ quan quản lý, lực lượng thực thi, chủ sở hữu quyền đến các nền tảng công nghệ và thương mại điện tử.

7. Doanh nghiệp cần chủ động bảo vệ tài sản sở hữu trí tuệ

Từ thực trạng trên, doanh nghiệp không nên chỉ chờ đến khi phát hiện hàng giả hoặc nội dung vi phạm mới tiến hành xử lý.

Một số biện pháp cần được chú trọng gồm:

Đăng ký quyền sở hữu trí tuệ: Chủ động đăng ký nhãn hiệu, quyền tác giả và các đối tượng sở hữu trí tuệ phù hợp với hoạt động kinh doanh.

Theo dõi thị trường: Thường xuyên kiểm tra các sàn thương mại điện tử, website và mạng xã hội để phát hiện việc sử dụng trái phép tài sản trí tuệ.

Lưu giữ chứng cứ: Khi phát hiện hành vi vi phạm, cần nhanh chóng thu thập hình ảnh, đường dẫn, thông tin người bán, hóa đơn và các tài liệu liên quan.

Xây dựng quy trình xử lý: Doanh nghiệp nên có phương án cảnh báo, yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm hoặc phối hợp với cơ quan có thẩm quyền khi cần thiết.

Kiểm soát tài sản trí tuệ của chính doanh nghiệp: Việc sử dụng nhãn hiệu, hình ảnh, nội dung hoặc phần mềm của bên thứ ba cũng cần được kiểm tra để tránh doanh nghiệp trở thành chủ thể vi phạm.

8. Bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ cần được thực hiện trên cả hai môi trường

Kết quả xử lý trong 7 tháng đầu năm 2026 cho thấy tình trạng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ vẫn diễn biến phức tạp, trong khi phương thức vi phạm ngày càng đa dạng.

Bên cạnh hàng giả, hàng nhái được đưa ra thị trường, các hành vi xâm phạm bản quyền, nhãn hiệu và quyền sở hữu công nghiệp trên Internet cũng cần được kiểm soát chặt chẽ hơn.

Bộ Khoa học và Công nghệ đánh giá công tác phối hợp, chia sẻ thông tin giữa một số lực lượng thực thi vẫn cần tiếp tục hoàn thiện; nguồn lực dành cho hoạt động bảo vệ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ cũng còn những hạn chế nhất định.

Do đó, việc tiếp tục triển khai Công điện số 38/CĐ-TTg, đồng thời tăng cường xử lý các hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan trên môi trường số được xác định là một trong những nhiệm vụ cần tiếp tục thực hiện.

Đối với doanh nghiệp, việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ không chỉ là biện pháp xử lý vi phạm mà cần trở thành một phần trong chiến lược quản trị tài sản và bảo vệ thương hiệu. Chủ động đăng ký, giám sát và thực thi quyền sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế thiệt hại và bảo vệ lợi thế cạnh tranh trong môi trường kinh doanh ngày càng số hóa.