Không cung cấp thông tin thuế có thể bị phạt 100 triệu đồng

Trong bối cảnh hoạt động đầu tư, kinh doanh xuyên biên giới ngày càng phổ biến, việc quản lý thuế không còn giới hạn trong phạm vi thông tin do cơ quan thuế trong nước trực tiếp thu thập. Dòng tiền, tài sản, quyền sở hữu doanh nghiệp và các giao dịch quốc tế đòi hỏi cơ chế chia sẻ thông tin giữa các cơ quan quản lý thuế của nhiều quốc gia.

Từ yêu cầu này, pháp luật Việt Nam quy định trách nhiệm của người nộp thuế cũng như các tổ chức, cá nhân đang nắm giữ thông tin liên quan trong việc phối hợp với cơ quan thuế.

Theo quy định tại Điều 63 Nghị định 252/2026/NĐ-CP, hoạt động thu thập, xác minh, sử dụng và trao đổi thông tin cho mục đích thuế phải được thực hiện trên cơ sở pháp luật Việt Nam, các điều ước quốc tế về thuế mà Việt Nam là thành viên, các thỏa thuận quốc tế đã ký kết và tiêu chuẩn của Diễn đàn toàn cầu về minh bạch và trao đổi thông tin cho mục đích thuế.

Điều này cho thấy nghĩa vụ cung cấp dữ liệu không chỉ được đặt ra với chính người nộp thuế. Trong những trường hợp nhất định, ngân hàng, tổ chức tài chính, đơn vị cung ứng dịch vụ thanh toán, doanh nghiệp và các chủ thể khác đang quản lý thông tin cũng có thể trở thành đối tượng phải phối hợp cung cấp dữ liệu.

Những nhóm thông tin có thể được yêu cầu

Một trong những nội dung đáng chú ý là phạm vi thông tin phục vụ trao đổi thuế tương đối rộng. Tùy từng trường hợp, cơ quan thuế có thể yêu cầu những dữ liệu liên quan trực tiếp đến tình trạng pháp lý, hoạt động tài chính và quyền sở hữu của người nộp thuế.

Đáng chú ý là thông tin về chủ sở hữu pháp lý và chủ sở hữu hưởng lợi. Đây là nhóm dữ liệu có ý nghĩa trong việc xác định ai thực sự sở hữu hoặc kiểm soát một doanh nghiệp, qua đó hỗ trợ cơ quan quản lý nhận diện những cấu trúc sở hữu phức tạp có yếu tố nước ngoài.

Bên cạnh đó, thông tin ngân hàng, dữ liệu kế toán và các tài liệu khác liên quan đến nghĩa vụ thuế cũng có thể nằm trong phạm vi trao đổi khi đáp ứng điều kiện theo quy định.

Đối với chi nhánh, văn phòng đại diện của doanh nghiệp nước ngoài tại Việt Nam, trách nhiệm cập nhật thông tin về chủ sở hữu pháp lý và chủ sở hữu hưởng lợi của công ty mẹ ở nước ngoài cũng được đặt ra khi đăng ký thuế lần đầu hoặc khi có thay đổi thông tin đăng ký thuế.

Với các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, đơn vị cung ứng dịch vụ thanh toán và trung gian thanh toán, yêu cầu còn gắn với việc cung cấp thông tin về tài khoản tài chính của đối tượng không cư trú thuế tại Việt Nam cùng những báo cáo liên quan theo chuẩn mực quốc tế.

Trao đổi thông tin thuế được thực hiện theo nhiều cơ chế

Không phải mọi thông tin đều được trao đổi theo cùng một phương thức. Quy định hiện hành phân chia hoạt động trao đổi thông tin cho mục đích thuế thành nhiều hình thức, tương ứng với từng loại dữ liệu và cơ sở pháp lý.

Trao đổi theo yêu cầu

Đây là trường hợp cơ quan thuế nước ngoài đề nghị cung cấp thông tin nhằm phục vụ việc xác định hoặc quản lý nghĩa vụ thuế.

Thông tin có thể liên quan đến chủ sở hữu pháp lý, chủ sở hữu hưởng lợi, tài khoản ngân hàng, sổ sách kế toán hoặc những dữ liệu khác của người nộp thuế và các chủ thể có liên quan.

Trao đổi tự động

Một số loại báo cáo được thực hiện theo cơ chế trao đổi tự động trên cơ sở điều ước hoặc thỏa thuận quốc tế.

Các nhóm thông tin có thể bao gồm báo cáo lợi nhuận liên quốc gia, báo cáo về tài khoản tài chính của đối tượng không cư trú thuế tại Việt Nam, báo cáo tài sản mã hóa và các báo cáo khác thuộc phạm vi cam kết quốc tế của Việt Nam.

Trao đổi tự nguyện

Ngoài hai cơ chế trên, pháp luật còn quy định việc trao đổi tự nguyện đối với những thông tin phục vụ mục đích thuế theo các điều ước hoặc thỏa thuận quốc tế mà Việt Nam tham gia.

Việc phân định các phương thức trao đổi cho thấy quản lý thuế hiện nay đang hướng tới khả năng kết nối dữ liệu xuyên biên giới, thay vì chỉ dựa vào thông tin do người nộp thuế tự kê khai trong nước.

Không thể lấy lý do bảo mật để từ chối yêu cầu hợp pháp

Một vấn đề doanh nghiệp và các tổ chức nắm giữ dữ liệu cần đặc biệt lưu ý là nghĩa vụ cung cấp thông tin không mặc nhiên được loại trừ vì lý do bảo mật.

Theo cảnh báo của cơ quan Thuế, khi có yêu cầu hợp pháp, việc cung cấp thông tin không thể bị từ chối chỉ vì dữ liệu thuộc phạm vi bí mật ngân hàng hoặc thuộc nghĩa vụ bảo mật khác, trừ trường hợp pháp luật hoặc điều ước quốc tế có quy định khác.

Tương tự, việc thông tin đang được lưu giữ tại ngân hàng, tổ chức tài chính, đơn vị trung gian hoặc một bên thứ ba cũng không phải là căn cứ để từ chối cung cấp nếu yêu cầu của cơ quan thuế đáp ứng quy định pháp luật.

Quy định này đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác quản trị dữ liệu. Các tổ chức không chỉ cần lưu giữ thông tin đầy đủ mà còn phải xây dựng quy trình để xác định, kiểm tra và cung cấp dữ liệu khi phát sinh yêu cầu hợp pháp từ cơ quan có thẩm quyền.

Chậm cung cấp thông tin cũng có thể bị xử phạt

Nhiều người có thể cho rằng chỉ hành vi cố tình không cung cấp dữ liệu mới bị xử phạt. Tuy nhiên, quy định xử phạt còn bao gồm cả trường hợp cung cấp thông tin quá hạn hoặc cung cấp dữ liệu không chính xác, không đầy đủ.

Theo Điều 2 Nghị định 291/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 125/2020/NĐ-CP, mức phạt đối với các hành vi vi phạm nghĩa vụ cung cấp thông tin có thể lên tới 100 triệu đồng.

Cụ thể, hành vi cung cấp thông tin theo yêu cầu của cơ quan thuế nhưng chậm từ 5 ngày trở lên có thể bị phạt từ 10-30 triệu đồng.

Nếu thông tin được cung cấp không chính xác hoặc không đầy đủ theo yêu cầu, mức phạt có thể tăng lên 30-50 triệu đồng.

Nặng hơn, hành vi không cung cấp thông tin sau 15 ngày kể từ khi hết thời hạn được yêu cầu, kể cả thời hạn gia hạn nếu có, có thể bị phạt từ 50-100 triệu đồng.

Mức phạt tương tự cũng được áp dụng đối với hành vi thông đồng, bao che người nộp thuế nhằm cản trở cơ quan thuế thu thập hoặc xác minh dữ liệu phục vụ hoạt động trao đổi thông tin.

Như vậy, rủi ro pháp lý không chỉ xuất hiện khi một tổ chức cố tình che giấu dữ liệu. Việc chậm trễ, cung cấp thiếu hoặc cung cấp sai thông tin cũng có thể khiến tổ chức, cá nhân phải chịu trách nhiệm.

Không chỉ phạt tiền, còn phải khắc phục vi phạm

Một điểm cần lưu ý là việc nộp phạt không đồng nghĩa với việc chấm dứt toàn bộ nghĩa vụ.

Ngoài hình thức xử phạt bằng tiền, tổ chức, cá nhân vi phạm còn phải thực hiện biện pháp khắc phục, trong đó có nghĩa vụ cung cấp đầy đủ và chính xác thông tin theo yêu cầu của cơ quan thuế.

Nếu người vi phạm không chấp hành quyết định xử phạt, cơ quan có thẩm quyền có thể áp dụng các biện pháp cưỡng chế theo quy định để bảo đảm quyết định được thực hiện.

Điều này khiến việc quản lý thông tin trở thành một nội dung cần được doanh nghiệp đưa vào hệ thống kiểm soát nội bộ. Hồ sơ thuế, dữ liệu kế toán, thông tin sở hữu và các tài liệu liên quan cần được tổ chức theo hướng có thể truy xuất, kiểm chứng và cung cấp đúng thời hạn khi cần thiết.

Doanh nghiệp cần chủ động kiểm soát dữ liệu

Từ các quy định trên, yêu cầu đặt ra đối với doanh nghiệp không chỉ là “có thông tin” mà còn phải biết thông tin nào đang được quản lý, ai chịu trách nhiệm và có thể cung cấp trong thời gian bao lâu.

Doanh nghiệp nên thường xuyên rà soát thông tin đăng ký thuế, cơ cấu sở hữu, thông tin về chủ sở hữu hưởng lợi và những dữ liệu liên quan đến hoạt động kinh doanh có yếu tố nước ngoài.

Hệ thống hồ sơ kế toán, chứng từ và tài liệu phục vụ xác định nghĩa vụ thuế cũng cần được lưu giữ đầy đủ, khoa học. Việc chuẩn hóa dữ liệu ngay từ đầu sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế tình trạng phải tìm kiếm hoặc bổ sung thông tin một cách bị động khi nhận được yêu cầu từ cơ quan quản lý.

Đặc biệt, khi nhận được yêu cầu cung cấp dữ liệu, doanh nghiệp cần xác định rõ phạm vi thông tin phải cung cấp, thời hạn thực hiện và đầu mối chịu trách nhiệm. Trường hợp có nội dung chưa rõ, cần chủ động trao đổi, giải trình hoặc đề nghị hướng dẫn thay vì tự ý bỏ qua yêu cầu.

Minh bạch thông tin là yêu cầu ngày càng quan trọng

Việc tăng cường trao đổi thông tin thuế quốc tế phản ánh xu hướng quản lý tài chính và thuế đang chuyển mạnh sang dựa trên dữ liệu. Khi các quốc gia phối hợp chia sẻ thông tin, khả năng che giấu tài sản, thu nhập hoặc cấu trúc sở hữu nhằm né tránh nghĩa vụ thuế sẽ ngày càng bị thu hẹp.

Đối với người nộp thuế và các tổ chức có liên quan, tuân thủ nghĩa vụ cung cấp thông tin vì thế không nên chỉ được nhìn nhận dưới góc độ tránh bị xử phạt. Đây còn là một phần của yêu cầu minh bạch trong quản trị doanh nghiệp và thực hiện nghĩa vụ thuế.

Chủ động cập nhật dữ liệu, kiểm soát hồ sơ, bảo đảm tính chính xác và phản hồi đúng thời hạn sẽ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro pháp lý, đồng thời nâng cao khả năng đáp ứng các yêu cầu quản lý thuế trong môi trường kinh doanh ngày càng kết nối với hệ thống thông tin quốc tế.