Mở rộng hành lang pháp lý cho Luật Dầu khí

1. Tối ưu hóa nguồn lực tài nguyên từ các mỏ nhỏ và cận biên

Thực tế địa chất hiện nay cho thấy phần lớn sản lượng đến từ các mỏ lâu đời đang bước vào chu kỳ suy thoái. Các phát hiện mới đa phần có quy mô nhỏ, nằm ở khu vực nước sâu, xa bờ với chi phí vận hành cao và rủi ro địa chất lớn.

a. Thay đổi tư duy quản lý tài chính và đầu tư

• Chuyển đổi cơ chế chia sẻ rủi ro: Thay đổi từ tư duy "Nhà nước hưởng lợi, doanh nghiệp chịu rủi ro" sang mô hình "cùng hưởng lợi, cùng chia sẻ rủi ro", đặc biệt áp dụng đối với các dự án có mức độ rủi ro địa chất cao.

• Hoàn thiện hợp đồng phân chia sản phẩm (PSC): Xây dựng chính sách ưu đãi tài chính, nâng tỷ lệ thu hồi chi phí, cho phép hạch toán chi phí rủi ro và đơn giản hóa quy trình phê duyệt kế hoạch phát triển mỏ (FDP).

b. Giải pháp kỹ thuật và kết nối hạ tầng

• Tăng hệ số thu hồi dầu (IOR/EOR): Bổ sung chính sách ưu đãi thuế, tài chính và kéo dài thời hạn hợp đồng đối với các dự án áp dụng giải pháp công nghệ nâng cao hiệu số thu hồi.

• Tối ưu hóa chi phí vận hành (OPEX): Thúc đẩy cơ chế kết nối và dùng chung hạ tầng hiện hữu giữa các nhà thầu nhằm giảm bớt gánh nặng đầu tư ban đầu đối với các mỏ cận biên.

2. Gia tăng quyền chủ động và bảo vệ pháp lý cho Petrovietnam

Để phát huy vai trò tập đoàn kinh tế nòng cốt, Petrovietnam cần một cơ chế vận hành linh hoạt hơn, tiệm cận với các thông lệ công nghiệp dầu khí quốc tế.

• Đẩy mạnh phân cấp thẩm quyền: Giảm bớt các khâu trung gian, trao quyền cho Tập đoàn tự quyết định một số nội dung kỹ thuật và thương mại tại các mỏ nhỏ hoặc dự án rủi ro thấp. Cơ quan quản lý nhà nước sẽ chuyển mạnh sang công tác hậu kiểm.

• Bảo vệ rủi ro nghề nghiệp: Khai thác và tìm kiếm dầu khí (E&P) là lĩnh vực có rủi ro địa chất tự nhiên cao. Cần quy định rõ: nếu doanh nghiệp tuân thủ đúng quy trình quản trị nhưng không thu được kết quả, chi phí thăm dò được ghi nhận là rủi ro nghề nghiệp và người quyết định được bảo vệ về mặt pháp lý.

• Tăng cường năng lực tài chính: Cho phép Tập đoàn giữ lại tỷ lệ lợi nhuận phù hợp để bổ sung Quỹ tìm kiếm thăm dò dầu khí; chủ động trong các hoạt động M&A, góp vốn hoặc đầu tư quốc tế để bảo đảm nguồn cung năng lượng.

3. Kiến tạo "Không gian năng lượng tổng hợp" trên biển

Một điểm quan trọng trong định hướng hoàn thiện pháp luật là mở rộng phạm vi điều chỉnh sang các lĩnh vực năng lượng mới, biến hạ tầng dầu khí thành bệ phóng cho kinh tế xanh.

• Tích hợp chuỗi giá trị năng lượng mới: Xây dựng cơ chế pháp lý cho các hoạt động kinh doanh Khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG), điện gió ngoài khơi, sản xuất hydrogen xanh, amoniac xanh, cùng công nghệ thu giữ và lưu trữ carbon (CCS/CCUS).

• Thúc đẩy hợp tác và bao tiêu sản phẩm: Quy định cơ chế khuyến khích đầu tư, chia sẻ rủi ro công nghệ và tạo hành lang pháp lý cho các hợp đồng bao tiêu sản phẩm đầu ra dài hạn đối với các nguồn năng lượng sạch.

• Tối ưu hóa hạ tầng sẵn có: Sử dụng các công trình biển, hệ thống đường ống và nguồn nhân lực kỹ thuật cao của ngành dầu khí để phát triển các cụm công nghiệp năng lượng tái tạo ngoài khơi.

4. Kỳ vọng vào bước ngoặt nâng cao tự chủ năng lượng

Việc điều chỉnh và hoàn thiện Luật Dầu khí năm 2022 không chỉ dừng lại ở việc gỡ khó cho các dự án khai thác truyền thống. Đây là chiến lược dài hạn nhằm kiến tạo môi trường đầu tư minh bạch, phân định rõ trách nhiệm và mở rộng không gian phát triển ra biển lớn. Khung pháp lý mới sẽ giúp Việt Nam chủ động nguồn cung sơ cấp, đáp ứng các tiêu chuẩn chuyển dịch năng lượng và bảo đảm an toàn năng lượng quốc gia trong giai đoạn mới.