Nghị quyết 57-NQ/TW: Cú hích thể chế và kỷ nguyên vươn mình của công nghệ Việt Nam

Ngày 22/12/2024, Tổng Bí thư Tô Lâm đã chính thức ký ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Đứng trước cơ hội lịch sử của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, Nghị quyết 57 được xem là "kim chỉ nam" giải phóng mọi nguồn lực, xóa bỏ các điểm nghẽn pháp lý để đưa Việt Nam bứt phá thành quốc gia phát triển, thu nhập cao.

Nghị quyết đặt ra góc nhìn hoàn toàn mới: Công nghệ không chỉ là công cụ hỗ trợ mà là động lực chính để phát triển lực lượng sản xuất hiện đại và đổi mới phương thức quản trị quốc gia.

5 Tư Duy Đột Phá Mang Tính Cách Mạng Trong Quan Điểm Chỉ Đạo

Bộ Chính trị yêu cầu thống nhất nhận thức và hành động trong toàn hệ thống chính trị với những điểm đổi mới cốt lõi:

• Thể chế là điều kiện tiên quyết: Phải đi trước một bước. Loại bỏ triệt để tư duy "không quản được thì cấm", thay bằng tư duy khuyến khích đổi mới sáng tạo và quản lý dựa trên dữ liệu.
• Chấp nhận rủi ro và độ trễ: Lần đầu tiên đưa ra cơ chế thí điểm (sandbox), bảo vệ cán bộ, doanh nghiệp và nhà khoa học khi thử nghiệm công nghệ mới, mô hình kinh doanh mới nếu gặp thất bại do nguyên nhân khách quan.
• Dữ liệu là tư liệu sản xuất chính: Xác lập quyền sở hữu, kinh doanh dữ liệu để thúc đẩy kinh tế dữ liệu, công nghiệp dữ liệu lớn và sàn giao dịch dữ liệu quốc gia.
• Tự chủ công nghệ chiến lược: Ưu tiên nguồn lực quốc gia cho nghiên cứu cơ bản, làm chủ AI, bán dẫn, điện toán đám mây, 5G/6G, công nghệ lượng tử và năng lượng mới.
• Con người là trung tâm: Doanh nghiệp và người dân là chủ thể, nguồn lực chính; nhà khoa học là nhân tố then chốt; Nhà nước giữ vai trò dẫn dắt và tạo hành lang.

Các Mục Tiêu Con Số Cụ Thể Đến Năm 2030

Nghị quyết ban hành danh mục chỉ tiêu đo lường rõ ràng, khẳng định quyết tâm chính trị ở mức cao nhất:

• Quy mô kinh tế số: Đạt tối thiểu 30% GDP vào năm 2030 và hướng tới 50% GDP vào năm 2045.
• Chi cho R&D: Đạt 2% GDP, trong đó nguồn kinh phí xã hội hóa (từ doanh nghiệp) chiếm trên 60%. Bố trí tối thiểu 3% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm cho lĩnh vực này.
• Năng lực cạnh tranh số: Việt Nam thuộc nhóm 3 nước dẫn đầu Đông Nam Á và nhóm 50 quốc gia đứng đầu thế giới về Government-tech và chỉ số phát triển số.
• Doanh nghiệp công nghệ: Phát triển ít nhất 5 doanh nghiệp công nghệ số chiến lược tầm cỡ quốc tế đến năm 2030 và đạt 10 doanh nghiệp vào năm 2045.
• Hạ tầng công nghệ: Phủ sóng 5G toàn quốc, đưa vào vận hành hiệu quả Trung tâm Dữ liệu quốc gia, thu hút các tập đoàn công nghệ lớn thế giới đặt trụ sở R&D tại Việt Nam.

7 Nhóm Nhiệm Vụ Trọng Tâm Cần Triển Khai Ngay

Để Nghị quyết không dừng lại trên giấy, Bộ Chính trị yêu cầu các cấp ủy, chính quyền thực hiện ngay các hành động cụ thể:

1. Thay đổi tư duy người đứng đầu: Cấp ủy các cấp phải đưa mục tiêu chuyển đổi số vào kế hoạch công tác hằng năm, coi đây là tiêu chí đánh giá thi đua, khen thưởng trực tiếp.
2. Sửa đổi hàng loạt bộ luật: Khẩn trương hoàn thiện Luật Khoa học và Công nghệ, Luật Thuế, Mua sắm công, Tài sản công, Đầu tư công để giải phóng nguồn kinh phí nghiên cứu.
3. Thành lập Quỹ đầu tư phát triển công nghiệp chiến lược: Trích ít nhất 15% ngân sách khoa học phục vụ các ngành mũi nhọn như chip bán dẫn, AI, tự động hóa, vật liệu mới.
4. Trọng dụng nhân tài đặc biệt: Có chính sách miễn thuế, cấp quốc tịch, nhà ở, môi trường làm việc vượt trội để thu hút "tổng công trình sư", nhà khoa học đầu ngành trong và ngoài nước.
5. Đưa toàn bộ hoạt động công lên môi trường số: Cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình, cá nhân hóa dựa trên dữ liệu, hướng tới vận hành Chính phủ số minh bạch.
6. Thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp công nghệ: Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi số, khuyến khích tái đầu tư cho R&D thông qua cơ chế đặt hàng của Nhà nước.
7. Trực tiếp Tổng Bí thư làm Trưởng Ban Chỉ đạo: Thành lập Ban Chỉ đạo Trung ương do Tổng Bí thư làm Trưởng ban để chỉ đạo thống nhất, xuyên suốt từ Trung ương đến địa phương.

Nghị quyết 57-NQ/TW không chỉ dừng lại ở một văn bản chỉ đạo chiến lược, mà chính là "tờ cáo trạng" chấm dứt thời kỳ tư duy quản lý cũ kỹ, tháo bỏ những chiếc "còng số 8" thủ tục hành chính đang trói buộc sức sáng tạo của trí tuệ Việt. Bằng việc đặt niềm tin trọn vẹn vào nhà khoa học, trao quyền chủ động cho doanh nghiệp và coi dữ liệu là mỏ dầu mới của nền kinh tế, Việt Nam đang chuẩn bị những bệ phóng vững chắc nhất. Cuộc cách mạng thể chế lần này sẽ là ngòi nổ kích hoạt làn sóng đổi mới sáng tạo thứ hai, đưa đất nước tự tin sải bước tiến thẳng vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.