Siết xử phạt giao dịch tài sản mã hóa: Bộ Tài chính tiếp thu những ý kiến nào?

Thời gian qua, Bộ Tài chính đã chính thức công bố bản tổng hợp ý kiến góp ý cho dự thảo Nghị định xử phạt vi phạm hành chính về tài sản mã hóa và thị trường tài sản mã hóa. Đáng chú ý, nhiều cơ quan quản lý, viện nghiên cứu và doanh nghiệp tài chính lớn đã đề xuất nâng mạnh khung tiền phạt nhằm tăng tính răn đe trong giai đoạn thị trường mới bắt đầu thí điểm.

Dưới đây là 4 điểm thay đổi pháp lý quan trọng nhất mà cả nhà đầu tư lẫn các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa bắt buộc phải nắm rõ:

Siết mạnh tay cá nhân giao dịch không qua sàn được cấp phép

Trong dự thảo ban đầu, hành vi nhà đầu tư trong nước thực hiện giao dịch tài sản mã hóa không thông qua các tổ chức được Nhà nước cấp phép dự kiến bị phạt từ 10 - 30 triệu đồng. Tuy nhiên, mức phạt này đã được điều chỉnh tăng lên đáng kể:

• Đề xuất từ Bộ Công an: Nâng mức phạt lên từ 30 - 50 triệu đồng đối với cá nhân cố tình vi phạm để đảm bảo đủ sức răn đe và cảnh báo trên thị trường. Cơ quan soạn thảo (Bộ Tài chính) đã chính thức tiếp thu và đưa mức phạt này vào bản dự thảo cập nhật.
• Góp ý từ phía doanh nghiệp: Công ty CP Công nghệ số SSI thậm chí còn đề xuất nâng mức phạt cho hành vi giao dịch "chui" này lên tới 70 - 100 triệu đồng để siết chặt tính tuân thủ.

Tăng mức phạt tổ chức cung cấp dịch vụ vi phạm an ninh mạng lên tối đa 200 triệu đồng

Vấn đề bảo mật hệ thống và an toàn tài sản của khách hàng được coi là "huyết mạch" của thị trường tài sản mã hóa. Dựa trên góp ý từ Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, quy định đối với các tổ chức cung cấp dịch vụ đã được thắt chặt hơn:

• Lý do điều chỉnh: Theo Nghị quyết 05/2025 của Chính phủ, các sàn hoặc tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa phải đáp ứng tiêu chuẩn an toàn hệ thống thông tin cấp độ 4 trước khi đi vào vận hành. Nếu xảy ra sự cố mạng làm mất tài sản của nhà đầu tư, thiệt hại thực tế có thể lên tới hàng trăm tỉ đồng.
• Mức phạt mới: Dự thảo cũ quy định mức phạt 100 - 150 triệu đồng kèm đình chỉ hoạt động 1 - 3 tháng bị đánh giá là khá nhẹ. Cơ quan soạn thảo đã tiếp thu và nâng mức phạt tiền tối đa lên đến 200 triệu đồng.

Giải mã lý do chưa áp dụng mức phạt 3 tỉ đồng như thị trường chứng khoán

Một điểm tranh luận rất hay đến từ Công ty CP Công nghệ số SSI khi đơn vị này đề nghị áp dụng mức phạt tối đa tương đương lĩnh vực chứng khoán (hiện là 1,5 tỉ đồng đối với cá nhân và 3 tỉ đồng đối với tổ chức), bởi bản chất, giá trị và mục đích giao dịch của tài sản mã hóa không khác nhiều so với chứng khoán.

Cơ quan soạn thảo đã có phần giải trình pháp lý rất rõ ràng về vấn đề này:

• Mức phạt tiền tối đa trong xử phạt hành chính bị khống chế trực tiếp bởi Luật Xử lý vi phạm hành chính theo từng ngành nghề cụ thể.
• Tài sản mã hóa hiện đang được xếp thuộc lĩnh vực công nghiệp công nghệ số.
• Vì thị trường mới trong giai đoạn thí điểm, sau quá trình tổng kết thi hành thực tế, Bộ Tài chính sẽ báo cáo cấp có thẩm quyền điều chỉnh mức phạt tối đa trong Luật Công nghiệp công nghệ số. Đó mới là cơ sở pháp lý để nâng mức phạt tiền đối với vi phạm tài sản mã hóa tương ứng trong tương lai.

Bổ sung chế tài bắt buộc hủy đợt phát hành và hoàn trả tiền cho nhà đầu tư

Ngoài các hình thức phạt tiền, dự thảo mới đã bổ sung biện pháp khắc phục hậu quả rất triệt để nhằm bảo vệ quyền lợi tài chính cho người tham gia:

• Bắt buộc hủy bỏ đợt chào bán: Các tổ chức vi phạm quy định chào bán, phát hành tài sản mã hóa sẽ bị buộc hủy bỏ toàn bộ đợt phát hành.

• Hoàn trả tiền kèm lãi suất: Tổ chức vi phạm phải hoàn trả lại toàn bộ tiền mua hoặc tiền đặt cọc cho nhà đầu tư. Đặc biệt, khoản tiền này phải cộng thêm tiền lãi tính theo lãi suất tiền gửi không kỳ hạn của ngân hàng nơi tổ chức đó mở tài khoản thu tiền tại thời điểm quyết định xử phạt có hiệu lực.

Lời kết & Góc nhìn mở rộng

Việc Bộ Tài chính liên tục tiếp thu các phản biện sắc bén từ Bộ Công an, các viện nghiên cứu và doanh nghiệp tài chính hàng đầu để nâng khung xử phạt là một tín hiệu cho thấy sự chuyển dịch mạnh mẽ trong quản lý nhà nước: Không cấm đoán cảm tính, nhưng tuyệt đối không thả nổi cho vi phạm.

Khi thị trường tài sản mã hóa bước vào giai đoạn thí điểm có kiểm soát, cơ hội đầu tư sẽ luôn đi liền với kỷ cương pháp luật. Đối với nhà đầu tư cá nhân, việc loại bỏ tư duy "giao dịch chui" trên các nền tảng trôi nổi là cách duy nhất để tránh rủi ro pháp lý lẫn tổn thất tài sản. Còn đối với các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ, việc đầu tư bài bản cho hạ tầng bảo mật cấp độ 4 không còn là lựa chọn tùy ý, mà đã trở thành điều kiện sống còn nếu không muốn đối mặt với án phạt nặng nề và nghĩa vụ bồi thường triệt để.