Sửa Luật Dầu khí: Quốc hội chốt ưu đãi khủng cho mỏ cận biên

Với 94,2% đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật Dầu khí (sửa đổi). Đạo luật mới gồm 12 chương, 62 điều này sẽ chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027.

Trước thực tế các dự án thăm dò, khai thác ngày càng phải tiến ra vùng nước sâu, xa bờ với điều kiện địa chất phức tạp và chi phí đắt đỏ, việc ban hành luật mới được xem là "cú hích" hạ tầng pháp lý bắt buộc để thu hút dòng vốn đầu tư quốc tế.

Loạt ưu đãi đột phá hút dòng vốn vào các mỏ cận biên

Nhằm giải bài toán kinh tế cho các dự án mỏ nhỏ, mỏ cận biên vốn có hiệu quả thấp nếu áp dụng cơ chế cũ, luật mới đã thiết lập khung ưu đãi rất thực tế:

• Tăng tỷ lệ thu hồi chi phí: Đối với các nhà thầu áp dụng công nghệ cao tại mỏ cận biên hoặc sử dụng giải pháp nâng cao hệ số thu hồi dầu (EOR), mức thu hồi chi phí tối đa được đề xuất tăng thêm tới 10% so với hợp đồng hiện hữu.
• Cơ chế đặc thù cho dự án hiệu quả rất thấp: Với các mỏ cận biên thuộc lô ưu đãi đầu tư đặc biệt, nhà thầu được phép thu hồi chi phí bằng toàn bộ phần dầu khí còn lại (sau khi đã hoàn thành nghĩa vụ thuế tài nguyên và thuế xuất khẩu) tính từ thời điểm Kế hoạch phát triển mỏ (FDP) được duyệt.
• Hưởng trọn phần dầu còn lại: Sau khi nhà đầu tư đã thu hồi toàn bộ vốn và chi phí phát sinh, họ tiếp tục được hưởng toàn bộ lượng dầu khí còn lại từ mỏ.
• Tháo gỡ điểm nghẽn chi phí đầu tư lớn: Cơ chế này giúp rút ngắn đáng kể thời gian hòa vốn cho doanh nghiệp, tạo động lực khai thác tận thu tại các vùng biển xa thay vì bỏ hống tài nguyên.

Đẩy mạnh phân cấp: Trao quyền tự chủ rộng mở cho PVN

Song song với ưu đãi tài chính, Luật Dầu khí (sửa đổi) thực hiện cuộc cải cách thủ tục hành chính mạnh mẽ thông qua mô hình phân cấp 3 cấp:

• Chính phủ: Giữ vai trò định hướng vĩ mô, quyết định các vấn đề chiến lược như phân lô dầu khí, chính sách ưu đãi khung và bảo đảm an ninh, quốc phòng, đối ngoại.
• Bộ Công Thương: Đóng vai trò cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành, chịu trách nhiệm thẩm định, phê duyệt hợp đồng dầu khí, cấp giấy chứng nhận đầu tư và kiểm soát trữ lượng.
• Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PVN): Với tư cách đại diện nước chủ nhà, PVN được trao quyền tự quyết nhiều khâu then chốt:
  • Tự lập và phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu (trước đây phải trình Bộ Công Thương phê duyệt).
  • Phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu, trực tiếp đàm phán và hoàn thiện hợp đồng.
  • Tự quyết định việc gia hạn thời hạn hợp đồng dầu khí thông thường cũng như gia hạn giai đoạn tìm kiếm thăm dò.

Lần đầu tiên xây dựng hành lang cho tín chỉ Carbon và năng lượng mới

Đón đầu xu hướng chuyển dịch năng lượng xanh, luật mới đã tích hợp các quy định mang tính thời đại:

• Khung pháp lý cho lưu trữ Carbon (CCS): Lần đầu tiên quy định chính thức về hoạt động thu giữ, vận chuyển và lưu trữ CO2 gắn liền với các công trình dầu khí.
• Khấu trừ chi phí từ tín chỉ Carbon: Doanh thu thu được từ việc bán tín chỉ carbon sẽ được hạch toán trực tiếp để giảm chi phí thu hồi của hợp đồng dầu khí.
• Tính chi phí xanh vào hợp đồng: Toàn bộ chi phí đầu tư triển khai hệ thống CCS được công nhận và tính vào chi phí thu hồi của dự án.

Việc thông qua Luật Dầu khí (sửa đổi) không đơn thuần là câu chuyện cập nhật các quy định kỹ thuật hay điều chỉnh con số ưu đãi, mà đại diện cho bước chuyển tư duy quản lý tài nguyên của Việt Nam. Bằng việc chấp nhận chia sẻ rủi ro, tối ưu hóa lợi ích cho nhà đầu tư tại các vùng biển khó và cởi trói tối đa cho tập đoàn chủ lực PVN, Việt Nam đang khẳng định thông điệp nhất quán: Luôn sẵn sàng tạo lập một môi trường đầu tư năng lượng an toàn, minh bạch và tiệm cận nhất với các chuẩn mực quốc tế. Đây chính là bệ phóng quan trọng để bảo vệ chủ quyền biển đảo gắn liền với phát triển kinh tế bền vững trong thập kỷ tới.