Sửa Luật Nghĩa Vụ Quân Sự: Làm Rõ Hành Vi Trốn Tránh Vĩnh Viễn

Chiều nay, với đa số đại biểu có mặt biểu quyết tán thành, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng. Trong đó, nội dung sửa đổi, bổ sung Luật Nghĩa vụ quân sự nhận được sự quan tâm lớn từ dư luận xã hội.

Các quy định mới này tập trung vào việc chuẩn hóa định nghĩa hành vi vi phạm, bổ sung các chế tài xử lý nghiêm minh, đồng thời đảm bảo quyền lợi tài chính chính đáng cho công dân trong quá trình thực hiện các bước sơ tuyển, khám sức khỏe. Toàn bộ các quy định mới sẽ chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 1/9.

Định nghĩa rõ hành vi trốn tránh và hành vi gian dối

Luật mới đã mở rộng và làm rõ các khung hành vi vi phạm nhằm chấm dứt tình trạng lách luật hoặc hiểu không thống nhất giữa các địa phương:

• Bổ sung cụ thể hành vi trốn tránh nghĩa vụ quân sự: Là hành vi không chấp hành các quyết định gọi đăng ký nghĩa vụ quân sự; quyết định gọi sơ tuyển sức khỏe; quyết định gọi khám sức khỏe; quyết định gọi nhập ngũ; hoặc quyết định/lệnh gọi tập trung huấn luyện, diễn tập, kiểm tra sẵn sàng động viên, sẵn sàng chiến đấu.
• Mở rộng phạm vi nghiêm cấm gian dối: Luật hiện hành chỉ nghiêm cấm gian dối trong khám sức khỏe. Quy định mới bổ sung nghiêm cấm hành vi gian dối ở cả khâu đăng ký nghĩa vụ quân sự và sơ tuyển nghĩa vụ quân sự.
• Xử lý nghiêm minh theo pháp luật: Các trường hợp vi phạm chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự sẽ bị xử phạt tiền theo Nghị định số 218/2025; sau khi nộp phạt, công dân vẫn bắt buộc phải thực hiện nghĩa vụ quân sự. Trường hợp cấu thành tội trốn tránh nghĩa vụ quân sự theo Bộ luật Hình sự có thể đối mặt với mức phạt tù từ 3 tháng đến 5 năm.

Đảm bảo quyền lợi tài chính cho công dân đi khám sức khỏe

Một điểm sáng quan trọng của luật mới là chuẩn hóa các chính sách bảo đảm cho công dân trong giai đoạn thực hiện đăng ký, sơ tuyển và khám sức khỏe:

• Chi trả nguyên lương và phụ cấp: Công dân đang làm việc tại các cơ quan, tổ chức khi có lệnh gọi đăng ký, sơ tuyển, khám kiểm tra sức khỏe nghĩa vụ quân sự sẽ được hưởng nguyên lương, tiền tàu xe và các khoản phụ cấp hiện hưởng từ nơi làm việc.
• Bảo đảm chi phí ăn ở, đi lại: Trong toàn bộ thời gian thực hiện các thủ tục kiểm tra sức khỏe, công dân được Nhà nước bảo đảm chế độ ăn, ở và chi trả tiền tàu xe cả chiều đi lẫn chiều về.
• Sửa đổi quy định bàn giao quân: Chuẩn hóa lại quy trình tổ chức giao công dân được gọi nhập ngũ và bàn giao hạ sĩ quan, binh sĩ khi hoàn thành nghĩa vụ phục vụ tại ngũ trở về địa phương.

Làm rõ quy định tạm hoãn nhập ngũ cho sinh viên

Trước những băn khoăn về quy định tạm hoãn gọi nhập ngũ đối với công dân đang theo học đại học, cao đẳng, Chính phủ đã có báo cáo giải trình chi tiết:

• Giữ độ tuổi gọi nhập ngũ đến hết 27 tuổi: Đối với công dân đã được tạm hoãn để theo học trình độ cao đẳng, đại học, độ tuổi gọi nhập ngũ kéo dài đến hết 27 tuổi nhằm bảo đảm sự công bằng xã hội.
• Tạo điều kiện phát triển nguồn nhân lực: Quy định này vừa bảo đảm quyền học tập chính đáng của công dân, tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước, vừa đáp ứng yêu cầu về quân số và chất lượng cho quân đội.
• Trường hợp không được tiếp tục hoãn: Sinh viên mới nhập học được tạm hoãn theo quy định, trừ các trường hợp bỏ học, lưu ban hoặc nợ môn học vượt quá thời gian một khóa đào tạo của trình độ đó.
• Chưa áp dụng đóng góp tài chính thay nghĩa vụ: Về đề xuất đóng thuế hoặc đóng góp tài chính thay cho việc nhập ngũ, Chính phủ nhận định đây là vấn đề tác động xã hội rất lớn, cần tiếp tục nghiên cứu kỹ lưỡng và sẽ xem xét khi sửa đổi toàn diện Luật Nghĩa vụ quân sự trong tương lai.

Sự điều chỉnh, bổ sung Luật Nghĩa vụ quân sự lần này thể hiện tư duy lập pháp vừa nghiêm minh, vừa nhân văn. Việc chỉ rõ từng hành vi trốn tránh hay gian dối cùng chế tài xử lý triệt để đã tạo dựng một hành lang pháp lý công bằng cho mọi tầng lớp nhân dân. Đồng thời, các chính sách bảo đảm quyền lợi tài chính, tiền lương khi đi khám tuyển chính là sự ghi nhận và hỗ trợ thiết thực của Nhà nước đối với trách nhiệm thiêng liêng của mỗi công dân. Đây là nền tảng vững chắc để công tác tuyển quân hàng năm diễn ra đúng pháp luật, chất lượng và giữ vững kỷ cương quốc gia.