Công chức không hoàn thành nhiệm vụ có thể chuyển ngạch thấp hơn

Bổ sung trường hợp công chức được bố trí sang ngạch thấp hơn

Nghị định 300/2026/NĐ-CP đã sửa đổi quy định về thay đổi vị trí việc làm của công chức tại Nghị định 170/2025/NĐ-CP. Điểm đáng chú ý là pháp luật hiện nay đã quy định cụ thể hơn về khả năng điều chuyển công chức sang vị trí có ngạch công chức thấp hơn ngạch đang giữ.

Việc thay đổi này không được thực hiện tùy ý mà phải dựa trên tình hình thực tế về năng lực, kết quả thực hiện nhiệm vụ và nhu cầu bố trí nhân sự của cơ quan, đơn vị.

Theo quy định mới, có 02 trường hợp công chức có thể được xem xét bố trí sang vị trí việc làm có ngạch thấp hơn.

Trường hợp 1: Công chức không đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ

Công chức có thể được bố trí sang vị trí có ngạch thấp hơn nếu thuộc một trong các trường hợp:

• Không đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ qua quá trình theo dõi, đánh giá thường xuyên;

• Hoặc được đánh giá, xếp loại chất lượng hằng năm ở mức không hoàn thành nhiệm vụ.

Tuy nhiên, việc điều chuyển không mặc nhiên được thực hiện ngay khi công chức bị đánh giá không hoàn thành nhiệm vụ.

Cơ quan có thẩm quyền chỉ có thể xem xét bố trí công chức sang vị trí có ngạch thấp hơn khi có vị trí việc làm phù hợp với năng lực, trình độ của người đó và vị trí này vẫn còn chỉ tiêu theo cơ cấu đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Như vậy, quy định mới đặt ra sự kết hợp giữa hai yếu tố: kết quả thực hiện nhiệm vụ của công chức và khả năng bố trí vị trí việc làm phù hợp.

Không có vị trí phù hợp thì xử lý thế nào?

Trường hợp công chức không đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ nhưng cơ quan, đơn vị không còn vị trí việc làm phù hợp, hoặc vị trí phù hợp đã được bố trí đủ số lượng theo quy định, thì không thể tiếp tục thực hiện việc điều chuyển theo phương án này.

Khi đó, cấp có thẩm quyền sẽ xem xét việc cho thôi việc và giải quyết chế độ, chính sách đối với công chức theo quy định pháp luật.

Điều này cho thấy việc bố trí sang ngạch thấp hơn được xem là một phương án nhằm sắp xếp lại nhân sự khi vẫn còn vị trí phù hợp, thay vì là biện pháp bắt buộc áp dụng đối với mọi công chức không hoàn thành nhiệm vụ.

Trường hợp 2: Công chức tự nguyện đề nghị chuyển sang ngạch thấp hơn

Một trường hợp khác được Nghị định 300/2026/NĐ-CP ghi nhận là công chức chủ động làm đơn đề nghị thay đổi vị trí việc làm sang vị trí có ngạch thấp hơn.

Tuy nhiên, việc có đơn đề nghị không đồng nghĩa với việc yêu cầu đương nhiên được chấp thuận.

Công chức chỉ được thay đổi vị trí khi cấp có thẩm quyền đồng ý và việc bố trí phải đáp ứng các yêu cầu pháp luật về vị trí việc làm.

Quy định này tạo cơ chế linh hoạt cho trường hợp công chức có nguyện vọng chuyển sang một vị trí phù hợp hơn với năng lực, trình độ hoặc định hướng công việc của mình, dù vị trí mới có ngạch chuyên môn, nghiệp vụ thấp hơn ngạch hiện tại.

Việc điều chuyển phải đáp ứng những yêu cầu nào?

Dù thuộc trường hợp không hoàn thành nhiệm vụ hay tự nguyện đề nghị, việc thay đổi vị trí việc làm vẫn phải bảo đảm các nguyên tắc nhất định.

Cụ thể, việc bố trí công chức phải bảo đảm sự phù hợp giữa:

Vị trí việc làm ↔ trình độ chuyên môn ↔ năng lực ↔ hiệu suất thực hiện nhiệm vụ.

Bên cạnh đó, cơ quan có thẩm quyền còn phải bảo đảm:

• Đúng cơ cấu vị trí việc làm đã được phê duyệt;
• Phù hợp với yêu cầu thực tế của cơ quan, đơn vị;
• Thực hiện đúng thẩm quyền;
• Bảo đảm tính công khai, minh bạch;
• Khách quan trong quá trình xem xét, quyết định.

Do đó, việc công chức được chuyển sang vị trí có ngạch thấp hơn không chỉ dựa vào kết quả đánh giá cá nhân mà còn phải đặt trong tổng thể cơ cấu vị trí việc làm của cơ quan, đơn vị.

Công chức không hoàn thành nhiệm vụ có đương nhiên bị chuyển ngạch thấp hơn?

Không.

Đây là điểm cần phân biệt rõ khi áp dụng quy định mới.

Việc bị đánh giá không hoàn thành nhiệm vụ hoặc không đáp ứng yêu cầu công việc chỉ là một trong những căn cứ để cấp có thẩm quyền xem xét bố trí sang vị trí có ngạch thấp hơn.

Để thực hiện được việc thay đổi, đồng thời phải có vị trí việc làm phù hợp với trình độ, năng lực của công chức và còn chỉ tiêu theo cơ cấu đã được phê duyệt.

Nếu không đáp ứng các điều kiện này, cơ quan có thẩm quyền phải xem xét phương án xử lý khác theo quy định.

Như vậy, quy định mới không thể hiện theo hướng cứ công chức không hoàn thành nhiệm vụ là sẽ bị hạ ngạch, mà tập trung vào việc sắp xếp lại vị trí việc làm phù hợp với năng lực và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ.

Điểm mới so với Nghị định 170/2025/NĐ-CP

Trước khi Nghị định 300/2026/NĐ-CP sửa đổi, Điều 23 Nghị định 170/2025/NĐ-CP chưa quy định cụ thể các trường hợp công chức được bố trí sang vị trí việc làm có ngạch thấp hơn ngạch đang giữ.

Đặc biệt, quy định cũ chưa xác định rõ việc không đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, bị đánh giá không hoàn thành nhiệm vụ hoặc tự nguyện đề nghị là những căn cứ để xem xét thay đổi vị trí việc làm theo hướng này.

Quy định mới đã làm rõ hơn cơ chế xử lý, đồng thời xác định điều kiện để việc điều chuyển được thực hiện.

Có thể khái quát như sau:

Không hoàn thành nhiệm vụ/không đáp ứng yêu cầu
→ Có vị trí phù hợp + còn chỉ tiêu
→ Có thể được xem xét bố trí sang ngạch thấp hơn.

Tự nguyện đề nghị
→ Có đơn đề nghị + được cấp có thẩm quyền đồng ý
→ Có thể được xem xét thay đổi vị trí.

Không có vị trí phù hợp hoặc đã đủ chỉ tiêu
→ Xem xét cho thôi việc và giải quyết chế độ, chính sách theo quy định.