8 thay đổi quan trọng về quy chuẩn phòng cháy chữa cháy

8 thay đổi đáng chú ý trong quy chuẩn phòng cháy chữa cháy mới

An toàn phòng cháy chữa cháy luôn là một trong những yêu cầu quan trọng đối với mọi công trình xây dựng. Trước thực tế nhiều loại hình nhà ở kết hợp kinh doanh và các công trình có quy mô lớn ngày càng phát triển, việc cập nhật các tiêu chuẩn kỹ thuật là cần thiết để giảm thiểu rủi ro khi xảy ra cháy, nổ.

Thông tư 09/2023/TT-BXD đã sửa đổi, bổ sung nhiều nội dung của Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn cháy cho nhà và công trình (QCVN 06:2022/BXD). Các quy định mới tập trung vào việc nâng cao khả năng thoát nạn, tăng cường giải pháp ngăn cháy, đồng thời tạo sự linh hoạt trong áp dụng tiêu chuẩn kỹ thuật phù hợp với thực tiễn.

Mở rộng phạm vi áp dụng đối với nhà ở kết hợp nhiều mục đích sử dụng

Một trong những thay đổi lớn là cách xác định đối tượng thuộc phạm vi điều chỉnh của quy chuẩn đã được sửa đổi theo hướng rõ ràng hơn.

Thay vì chỉ căn cứ vào tỷ lệ diện tích kinh doanh trong nhà ở như trước đây, quy định mới tập trung vào quy mô của công trình. Những nhà ở kết hợp mục đích sử dụng khác hoặc được chuyển đổi công năng sẽ thuộc diện áp dụng khi đáp ứng các tiêu chí về chiều cao, thể tích xây dựng hoặc số tầng hầm.

Cách tiếp cận này giúp việc quản lý sát với mức độ nguy hiểm cháy thực tế thay vì chỉ dựa trên diện tích sử dụng.

Đối với các công trình nhỏ hơn quy mô quy định, chủ đầu tư vẫn có thể áp dụng các tiêu chuẩn chuyên ngành dành cho nhà ở riêng lẻ để bảo đảm yêu cầu an toàn cháy.

Cho phép áp dụng tiêu chuẩn quốc tế và quy chuẩn địa phương

Một điểm mới đáng chú ý là cơ quan quản lý đã mở rộng nguồn tài liệu kỹ thuật được phép sử dụng trong quá trình thiết kế công trình.

Theo đó, ngoài quy chuẩn quốc gia, các tiêu chuẩn nước ngoài có thể được áp dụng nếu đáp ứng đầy đủ nguyên tắc về an toàn phòng cháy chữa cháy và phù hợp với pháp luật Việt Nam.

Bên cạnh đó, từng địa phương cũng được quyền ban hành quy chuẩn kỹ thuật riêng để điều chỉnh hoặc bổ sung một số nội dung của quy chuẩn quốc gia nhằm phù hợp với điều kiện tự nhiên, quy hoạch và đặc điểm phát triển của từng khu vực.

Quy định này góp phần tăng tính linh hoạt nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu thống nhất về mức độ an toàn.

Tăng yêu cầu kỹ thuật đối với hệ thống ngăn cháy và ngăn khói

Thông tư mới nâng cao tiêu chuẩn bảo vệ tại khu vực tầng hầm – nơi tiềm ẩn nhiều nguy cơ cháy nổ và phát sinh khói độc.

Các lối dẫn vào buồng thang thoát hiểm phải được bố trí qua khu vực ngăn khói với kết cấu chống cháy có cấp độ bảo vệ cao hơn trước đây. Đồng thời, một số nhóm công trình khi không thể bố trí lối thoát trực tiếp ra ngoài cũng phải bổ sung các khoang đệm chống cháy theo tiêu chuẩn nghiêm ngặt.

Những yêu cầu này giúp hạn chế sự lan truyền của khói và nhiệt trong quá trình xảy ra sự cố, tạo điều kiện thuận lợi cho việc sơ tán người và tiếp cận chữa cháy.

Quy định rõ khoảng cách giữa các lối thoát nạn

Lần đầu tiên, quy chuẩn kỹ thuật quy định cụ thể khoảng cách tối thiểu giữa hai lối thoát hiểm trong cùng công trình.

Việc bố trí các cửa thoát nạn cách nhau đủ xa giúp bảo đảm rằng nếu một lối bị lửa hoặc khói chặn lại thì người trong công trình vẫn còn phương án thoát hiểm khác an toàn hơn.

Đây là nội dung quan trọng giúp nâng cao hiệu quả thiết kế hệ thống thoát nạn trong các công trình đông người.

Nới điều kiện sử dụng cầu thang bộ loại 3

Quy định mới mở rộng phạm vi sử dụng cầu thang bộ loại 3 cho các công trình có chiều cao phòng cháy chữa cháy lớn hơn trước.

Tuy nhiên, để bảo đảm an toàn, phần cầu thang bố trí ngoài trời ở các tầng cao phải được thiết kế bổ sung các giải pháp chống rơi ngã trong toàn bộ quá trình di chuyển khi thoát hiểm.

Điều này vừa tăng tính linh hoạt trong thiết kế vừa vẫn duy trì yêu cầu bảo vệ người sử dụng.

Điều kiện bố trí một lối thoát nạn được quy định chặt chẽ hơn

Đối với một số công trình có chiều cao từ trên 21 m đến 25 m, quy chuẩn vẫn cho phép chỉ bố trí một lối thoát nạn nhưng phải đáp ứng đồng thời nhiều điều kiện nghiêm ngặt.

Một số yêu cầu đáng chú ý gồm:

• Diện tích mỗi tầng và số lượng người sử dụng phải nằm trong giới hạn cho phép.
• Công trình phải được trang bị hệ thống báo cháy và chữa cháy tự động.
• Người bên trong phải có phương án thoát hiểm khẩn cấp hoặc tiếp cận khu vực an toàn khi xảy ra cháy.
• Các khu vực có nguy cơ cháy cao phải được bố trí, ngăn cách theo đúng quy chuẩn kỹ thuật.

Việc siết chặt các điều kiện này nhằm bảo đảm rằng phương án một lối thoát nạn chỉ áp dụng đối với những công trình thực sự đáp ứng đầy đủ các tiêu chí về an toàn.

Làm rõ yêu cầu về nguồn cấp nước chữa cháy ngoài nhà

Quy định mới xác định rõ những trường hợp bắt buộc phải đầu tư hệ thống cấp nước chữa cháy ngoài nhà, đặc biệt trong quá trình xây dựng hạ tầng kỹ thuật tại các khu dân cư, khu công nghiệp và các khu chức năng tương tự.

Ngược lại, nếu công trình đã nằm trong vùng phục vụ của hệ thống cấp nước chữa cháy hiện hữu như trụ nước, hồ nước hoặc bể chứa chuyên dụng thì không cần đầu tư bổ sung hệ thống riêng.

Sự điều chỉnh này giúp tránh đầu tư trùng lặp nhưng vẫn bảo đảm khả năng tiếp cận nguồn nước khi chữa cháy.

Bổ sung yêu cầu về họng khô cấp nước chữa cháy

Ngoài việc quy định chi tiết hơn về kích thước cầu thang thoát hiểm, quy chuẩn mới còn bổ sung trường hợp phải lắp đặt ít nhất một họng khô tại mỗi tầng.

Giải pháp này được áp dụng khi công trình không đáp ứng yêu cầu về khoảng hở giữa các bản thang hoặc lan can, tạo điều kiện thuận lợi để lực lượng chữa cháy triển khai cấp nước nhanh chóng trong quá trình cứu hộ.

Đây là nội dung có ý nghĩa thực tiễn, góp phần nâng cao hiệu quả chữa cháy tại các công trình có kết cấu đặc thù.

Đánh giá chung

Những sửa đổi tại Thông tư 09/2023/TT-BXD cho thấy xu hướng hoàn thiện các quy chuẩn phòng cháy chữa cháy theo hướng thực tế, khoa học và phù hợp hơn với sự phát triển của đô thị hiện đại. Không chỉ bổ sung các yêu cầu kỹ thuật đối với lối thoát nạn, hệ thống ngăn cháy và cấp nước chữa cháy, quy định mới còn mở rộng khả năng áp dụng tiêu chuẩn quốc tế và trao quyền chủ động nhiều hơn cho địa phương trong việc xây dựng quy chuẩn phù hợp điều kiện thực tế.

Đối với chủ đầu tư, đơn vị tư vấn thiết kế, nhà thầu và đơn vị quản lý công trình, việc cập nhật đầy đủ các quy định mới không chỉ giúp bảo đảm tuân thủ pháp luật mà còn góp phần giảm thiểu rủi ro về người và tài sản khi xảy ra sự cố cháy nổ, hướng tới xây dựng môi trường sống và làm việc an toàn, bền vững.