Luật Giá 2023: Những thay đổi quan trọng doanh nghiệp cần biết

Luật Giá 2023 thu hẹp phạm vi điều chỉnh đối với một số lĩnh vực đặc thù

Một trong những điểm đáng chú ý của Luật Giá 2023 là xác định rõ phạm vi áp dụng của luật đối với các hoạt động quản lý và điều tiết giá. Theo đó, luật vẫn là văn bản nền tảng điều chỉnh các vấn đề về giá trên phạm vi cả nước, đồng thời quy định nguyên tắc xử lý khi có sự khác nhau giữa Luật Giá và các luật khác.

Đối với những luật được ban hành trước thời điểm Luật Giá có hiệu lực, quy định của Luật Giá sẽ được ưu tiên áp dụng nếu phát sinh sự khác biệt. Trong trường hợp các luật được ban hành sau có quy định riêng về quản lý giá thì phải xác định cụ thể nội dung nào thực hiện theo luật chuyên ngành và nội dung nào tiếp tục áp dụng theo Luật Giá.

Đặc biệt, Luật Giá 2023 không điều chỉnh việc định giá của Nhà nước đối với sáu nhóm lĩnh vực đã có hệ thống pháp luật chuyên ngành hoàn chỉnh. Những lĩnh vực này sẽ thực hiện theo các quy định chuyên biệt nhằm bảo đảm tính thống nhất trong quản lý.

Danh mục hàng hóa bình ổn giá được điều chỉnh phù hợp thực tiễn

So với Luật Giá năm 2012, danh mục hàng hóa thuộc diện bình ổn giá đã có sự thay đổi đáng kể nhằm phản ánh đúng nhu cầu quản lý trong bối cảnh mới.

Một số mặt hàng từng thuộc diện bình ổn đã được loại bỏ, trong khi nhiều sản phẩm có vai trò quan trọng đối với hoạt động sản xuất nông nghiệp được bổ sung. Đáng chú ý là thức ăn chăn nuôi và thức ăn thủy sản chính thức trở thành nhóm hàng hóa thuộc diện bình ổn giá.

Hiện nay, danh mục bình ổn giá bao gồm các nhóm hàng thiết yếu như:

• Xăng dầu và khí dầu mỏ hóa lỏng.
• Sữa dành cho trẻ dưới 6 tuổi.
• Lúa gạo.
• Một số loại phân bón.
• Thức ăn chăn nuôi, thức ăn thủy sản.
• Vắc xin phòng bệnh cho vật nuôi.
• Thuốc bảo vệ thực vật.
• Thuốc thiết yếu sử dụng tại cơ sở khám chữa bệnh.

Việc điều chỉnh này giúp cơ quan quản lý có công cụ can thiệp kịp thời khi thị trường xuất hiện biến động lớn, đồng thời góp phần ổn định chi phí đầu vào của nhiều ngành sản xuất.

Bổ sung tiêu chí mới khi Nhà nước thực hiện định giá hàng hóa, dịch vụ

Luật Giá 2023 tiếp tục kế thừa các nguyên tắc định giá đã được áp dụng trước đây, đồng thời bổ sung thêm tiêu chí mới nhằm phù hợp với điều kiện phát triển của nền kinh tế.

Theo quy định mới, những hàng hóa hoặc dịch vụ thiết yếu có tính độc quyền hoặc có mức độ cạnh tranh hạn chế nhưng ảnh hưởng lớn đến đời sống người dân và hoạt động sản xuất kinh doanh có thể được đưa vào danh mục do Nhà nước định giá.

Điểm mới quan trọng khác là luật đã ban hành kèm danh mục hàng hóa, dịch vụ thuộc diện Nhà nước định giá cùng với quy định rõ cơ quan có thẩm quyền và phương thức áp dụng đối với từng nhóm hàng.

Việc quy định minh bạch ngay trong luật giúp giảm sự chồng chéo giữa các văn bản pháp luật, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp trong quá trình thực hiện.

Hiệp thương giá được quy định rõ phạm vi và điều kiện áp dụng

Luật Giá 2023 tiếp tục duy trì cơ chế hiệp thương giá nhưng xác định cụ thể hơn về phạm vi áp dụng.

Theo đó, hoạt động hiệp thương chỉ được thực hiện giữa các doanh nghiệp khi phát sinh quan hệ mua bán có tính chất phụ thuộc và thị trường không có nhiều lựa chọn thay thế.

Cơ quan nhà nước không trực tiếp quyết định giá trong trường hợp này mà đóng vai trò trung gian, hỗ trợ quá trình thương lượng giữa các bên nhằm bảo đảm tính khách quan và hạn chế phát sinh tranh chấp.

Việc làm rõ điều kiện áp dụng cũng góp phần ngăn chặn tình trạng lợi dụng kết quả hiệp thương cho những mục đích ngoài phạm vi giao dịch được pháp luật cho phép.

Hoàn thiện cơ chế kê khai giá theo hướng minh bạch hơn

Một trong những nội dung được sửa đổi đáng kể của Luật Giá 2023 là quy định về kê khai giá.

Luật xác định rõ giá kê khai là mức giá do doanh nghiệp tự quyết định và có trách nhiệm thông báo đến cơ quan quản lý theo đúng quy định.

Những nhóm hàng hóa, dịch vụ thuộc diện kê khai gồm các mặt hàng bình ổn giá, hàng hóa được Nhà nước quy định khung giá hoặc giá tối đa, giá tối thiểu, hàng hóa thực hiện theo giá tham chiếu và một số nhóm hàng thiết yếu khác do Chính phủ quy định.

Ngoài mức giá, hồ sơ kê khai còn phải thể hiện đầy đủ các thông tin về chủng loại, xuất xứ, chất lượng hàng hóa (nếu có) cũng như nguyên nhân điều chỉnh giá giữa các lần kê khai.

Quy định mới góp phần tăng cường khả năng giám sát thị trường, đồng thời giúp cơ quan quản lý có cơ sở đánh giá diễn biến giá cả một cách kịp thời.

Quy định về niêm yết giá được chuẩn hóa trên phạm vi toàn quốc

Luật Giá 2023 cũng sửa đổi toàn diện quy định về niêm yết giá nhằm bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của người tiêu dùng.

Theo đó, giá niêm yết phải được thể hiện bằng đồng Việt Nam và đã bao gồm đầy đủ các khoản thuế, phí, lệ phí theo quy định, trừ những trường hợp pháp luật chuyên ngành có quy định khác.

Thông tin niêm yết phải rõ ràng, dễ nhận biết và được thể hiện bằng các hình thức phù hợp như bảng thông báo, tem nhãn, bao bì hoặc các phương tiện khác tại địa điểm kinh doanh.

Đối với hàng hóa do Nhà nước quy định mức giá cụ thể, tổ chức và cá nhân kinh doanh phải bán đúng theo mức giá đã được cơ quan có thẩm quyền ban hành.

Trong trường hợp Nhà nước chỉ quy định giá tối đa, giá tối thiểu hoặc khung giá, doanh nghiệp được quyền quyết định giá bán nhưng phải bảo đảm nằm trong giới hạn cho phép.

Bên cạnh đó, khi giá bán thay đổi, việc cập nhật giá niêm yết phải được thực hiện ngay để tránh gây nhầm lẫn cho khách hàng và bảo đảm tính minh bạch trong hoạt động thương mại.

Luật Giá 2023 tạo nền tảng quản lý giá hiện đại và đồng bộ

Những sửa đổi của Luật Giá 2023 không chỉ hướng đến việc hoàn thiện cơ chế quản lý nhà nước mà còn góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, cạnh tranh lành mạnh và phù hợp với cơ chế kinh tế thị trường.

Việc xác định rõ phạm vi điều chỉnh, cập nhật danh mục bình ổn giá, bổ sung tiêu chí định giá, hoàn thiện cơ chế kê khai, niêm yết và hiệp thương giá giúp hệ thống pháp luật về giá trở nên thống nhất hơn với các luật chuyên ngành. Đây cũng là cơ sở quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý thị trường, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh trong giai đoạn mới.