Điểm nhấn chiến lược trong Nghị quyết 21 về đất đai

Sự khẳng định mạnh mẽ nguyên tắc sở hữu và quản lý toàn dân

Sự ra đời của Nghị quyết 21-NQ/TW vào cuối tháng 7 năm 2026 đánh dấu một cột mốc tư duy lý luận mới trong việc định hình khuôn khổ pháp lý về đất đai tại Việt Nam, thay thế cho Nghị quyết 18-NQ/TW năm 2022. Đặt trong bối cảnh hội nhập sâu rộng và biến động kinh tế toàn cầu, văn kiện này tái khẳng định vị thế đặc biệt quan trọng của đất đai không chỉ là tư liệu sản xuất, mà còn là không gian sinh tồn, nền tảng cấu thành chủ quyền lãnh thổ và bảo đảm an ninh quốc phòng vững chắc.

Điểm nhấn mang tính triết lý và ranh giới pháp lý rõ rệt nhất chính là thông điệp "tuyệt đối không được tư nhân hóa về đất đai". Quan điểm này triệt tiêu mọi suy đoán hoặc dư địa chính sách có xu hướng chệch hướng về tư hữu hóa tư liệu đặc biệt này. Nhà nước tiếp tục giữ vai trò độc tôn là đại diện chủ sở hữu toàn dân, nắm giữ quyền lực tối cao trong việc định đoạt quy hoạch, kế hoạch sử dụng, quyết định giá trị địa bạ cũng như thực thi quyền thu hồi, giao đất và cho thuê. Sự phân định rạch ròi này bảo đảm rằng mọi nguồn lợi kinh tế sinh ra từ đất đều phải phục vụ cho lợi ích công cộng và sự phát triển bền vững của quốc gia.

Lập trường kiên định về quyền tiếp cận của người nước ngoài

Một trong những nội dung điều chỉnh mang tính đột phá và siết chặt kỷ luật pháp lý của Nghị quyết 21 chính là quy định minh bạch về việc hoàn toàn không cho phép người nước ngoài nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất dưới mọi hình thức, với ngoại lệ duy nhất được luật định dành cho đồng bào ta là người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài.

Quy định này thể hiện tầm nhìn chiến lược dài hạn trong việc bảo vệ an ninh trật tự, chủ quyền quốc gia và ổn định thị trường bất động sản trước áp lực đầu cơ tài chính quốc tế. Thay vì mở rộng biên độ sở hữu cho các chủ thể ngoại quốc, chính sách tập trung củng cố nội lực, bảo vệ quỹ đất sạch phục vụ phát triển kinh tế nội địa và tạo dựng sự công bằng trong khả năng tiếp cận đất đai cho người dân trong nước. Điều này cũng đòi hỏi hệ thống pháp luật chuyên ngành sắp tới phải thiết kế các hành lang kỹ thuật đồng bộ để kiểm soát chặt chẽ các giao dịch ngầm, pháp nhân trá hình hoặc các hình thức lách luật vốn tiềm ẩn nhiều rủi ro về mặt an ninh kinh tế.

Đổi mới cơ chế điều tiết giá trị gia tăng và nâng cao trách nhiệm giải trình

Bên cạnh các nguyên tắc cốt lõi về chủ quyền, Nghị quyết 21 còn đặt ra yêu cầu nâng cấp toàn diện các công cụ quản lý kinh tế vĩ mô đối với thị trường bất động sản. Cơ chế định giá đất và chính sách điều tiết phần giá trị tăng thêm từ đất – những khoản lợi nhuận hình thành không do công sức đầu tư trực tiếp của người sử dụng đất mà đến từ quy hoạch hạ tầng công cộng – được xem là trọng tâm để triệt tiêu tiêu cực, thất thoát ngân sách.

Thêm vào đó, việc thu hồi đất phục vụ các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng nay được siết chặt với yêu cầu bắt buộc phải đảm bảo sự công bằng, minh bạch tuyệt đối và đề cao trách nhiệm giải trình của các cơ quan công quyền. Sự kết hợp nhịp nhàng giữa phân cấp, phân quyền hợp lý cho các địa phương đi kèm với cơ chế kiểm tra, giám sát và chế tài xử lý vi phạm nghiêm ngặt sẽ tạo ra một môi trường pháp lý thông thoáng nhưng kỷ cương, khơi thông nguồn lực đất đai cho giai đoạn phát triển mới của đất nước.