Doanh nghiệp nợ BHXH, người lao động làm gì để chốt sổ?

1. Cơ sở pháp lý về nghĩa vụ xác nhận sổ BHXH khi giải quyết hưu trí

Căn cứ quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội, việc xác nhận và chốt quá trình tham gia bảo hiểm xã hội (sổ BHXH) là điều kiện bắt buộc để cơ quan BHXH có căn cứ tính toán chính xác thời gian đóng và mức hưởng chế độ hưu trí.

Người sử dụng lao động có nghĩa vụ phối hợp với cơ quan BHXH để chốt sổ và trả lại sổ BHXH cho người lao động khi chấm dứt hợp đồng lao động hoặc khi người lao động đủ điều kiện hưởng chế độ. Trường hợp hồ sơ giải quyết chế độ hưu trí thiếu xác nhận chốt sổ hoặc dữ liệu quá trình đóng chưa được chốt đồng bộ trên hệ thống, việc cơ quan BHXH từ chối tiếp nhận và trả lại hồ sơ để hoàn thiện là đúng quy định về thủ tục hành chính.

2. Giải pháp đối với khoản nợ BHXH đã có bản án của Tòa án

Trường hợp tranh chấp về tiền nợ BHXH đã được Tòa án nhân dân giải quyết bằng bản án hoặc quyết định công nhận sự thỏa thuận có hiệu lực pháp luật, người lao động đã nắm trong tay công cụ pháp lý có giá trị cưỡng chế cao nhất.

Nếu người sử dụng lao động tiếp tục chây ì và cố tình không thực hiện nghĩa vụ tài chính theo quyết định của Tòa án:

• Yêu cầu thi hành án dân sự: Người lao động gửi đơn yêu cầu thi hành án đến Cơ quan Thi hành án dân sự có thẩm quyền để ra quyết định thi hành án.

• Áp dụng biện pháp cưỡng chế: Cơ quan thi hành án có quyền áp dụng các biện pháp cưỡng chế kê biên tài sản, phong tỏa tài khoản ngân hàng của doanh nghiệp để thu hồi tiền nợ BHXH và thực hiện nộp cho cơ quan BHXH, buộc doanh nghiệp hoàn tất thủ tục chốt sổ.

3. Lộ trình xử lý hành chính và pháp lý buộc doanh nghiệp chốt sổ

Trong thời gian chờ xử lý thi hành án hoặc để thúc đẩy doanh nghiệp thực hiện trách nhiệm, người lao động cần chủ động triển khai các biện pháp pháp lý đồng bộ:

Bước 1: Thiết lập chứng cứ vi phạm

Gửi văn bản yêu cầu thực hiện nghĩa vụ chốt sổ BHXH đến đại diện theo pháp luật của công ty qua phương thức gửi thư bảo đảm (có xác nhận chuyển phát). Văn bản này là căn cứ chứng minh sự trốn tránh nghĩa vụ của doanh nghiệp.

Bước 2: Khiếu nại và tố cáo hành chính

Trường hợp doanh nghiệp không phản hồi hoặc không thực hiện:

• Gửi đơn khiếu nại hoặc tố cáo hành vi trốn đóng BHXH, cố tình không chốt sổ đến Thanh tra Sở Lao động - Thương binh và Xã hội hoặc Cơ quan Bảo hiểm xã hội nơi doanh nghiệp đặt trụ sở.

• Yêu cầu cơ quan thanh tra tiến hành kiểm tra, xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm pháp luật lao động và bảo hiểm xã hội của doanh nghiệp.

Bước 3: Đề nghị giải quyết chốt sổ đến thời điểm đã đóng

Theo các quy định hướng dẫn của ngành BHXH về bảo vệ quyền lợi người lao động tại doanh nghiệp nợ BHXH, người lao động có thể đề nghị cơ quan BHXH thực hiện chốt sổ BHXH đến thời điểm doanh nghiệp đã đóng đủ tiền. Việc này giúp xác nhận trước thời gian 29 năm 5 tháng đã đóng BHXH để làm căn cứ giải quyết chế độ hưu trí tạm thời, phần thời gian nợ còn lại sẽ được cộng nối sau khi thu hồi được nợ.