Quan ly dat dai - HỆ THỐNG LUẬT NGUYỄN - DỊCH VỤ LUẬT - TÀI CHÍNH KẾ TOÁN - THUẾ

Đất nằm trong hành lang an toàn đường bộ không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với việc người dân mất quyền sử dụng. Tuy nhiên, quyền này có những giới hạn đặc biệt và việc sở hữu thửa đất liền kề cũng không đồng nghĩa chủ đất đương nhiên có quyền đối với phần hành lang phía trước. Đây là vấn đề đang được quan tâm từ thực tế một vụ việc cưỡng chế, kê biên đất tại Gia Lai.

Nhằm tạo bước đột phá trong công tác quản lý dữ liệu không gian và thúc đẩy quá trình chuyển đổi số quốc gia, Chính phủ vừa ban hành Nghị định 326/2026/NĐ-CP (chính thức có hiệu lực từ ngày 01/09/2026). Văn bản này thiết lập một hệ thống định danh địa điểm thống nhất, cấp cho mỗi khu vực vật lý một "căn cước" số duy nhất, chấm dứt tình trạng phân mảnh dữ liệu vị trí trên toàn quốc.

Một cơ chế mới đang được định hướng nghiên cứu nhằm xử lý các dự án nhà ở thương mại rơi vào tình trạng đình trệ, khi chủ đầu tư không còn đủ khả năng tiếp tục triển khai hoặc không thể chuyển nhượng. Thay vì để đất đai và công trình dở dang bị lãng phí kéo dài, Nhà nước có thể thí điểm mua lại những dự án phù hợp để hình thành quỹ nhà ở thuộc sở hữu Nhà nước, phục vụ tốt hơn nhu cầu về chỗ ở của người dân.

Nghị định 49/2026/NĐ-CP được ban hành nhằm cụ thể hóa các cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn trong quá trình tổ chức thi hành Luật Đất đai. Sau khi Nghị định có hiệu lực, nhiều cơ quan trung ương và địa phương đã ban hành công văn hướng dẫn để thống nhất cách triển khai, đặc biệt về thủ tục đất đai, phân cấp thẩm quyền, công khai vi phạm và xử lý hồ sơ chuyển tiếp.

Từ ngày 01/9/2026, Nghị định 326/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, thiết lập cơ chế định danh địa điểm trên phạm vi toàn quốc. Theo đó, mỗi địa điểm thuộc danh mục quản lý sẽ được gắn một mã định danh riêng, tạo nền tảng để kết nối dữ liệu đất đai, công trình, địa chỉ và nhiều cơ sở dữ liệu chuyên ngành.

Kế hoạch triển khai Nghị quyết 21-NQ/TW và Kế hoạch 07-KH/TW cho thấy việc hoàn thiện pháp luật đất đai đang được đặt trong một chương trình cải cách có tính tổng thể, thay vì chỉ điều chỉnh riêng lẻ từng quy định. Trọng tâm không chỉ nằm ở việc sửa luật, mà còn hướng tới nâng cao chất lượng chính sách, cải cách phương thức quản lý, tăng tính minh bạch và bảo đảm sự đồng bộ giữa pháp luật đất đai với các lĩnh vực có liên quan.

Đánh thuế đối với đất không được đưa vào sử dụng đang được nhìn nhận như một công cụ tài chính nhằm hạn chế đầu cơ, giảm tình trạng găm giữ bất động sản và thúc đẩy nguồn lực đất đai quay trở lại phục vụ nhu cầu thực của nền kinh tế. Tuy nhiên, để chính sách phát huy hiệu quả, bài toán quan trọng không chỉ nằm ở mức thuế mà còn ở cách xác định đất bỏ hoang, phân biệt đầu cơ với các trường hợp chậm triển khai vì lý do khách quan và xây dựng hệ thống dữ liệu đủ minh bạch.

Dự thảo sửa đổi Luật Đất đai năm 2024 đề xuất nhiều thay đổi trong quy hoạch, giao đất, thu hồi đất, bồi thường và giá đất. Đáng chú ý, chính sách mới hướng đến việc bảo đảm cuộc sống của người có đất bị thu hồi, đồng thời tăng tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý, khai thác nguồn lực đất đai.

Nghị quyết 21-NQ/TW đặt ra định hướng đổi mới quản lý và định giá đất theo hướng tăng cường dữ liệu, nâng cao tính minh bạch và kiểm soát hiệu quả hơn các hoạt động đầu cơ. Những thay đổi này có thể tác động đáng kể đến cách xác định giá trị đất và sự vận hành của thị trường bất động sản trong thời gian tới.

Những đề xuất mới tại Quốc hội đang hướng tới việc sử dụng chính sách thuế và các công cụ kinh tế để hạn chế tình trạng đầu cơ, găm giữ đất đai, nhà ở bỏ trống kéo dài, đồng thời bảo đảm khả năng tiếp cận nhà ở của người có thu nhập thấp và tăng tính minh bạch của thị trường bất động sản.

Nghị quyết 229/NQ-CP ngày 13/8/2026 của Chính phủ đặt ra yêu cầu triển khai các định hướng sửa đổi Luật Đất đai, trong đó chính sách giá đất và tài chính đất đai tiếp tục được xác định là nhóm nội dung cần nghiên cứu, hoàn thiện. Cùng với đó, thủ tục hành chính về đất đai cũng được yêu cầu rà soát theo hướng đơn giản, minh bạch và giảm chi phí tuân thủ.

Việc xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia đang được đẩy mạnh nhằm hiện đại hóa công tác quản lý, nâng cao tính minh bạch và rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính. Tuy nhiên, khối lượng dữ liệu cần chuẩn hóa vẫn còn rất lớn, khiến cơ quan quản lý đề xuất điều chỉnh mốc thời gian hoàn thành để bảo đảm chất lượng thay vì chỉ chạy theo tiến độ.

Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) đang đề xuất bổ sung cơ chế cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất dưới cả hai hình thức: bản giấy và bản điện tử. Nếu được Quốc hội thông qua, sổ đỏ điện tử sẽ có giá trị pháp lý tương đương bản giấy, góp phần đẩy nhanh quá trình chuyển đổi số, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp trong các giao dịch về đất đai.

TP.HCM vừa ban hành quy chế mới quy định cụ thể thời hạn xử lý đối với từng công đoạn trong quy trình thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Việc thiết lập các mốc thời gian rõ ràng cùng cơ chế phân công trách nhiệm giữa các cơ quan được kỳ vọng sẽ đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng, giảm tình trạng chồng chéo thủ tục và nâng cao hiệu quả triển khai các dự án đầu tư trên địa bàn.