Đề xuất: LS tập sự tham gia tố tụng từ 1/3/2027

Phá vỡ giới hạn của quy định hiện hành

Theo khung pháp lý hiện tại, người tập sự hành nghề luật sư phải tuân thủ các giới hạn nghiêm ngặt trong quá trình thực tập. Họ chủ yếu chỉ được thực hiện các công việc mang tính chất hỗ trợ hậu cần như nghiên cứu hồ sơ, thu thập tài liệu, chuẩn bị dự thảo luận cứ hoặc thực hiện tư vấn pháp luật cơ bản dưới sự giám sát chặt chẽ của luật sư hướng dẫn. Đặc biệt, người tập sự không được phép đại diện thân chủ hay tham gia tranh tụng trực tiếp tại phiên tòa với tư cách người bào chữa hoặc người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp. Điều kiện này vô hình trung tạo ra một khoảng trống lớn về kỹ năng thực chiến, khiến nhiều nhân sự sau khi chính thức nhận thẻ luật sư vẫn gặp nhiều bỡ ngỡ khi lần đầu đứng trước bục tranh tụng.

Nội dung cốt lõi của lộ trình mới

Nhằm khắc phục những điểm nghẽn trong công tác đào tạo thực tế, đề xuất mới hướng đến việc trao thêm quyền cho giới tập sự. Cụ thể, hướng tới cột mốc 01/03/2027, người tập sự sẽ được trao quyền tham gia hoạt động tố tụng. Tuy nhiên, quyền này sẽ được kiểm soát chặt chẽ và chỉ áp dụng giới hạn trong "một số vụ án" cụ thể. Thông thường, phạm vi được phép cọ xát sẽ ưu tiên các vụ án dân sự, hôn nhân gia đình, lao động hoặc hành chính có tính chất đơn giản, giá trị tranh chấp nhỏ. Đối với các vụ án hình sự có tính chất nghiêm trọng hoặc những tranh chấp thương mại phức tạp, người tập sự nhiều khả năng vẫn sẽ không được trực tiếp tham gia để đảm bảo an toàn pháp lý tối đa cho đương sự.

Một nguyên tắc mang tính bắt buộc đi kèm là sự tham gia của người tập sự vẫn phải gắn liền với vai trò bảo lãnh và giám sát trực tiếp từ luật sư hướng dẫn. Quan trọng hơn cả, việc cử người tập sự đại diện hoặc tham gia tố tụng phải nhận được sự đồng ý, chấp thuận rõ ràng bằng văn bản của khách hàng. Các tổ chức hành nghề luật và luật sư hướng dẫn sẽ tiếp tục là chủ thể chịu trách nhiệm liên đới về chất lượng dịch vụ cũng như mọi hệ quả pháp lý phát sinh từ quá trình thực hiện công việc của người tập sự.

Tác động tích cực đến thị trường dịch vụ pháp lý

Sự thay đổi này được kỳ vọng sẽ mang lại giá trị thiết thực cho cả cá nhân học việc và các tổ chức cung cấp dịch vụ pháp lý. Đối với người tập sự, cơ hội được cọ xát thực tế tại phòng xử án, làm quen với không khí tranh tụng và cách thức lập luận trước hội đồng xét xử sẽ giúp họ trưởng thành vượt bậc, rèn luyện bản lĩnh nghề nghiệp vững vàng. Đối với các văn phòng, công ty luật, việc linh hoạt sử dụng nhân sự tập sự ở những vụ việc nhỏ lẻ sẽ giúp tối ưu hóa chi phí vận hành, đồng thời giải phóng quỹ thời gian để các luật sư kỳ cựu tập trung xử lý những hồ sơ hóc búa hơn.

Nhìn chung, lộ trình 3 năm chuẩn bị để tiến tới ngày 01/03/2027 là khoảng thời gian bản lề cần thiết để Liên đoàn Luật sư, các cơ quan tư pháp và các văn phòng luật thiết lập quy trình quản lý rủi ro chặt chẽ. Nếu được triển khai đồng bộ, đề xuất này sẽ góp phần xây dựng một thế hệ luật sư kế cận tinh nhuệ, thực tế và đáp ứng tốt hơn nhu cầu bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân.