Chuẩn hóa quy trình đăng ký và hủy tư cách công ty đại chúng mới

Thị trường chứng khoán và khối doanh nghiệp quy mô lớn đang đứng trước những thay đổi lớn về mặt pháp lý khi Bộ Tài chính tiến hành lấy ý kiến cho Dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 19/2025/TT-BTC. Văn bản này tập trung tinh chỉnh các quy định liên quan đến quy trình đăng ký tư cách công ty đại chúng, thủ tục hủy tư cách công ty đại chúng, và chế độ báo cáo về vốn điều lệ đã góp được kiểm toán.

Sự điều chỉnh này được kỳ vọng sẽ giúp minh bạch hóa dòng vốn trên thị trường, giảm tải các bước hành chính trung gian và bảo vệ quyền lợi cốt lõi của các cổ đông nhỏ lẻ.

1. Siết chặt quản lý báo cáo vốn điều lệ được kiểm toán

Một trong những điểm đổi mới trọng tâm của dự thảo là việc chuẩn hóa các tiêu chí và quy trình báo cáo đối với phần vốn điều lệ thực góp đã qua kiểm toán của doanh nghiệp. Để ngăn chặn tình trạng "vốn ảo" hoặc hạch toán không rõ ràng, cơ quan soạn thảo bổ sung các chế tài và biểu mẫu phụ lục nghiêm ngặt hơn:

• Tính minh bạch của báo cáo: Yêu cầu các đơn vị kiểm toán và doanh nghiệp phải làm rõ mốc thời gian góp vốn thực tế, phương thức góp vốn và tính hợp pháp của các tài sản định giá khi chuyển thành vốn điều lệ.

• Thời hạn công bố: Quy định chi tiết các mốc thời gian nộp báo cáo nhằm đảm bảo thông tin đến tay các nhà đầu tư trên thị trường một cách kịp thời, hạn chế tối đa các hành vi bất đối xứng thông tin gây rủi ro cho thị trường chứng khoán.

2. Tối ưu hóa thủ tục xác lập và hủy tư cách công ty đại chúng

Quy trình thẩm định hồ sơ công ty đại chúng được cải cách mạnh mẽ theo hướng chuyển đổi số và tinh gọn hồ sơ:

• Đối với doanh nghiệp đăng ký mới: Dự thảo quy định rõ cơ chế phối hợp thông tin giữa các cơ quan quản lý nhà nước và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, giúp rút ngắn thời gian xét duyệt hồ sơ cho các đơn vị đạt đủ điều kiện về số lượng cổ đông và quy mô vốn thực góp.

• Đối với các trường hợp hủy tư cách công ty đại chúng: Nhằm bảo vệ các nhà đầu tư cá nhân khi một doanh nghiệp rút khỏi mô hình đại chúng, dự thảo sửa đổi bổ sung các điều kiện ràng buộc khắt khe về nghĩa vụ công bố thông tin, lộ trình giải quyết quyền lợi cho cổ đông hiện hữu và các cam kết tài chính liên quan trước khi hồ sơ hủy tư cách được phê duyệt.

3. Doanh nghiệp cần chủ động đóng góp ý kiến qua kênh VCCI

Vì các quy định về công ty đại chúng tác động trực tiếp đến khả năng huy động vốn, chi phí tuân thủ và nghĩa vụ pháp lý của các doanh nghiệp quy mô lớn, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đang khẩn trương tập hợp phản biện từ thực tế.

Các doanh nghiệp thuộc diện tác động, các công ty kiểm toán, các tổ chức tư vấn tài chính và chuyên gia luật kinh tế được khuyến khích nghiên cứu sâu dự thảo và các biểu mẫu đính kèm để gửi văn bản kiến nghị trực tiếp về Ban Pháp chế VCCI. Những đóng góp từ thực tiễn vận hành sẽ là chất liệu quan trọng giúp ban soạn thảo hoàn thiện thông tư, bảo đảm văn bản khi ban hành vừa đạt hiệu quả quản lý nhà nước, vừa tạo hành lang thông thoáng cho thị trường vốn phát triển bền vững.