Căn cứ pháp lý

Nghị định 281/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai, đồng thời điều chỉnh, bổ sung nhiều nội dung của Nghị định 123/2024/NĐ-CP. Các quy định mới sẽ bắt đầu có hiệu lực từ ngày 31/8/2026, tác động trực tiếp đến cá nhân, hộ gia đình, doanh nghiệp và cơ quan có thẩm quyền trong quá trình quản lý, sử dụng đất.

4 chính sách đất đai mới có hiệu lực từ 31/8/2026

Bổ sung trường hợp không xử phạt khi chưa đăng ký biến động đất đai

Một điểm mới đáng chú ý là bổ sung trường hợp không áp dụng xử phạt đối với hành vi chưa thực hiện đăng ký biến động đất đai khi người sử dụng đất nhận quyền sử dụng đất để triển khai dự án đầu tư thông qua thỏa thuận theo Điều 127 Luật Đất đai.

Ngoài ra, Nghị định còn quy định nguyên tắc chuyển tiếp nhằm bảo đảm quyền lợi của người dân. Những trường hợp đã lập biên bản vi phạm nhưng chưa ban hành quyết định xử phạt trước thời điểm quy định mới có hiệu lực sẽ không tiếp tục bị xử phạt. Đối với quyết định xử phạt đã ban hành nhưng chưa thi hành, việc thực hiện cũng được dừng theo quy định chuyển tiếp.

Vợ chồng cùng sử dụng đất được áp dụng một mức xử phạt

Quy định mới đã làm rõ cách xác định đối tượng vi phạm khi quyền sử dụng đất thuộc sở hữu chung của vợ chồng.

Theo đó, nếu vi phạm phát sinh trên thửa đất đứng tên chung, vợ chồng sẽ được xem là một cá nhân khi xác định mức tiền xử phạt. Cách áp dụng này giúp thống nhất việc xử lý và tránh tình trạng nhân đôi mức phạt chỉ vì quyền sử dụng đất thuộc đồng sở hữu.

Tuy nhiên, việc áp dụng mức phạt như một cá nhân không làm thay đổi các biện pháp khắc phục hậu quả. Người vi phạm vẫn phải thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ theo quyết định xử lý nếu thuộc trường hợp phải khắc phục.

Chủ tịch UBND cấp xã được mở rộng thẩm quyền xử phạt

Một trong những thay đổi nổi bật của Nghị định 281/2026/NĐ-CP là mở rộng đáng kể thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp xã trong xử lý vi phạm đất đai.

Theo quy định mới, Chủ tịch UBND cấp xã được quyền:

• Phạt cảnh cáo;
• Phạt tiền đến 250 triệu đồng;
• Đình chỉ hoạt động dịch vụ tư vấn trong thời hạn theo quy định;
• Áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả theo thẩm quyền.

So với quy định trước đây chỉ được xử phạt tối đa 5 triệu đồng, mức xử phạt mới đã tăng lên gấp nhiều lần, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước ngay tại cấp cơ sở.

Công an nhân dân được bổ sung thêm thẩm quyền xử lý vi phạm đất đai

Nghị định mới cũng mở rộng phạm vi xử phạt của lực lượng Công an nhân dân đối với nhiều hành vi vi phạm trong lĩnh vực đất đai.

Các hành vi thuộc phạm vi xử lý bao gồm sử dụng đất sai mục đích, lấn chiếm đất, cản trở quyền sử dụng đất hợp pháp của người khác, sử dụng giấy tờ giả trong thủ tục đất đai, vi phạm quy định về cung cấp thông tin đất đai và một số trường hợp khác theo quy định.

Bên cạnh đó, danh sách những người có thẩm quyền lập biên bản vi phạm hành chính cũng được bổ sung, bao gồm lực lượng thanh tra, kiểm tra chuyên ngành, công chức thực hiện nhiệm vụ quản lý đất đai, kiểm lâm đối với đất lâm nghiệp, Công an nhân dân và Quân đội nhân dân trong phạm vi được giao.

Doanh nghiệp và người sử dụng đất cần lưu ý gì?

Các quy định mới cho thấy xu hướng tăng cường phân cấp, mở rộng thẩm quyền xử lý vi phạm và hoàn thiện cơ chế quản lý đất đai. Vì vậy, cá nhân, hộ gia đình và doanh nghiệp cần chủ động cập nhật quy định mới, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đăng ký biến động đất đai, sử dụng đất đúng mục đích và tuân thủ các quy định của pháp luật để hạn chế rủi ro pháp lý cũng như tránh phát sinh các khoản xử phạt không đáng có.