Đề nghị nâng ngưỡng chịu thuế với Hộ kinh doanh lên tối thiểu 500 triệu đồng

I. Phân tích sự bất hợp lý của Ngưỡng 200 Triệu Đồng

Tại phiên thảo luận chiều 19/11 về Dự thảo Luật Quản lý thuế và Thuế thu nhập cá nhân sửa đổi, GS Hoàng Văn Cường (Đoàn ĐBQH TP Hà Nội) đã đưa ra phân tích sắc bén về sự bất cập của ngưỡng doanh thu 200 triệu đồng/năm (mức được đề xuất miễn thuế VAT và thuế thu nhập cá nhân khi chuyển sang phương thức tự kê khai từ năm 2026).

• Lợi nhuận thực tế quá thấp: GS Cường đưa ra ví dụ: một cá nhân đạt doanh thu 200 triệu đồng từ hoạt động kinh doanh, nhưng chi phí giá vốn đã chiếm 180 triệu đồng. Như vậy, lợi nhuận thực tế chỉ còn 20 triệu đồng một năm, tương đương chỉ khoảng 1,67 triệu đồng mỗi tháng. Việc đánh thuế thu nhập cá nhân trên doanh thu này là chưa hợp lý, vì thu nhập thực tế quá thấp để đảm bảo cuộc sống.

• Mâu thuẫn với Giảm trừ Gia cảnh: Đại biểu chỉ ra rằng mức giảm trừ gia cảnh đã được điều chỉnh lên 186 triệu đồng một năm (tương đương 15,5 triệu đồng một tháng) đối với cá nhân và 260 triệu đồng khi có một người phụ thuộc. So sánh mức lợi nhuận 1,67 triệu đồng/tháng với mức giảm trừ gia cảnh 15,5 triệu đồng/tháng cho thấy sự bất bình đẳng rõ rệt.

Nguyên Phó hiệu trưởng Đại học Kinh tế Quốc dân đề nghị tính toán lại ngưỡng chịu thuế. Ông đề xuất mức tối thiểu 500 triệu đồng/năm cho nhóm kinh doanh dịch vụ (ít chi phí đầu vào) và 1 tỷ đồng/năm trở lên cho các nhóm kinh doanh khác.

II. Gánh nặng thuế và Tính Công bằng

Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn ĐBQH Đồng Tháp) cũng đồng tình với việc nâng ngưỡng chịu thuế lên 500 triệu đồng. Ông ước tính, với doanh thu 200 triệu đồng/năm, hộ kinh doanh có thể chỉ đạt lợi nhuận tối đa 50%, tức là thu nhập thực tế hàng tháng chỉ khoảng 7,8 triệu đồng. Con số này được cho là không đủ để trang trải cho một gia đình từ 2-3 thành viên.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính, bà Nguyễn Vân Chi, nhận định việc xóa bỏ cơ chế thuế khoán và chuyển sang tự kê khai sẽ khiến gánh nặng thuế với hộ kinh doanh tăng lên.

• Thiệt thòi cho Hộ kinh doanh: Bà Chi so sánh việc hộ kinh doanh phải đóng thuế trên doanh thu thực tế (với hóa đơn đầu ra cao hơn) với các đối tượng khác được miễn, giảm thuế rất nhiều trong dự thảo luật (nhất là người lao động có thu nhập cao trong lĩnh vực khoa học, công nghệ). Bà nhấn mạnh: "Trong khi cá nhân, hộ kinh doanh không có bất kỳ miễn giảm nào", điều này tạo ra sự bất bình đẳng.

III. Phản hồi từ Bộ Tài chính

Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng thừa nhận vấn đề thu thuế hộ kinh doanh là rất khó và phức tạp. Ông giải thích, việc thu thuế theo doanh thu nhằm tránh thất thoát lớn, đặc biệt tại những khu vực kinh tế phát triển. Bộ trưởng thông tin rằng nhờ ứng dụng công nghệ thông tin, số tiền thuế hộ kinh doanh đóng theo doanh thu đã tăng 64% trong thời gian qua.

Tuy nhiên, Bộ trưởng cam kết sẽ tiếp thu ý kiến của các đại biểu để đảm bảo tính công bằng, hài hòa giữa hộ kinh doanh và những người làm công ăn lương. Bộ Tài chính sẽ nghiên cứu để đưa ra ngưỡng chịu thuế hợp lý nhất cho hộ kinh doanh.

Quốc hội dự kiến sẽ biểu quyết thông qua Luật Thuế thu nhập cá nhân sửa đổi vào sáng ngày 10/12.