TANDTC đề xuất tống đạt văn bản qua VNeID

Giá trị pháp lý tương đương văn bản giấy

Về kết cấu, bản dự thảo bao gồm 9 điều khoản chi tiết, quy định rõ ràng từ phạm vi, đối tượng áp dụng cho đến các nguyên tắc thực thi và điều kiện bảo mật. Một trong những quy định đáng chú ý nhất là việc công nhận giá trị pháp lý của phương thức điện tử. Nếu đáp ứng đủ các tiêu chuẩn kỹ thuật và pháp lý theo Nghị quyết, các văn bản tống đạt qua VNeID sẽ có hiệu lực hoàn toàn ngang bằng với các hình thức giao nhận truyền thống.

Quá trình này được giám sát chặt chẽ bởi hệ thống lưu vết. Thời điểm tống đạt thành công được xác định ngay khi thông điệp dữ liệu báo cáo đã gửi tới tài khoản định danh điện tử của người nhận. Các bản ghi nhật ký giao dịch điện tử sẽ đóng vai trò là chứng cứ pháp lý vững chắc. Đồng thời, mọi văn bản số phát hành từ phía Tòa án bắt buộc phải đi kèm chữ ký số công vụ nhằm đảm bảo tính toàn vẹn, xác thực và chống giả mạo.

Một điểm cộng lớn của dự thảo là cho phép cơ quan xét xử quyền truy xuất thông tin từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Nhờ đó, Tòa án có thể dễ dàng xác minh chính xác nơi ở hay nơi làm việc của các đương sự, khắc phục triệt để tình trạng người tham gia tố tụng cố tình trốn tránh hoặc thay đổi địa chỉ mà không khai báo, vốn là nguyên nhân chính khiến nhiều vụ án bị đình trệ.

Lựa chọn cơ chế đăng ký tự nguyện

Xoay quanh điều kiện để áp dụng việc nhận văn bản điện tử, cơ quan soạn thảo đang cân nhắc hai phương án:

• Phương án 1: Người dân, tổ chức chỉ nhận văn bản qua VNeID khi họ chủ động đăng ký và tự nguyện lựa chọn phương thức này.

• Phương án 2: Mặc định tất cả những công dân sở hữu tài khoản VNeID mức độ 2 đều đồng ý nhận văn bản tố tụng qua ứng dụng, trừ khi họ chính thức nộp đơn từ chối.

Đứng trước hai sự lựa chọn, Vụ Pháp chế và Quản lý khoa học thuộc TANDTC đề xuất ưu tiên Phương án 1. Lý do được đưa ra là phương án này tôn trọng tuyệt đối quyền tự quyết của người tham gia tố tụng và tuân thủ chặt chẽ nguyên tắc tự nguyện trong các giao dịch điện tử dân sự. Hơn thế nữa, việc áp dụng theo cơ chế "đăng ký tự nguyện" trong giai đoạn đầu sẽ giúp ngành Tòa án có thêm không gian để kiểm thử sự ổn định của hệ thống công nghệ, đánh giá mức độ tương thích của hạ tầng kỹ thuật trước khi nghiên cứu triển khai đại trà, qua đó hạn chế tối đa những khiếu nại phát sinh về tính hợp lệ của văn bản.

Lời giải cho bài toán chi phí và thời gian

Thực tiễn công tác xét xử nhiều năm qua cho thấy, việc tống đạt văn bản giấy truyền thống (gửi trực tiếp qua cán bộ Tòa án hoặc qua đường bưu điện) đang bộc lộ quá nhiều rào cản. Khó khăn phổ biến nhất là đương sự thường xuyên thay đổi chỗ ở, dẫn đến quá trình xác minh kéo dài, gây tắc nghẽn tiến độ giải quyết các vụ việc.

Không chỉ gây lãng phí về mặt thời gian, phương pháp cũ còn tạo ra gánh nặng tài chính khổng lồ cho ngân sách Nhà nước. Theo thống kê, chỉ tính riêng trong năm 2025, kinh phí mà hệ thống Tòa án hai cấp tại TP.HCM phải chi trả cho lực lượng thừa phát lại để đi tống đạt văn bản đã lên tới xấp xỉ 18 tỷ đồng – và con số này thậm chí chưa bao gồm các khoản chi phí gửi thư bảo đảm qua bưu điện.

Trong bối cảnh Đề án 06 đang mang lại những thành tựu to lớn về số hóa dữ liệu dân cư, việc TANDTC khẩn trương hoàn thiện và ban hành Nghị quyết mới là một bước đi thiết thực. Sự thay đổi này không chỉ tạo ra một hành lang pháp lý đồng bộ, hiện đại mà còn giúp tiết giảm đáng kể chi phí, rút ngắn thời gian tố tụng, từ đó bảo vệ kịp thời và hiệu quả hơn quyền lợi chính đáng của mọi công dân.