Doanh nghiệp nợ BHXH: Người lao động có được hưởng BHXH một lần?

1. Cơ chế chốt sổ bảo lưu đối với doanh nghiệp chậm đóng BHXH

Trên thực tế, tình trạng chủ doanh nghiệp bỏ trốn, ngừng hoạt động hoặc cố tình chây ì không hoàn thành nghĩa vụ tài chính với cơ quan bảo hiểm diễn ra tương đối phổ biến. Để không làm gián đoạn hoặc ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người lao động, pháp luật về bảo hiểm xã hội đã quy định cơ chế xử lý linh hoạt đối với trường hợp này.

Theo đó, khi doanh nghiệp còn nợ tiền đóng, cơ quan BHXH vẫn thực hiện xác nhận và chốt sổ BHXH đến thời điểm đã đóng đủ tiền. Khoảng thời gian nợ phát sinh sau đó sẽ được bảo lưu trên hệ thống và tạm thời chưa tính vào tổng thời gian tham gia. Việc tách bạch phần thời gian đã đóng thực tế giúp người lao động hoàn tất hồ sơ pháp lý để làm căn cứ giải quyết các chế độ BHXH phát sinh, bao gồm trợ cấp thất nghiệp và chế độ một lần.

2. Điều kiện thanh toán BHXH một lần khi sổ đã được chốt tạm thời

Sau khi sổ BHXH đã được cập nhật xác nhận giai đoạn đóng thực tế, người lao động hoàn toàn có đủ điều kiện pháp lý để nộp hồ sơ xin hưởng BHXH một lần nếu đáp ứng các tiêu chuẩn theo Luật Bảo hiểm xã hội:

• Thời gian gián đoạn: Người lao động đã chấm dứt việc tham gia BHXH bắt buộc và không tham gia BHXH tự nguyện, đồng thời duy trì trạng thái này sau 12 tháng liên tục.

• Tổng thời gian tích lũy: Mức thời gian đã thực đóng trên sổ BHXH chưa đủ điều kiện tối thiểu để hưởng lương hưu (dưới 20 năm).

• Quá trình tham gia: Có thời gian tích lũy BHXH được ghi nhận trước thời điểm quy định pháp luật mới về bảo hiểm có hiệu lực.

Cơ quan BHXH sẽ căn cứ vào khoảng thời gian thực đóng đã được xác nhận trên sổ để tính toán mức hưởng trợ cấp một lần cho người lao động. Đối với khoảng thời gian nợ chưa đóng, sau này nếu thu hồi được từ doanh nghiệp hoặc tài sản thanh lý, cơ quan BHXH sẽ tiến hành tính bổ sung hoặc chi trả bù theo quy định.

3. Điều kiện và thủ tục nhận trợ cấp thất nghiệp

Bên cạnh chế độ một lần, người lao động sau khi chấm dứt hợp đồng lao động tại các đơn vị nợ BHXH vẫn có quyền hưởng Trợ cấp thất nghiệp từ Quỹ Bảo hiểm thất nghiệp nếu đáp ứng các yêu cầu:

1. Thời hạn nộp hồ sơ: Đã nộp đủ hồ sơ đề nghị tại Trung tâm Dịch vụ việc làm trong vòng 03 tháng kể từ ngày chính thức chấm dứt hợp đồng lao động.

2. Thời gian đóng BHTN: Đã đóng bảo hiểm thất nghiệp từ đủ 12 tháng trở lên trong vòng 24 tháng trước khi chấm dứt hợp đồng.

3. Tình trạng việc làm: Chưa tìm được việc làm mới sau 15 ngày làm việc kể từ ngày nộp hồ sơ giải quyết trợ cấp.

Sổ BHXH đã được chốt đến thời điểm thực đóng là thành phần hồ sơ bắt buộc để cơ quan quản lý nhà nước về lao động xác định thời gian hưởng và mức trợ cấp thất nghiệp hằng tháng cho người lao động.