Công văn 196/TANDTC-GĐKTIII: Rút kinh nghiệm xét xử án hôn nhân gia đình

1. Sai sót về án phí, chi phí xem xét và thẩm định tại chỗ

Trong các vụ án ly hôn có tranh chấp về tài sản (đặc biệt là bất động sản), việc tiến hành xem xét, thẩm định tại chỗ là thủ tục bắt buộc để làm căn cứ chia tài sản. Tuy nhiên, TANDTC nhận thấy nhiều Tòa án cấp dưới đang xác định không đúng chủ thể có nghĩa vụ chịu chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ.

Việc phân bổ chi phí này phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của Bộ luật Tố tụng Dân sự và Pháp lệnh Chi phí giám định, định giá; chi phí người làm chứng, người phiên dịch trong tố tụng. Việc áp dụng sai không chỉ gây thiệt hại đến quyền lợi hợp pháp của đương sự mà còn dẫn đến việc bản án, quyết định có thể bị kháng nghị giám đốc thẩm, tái thẩm.

2. Vướng mắc khi chia tài sản chung là phần vốn góp tại doanh nghiệp

Vấn đề thứ hai được TANDTC nhấn mạnh là công tác phân chia tài sản chung của vợ chồng dưới dạng phần vốn góp, cổ phần tại các loại hình doanh nghiệp.

Thực tiễn xét xử cho thấy việc phân chia này tại một số Tòa án chưa bảo đảm đúng và đầy đủ các quy định của pháp luật (bao gồm Luật Hôn nhân và Gia đình, Luật Doanh nghiệp và các văn bản hướng dẫn). Cụ thể, những sai sót thường tập trung vào:

• Định giá không chính xác giá trị thực tế của phần vốn góp tại thời điểm xét xử.

• Quyết định chia bằng hiện vật (cổ phần/vốn góp) nhưng không xem xét đến các quy định về điều kiện trở thành thành viên công ty, gây khó khăn hoặc làm xáo trộn hoạt động bình thường của doanh nghiệp sau khi bản án có hiệu lực.

• Chưa giải quyết triệt để mối quan hệ giữa quyền sở hữu tài sản chung vợ chồng và quyền nhân thân trong quản trị doanh nghiệp.

Thông qua Công văn 196/TANDTC-GĐKTIII, TANDTC yêu cầu các cơ quan xét xử phải nghiên cứu kỹ lưỡng, áp dụng đồng bộ các quy định pháp luật liên quan để giải quyết triệt để, thấu tình đạt lý các vụ án ly hôn có tính chất tài sản phức tạp này.