Mỹ Áp Thuế Nhập Khẩu Mới Với 60 Nền Kinh Tế Từ 24/7/2026

1. Cơ Sở Pháp Lý Và Tiến Trình Áp Thuế Quan Mới

Quyết định triển khai khung thuế mới của Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) là kết quả của một quá trình tái định hình rào cản thương mại kéo dài với nhiều biến động pháp lý:

Tóm tắt tiến trình pháp lý:

• Tháng 2/2026: Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ các sắc lệnh thuế do Tổng thống Donald Trump ban hành dựa trên Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA).

• Biện pháp tạm thời: Thuế bổ sung 10% trong 150 ngày được ban hành theo Điều 122 Đạo luật Thương mại năm 1974 nhằm duy trì kiểm soát.

• Thực thi chính thức: Từ 0h01 ngày 24/7/2026 (giờ Mỹ), USTR chính thức áp dụng thuế bổ sung theo Điều 301 Đạo luật Thương mại 1974 sau cuộc điều tra về các chính sách thương mại và lao động cưỡng bức.

2. Phân Tầng Thuế Suất Và Các Cơ Chế Miễn Trừ Trọng Điểm

Chính sách thuế quan mới được thiết kế phân hóa theo quy chế thương mại của Mỹ với từng đối tác, đồng thời tích hợp các điều khoản miễn trừ nhằm bảo vệ thị trường nội địa:

Mức thuế áp dụng theo từng nhóm quốc gia

• Mức 10%: Áp dụng cho các quốc gia có thỏa thuận riêng hoặc chuỗi cung ứng đặc thù như Anh, Canada, Mexico, Ấn Độ, Indonesia, Campuchia, Argentina, Ecuador, El Salvador, Guatemala, Honduras, Jordan...

• Mức điều chỉnh theo Thuế Tối Huệ Quốc (MFN): Với Liên minh châu Âu (EU), Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan và Thụy Sĩ, tổng mức thuế mới sau khi cộng với thuế MFN hiện hành được khống chế ở mức 10% hoặc 12,5%.

• Mức kịch khung 12,5%: Áp dụng cho 38 nền kinh tế còn lại, trong đó có Việt Nam, Trung Quốc, Thái Lan, Philippines...

Các danh mục hàng hóa thuộc diện miễn trừ

Để tránh gây đứt gãy chuỗi sản xuất trong nước và gia tăng lạm phát, Mỹ không áp thuế mới đối với các nhóm hàng hóa sau:

• Nguyên liệu thô đặc thù: Các loại nguyên liệu có rủi ro thiếu hụt nguồn cung nghiêm trọng tại thị trường Mỹ.

• Sản phẩm thiết yếu: Hàng hóa mà việc đánh thuế có thể gây gián đoạn toàn bộ nền kinh tế Mỹ.

• Hàng hóa không thể thay thế: Sản phẩm mà doanh nghiệp Mỹ chưa thể tự sản xuất đủ và thiếu nguồn cung ứng thay thế từ các thị trường khác.

• Hàng hóa đã chịu thuế an ninh: Các mặt hàng đã chịu thuế theo Điều 232 năm ngoái như ô tô, nhôm, thép và đồng.

• Hàng hóa thuộc Hiệp định USMCA: Sản phẩm đáp ứng quy tắc xuất xứ trong Hiệp định Mỹ - Mexico - Canada nhờ hàm lượng giá trị Mỹ cao và tính liên kết chuỗi cung ứng chặt chẽ.

3. Phản Ứng Ngoại Giao Và Lập Trường Chính Thức Của Việt Nam

Sắc lệnh thuế mới đã vấp phải phản ứng từ nhiều quốc gia xuất khẩu do nguy cơ gia tăng chi phí giao thương:

• Phản ứng quốc tế: Australia và Brazil khẳng định thuế mới không có căn cứ thực tiễn và sẽ yêu cầu Mỹ gỡ bỏ. Phía Canada cho biết sẽ tiếp tục đối thoại mang tính xây dựng để bảo vệ lợi ích thương mại song phương.

• Lập trường của Việt Nam: Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng nhấn mạnh kết luận điều tra của USTR không phản ánh đúng thực tế cũng như nỗ lực của Việt Nam trong phòng ngừa lao động cưỡng bức. Việt Nam đã chủ động cung cấp thông tin và sẽ tiếp tục làm việc với Mỹ để tháo gỡ bất đồng, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người lao động và doanh nghiệp.

4. Tác Động Vĩ Mô Tới Chuỗi Cung Ứng Toàn Cầu

Khung thuế Điều 301 mới của Mỹ đặt ra nhiều thách thức đối với hoạt động xuất nhập khẩu toàn cầu:

1. Gia tăng chi phí thương mại: Mức thuế 10% - 12,5% làm tăng chi phí đầu vào, buộc các doanh nghiệp xuất khẩu phải điều chỉnh biên lợi nhuận hoặc giá bán.

2. Dịch chuyển dòng vốn và nhà máy: Doanh nghiệp có xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng sang các quốc gia được hưởng ưu đãi thuế quan hoặc tận dụng tối đa các hiệp định thương mại tự do.

3. Thúc đẩy chuẩn hóa quản trị: Các quy định kiểm soát nguồn gốc đòi hỏi doanh nghiệp xuất khẩu phải nâng cao tính minh bạch trong quy trình sản xuất và quản trị lao động.