Hành lang Logistics Viễn Đông – Việt Nam – ASEAN: Bước ngoặt mới trong hợp tác kinh tế Nga – Đông Nam Á

Tại Diễn đàn Kinh tế phương Đông (EEF) lần thứ XI tổ chức ở Vladivostok (Nga), Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã chính thức đề xuất nghiên cứu hình thành Hành lang logistics Viễn Đông - Việt Nam - ASEAN.

Sáng kiến này không chỉ có ý nghĩa chiến lược đối với việc tăng cường kết nối chuỗi cung ứng, hạ tầng vận tải giữa Nga và khu vực Đông Nam Á, mà còn tạo động lực tăng trưởng mới cho Việt Nam trong bối cảnh nền kinh tế quốc gia đang vươn mình mạnh mẽ.

Dưới đây là những nội dung trọng tâm và 5 trụ cột hợp tác chiến lược được Bộ trưởng Bộ Tài chính nhấn mạnh tại Diễn đàn.

Bối cảnh và vị thế "cầu nối" chiến lược của Việt Nam

Năm 2026 đánh dấu mốc tròn 35 năm thiết lập quan hệ Nga - ASEAN. Thông qua việc thông qua Kế hoạch hành động toàn diện Nga - ASEAN giai đoạn 2026 - 2030 tại Kazan, quan hệ hai bên đang đứng trước cơ hội bứt phá rất lớn.

• Quy mô thương mại tăng trưởng ấn tượng: Kim ngạch thương mại Nga - ASEAN đã tăng gần 58% trong thập kỷ qua, cán mốc khoảng 21 tỷ USD.
• Việt Nam là hạt nhân kết nối: Kim ngạch thương mại Việt - Nga đạt khoảng 4,77 tỷ USD, chiếm tới 1/4 tổng trao đổi thương mại giữa Nga và toàn bộ khối ASEAN.
• Lợi thế từ Hiệp định Thương mại tự do: Việt Nam là quốc gia ASEAN đầu tiên ký kết FTA với Liên minh Kinh tế Á - Âu (EAEU), giữ vai trò cửa ngõ giúp doanh nghiệp Nga thâm nhập thị trường Đông Nam Á gần 700 triệu dân.
• Nội lực kinh tế Việt Nam bứt phá: Nền kinh tế Việt Nam đạt quy mô khoảng 514 tỷ USD, kim ngạch xuất nhập khẩu vượt 930 tỷ USD và đặt mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10%/năm trở lên trong giai đoạn 2026 - 2030.

Đột phá từ sáng kiến Hành lang Logistics Viễn Đông – Việt Nam – ASEAN

Khoảng cách địa lý và rào cản vận chuyển lâu nay vẫn là nút thắt lớn nhất đối với dòng chảy thương mại song phương. Sáng kiến thành lập hành lang logistics mới được kỳ vọng sẽ giải triệt để bài toán này.

• Kết nối đa phương thức: Tăng cường các tuyến vận tải biển trực tiếp từ cảng Vladivostok (vùng Viễn Đông) đến các cảng biển Việt Nam, kết nối đồng bộ với hệ thống đường sắt và hành lang vận tải Á - Âu.
• Hạ tầng logistics trọn gói: Phát triển chuỗi kết nối khép kín bao gồm cảng biển, hệ thống kho lạnh, trung tâm phân phối và mạng lưới sản xuất tại chỗ.
• Tạo dựng chuỗi giá trị mới: Hình thành các chuỗi cung ứng bền vững đối với các nhóm hàng nông sản, thủy hải sản, thực phẩm chế biến, nguyên liệu thô và hàng tiêu dùng nhanh.

5 định hướng hợp tác trọng tâm giữa Nga và ASEAN

Để hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược, Việt Nam đã đề xuất 5 trụ cột hợp tác cụ thể mang tính hành động cao:

• Phát triển chuỗi cung ứng & đầu tư sản xuất: Chuyển dịch mạnh mẽ từ mua bán thương mại thuần túy sang hợp tác đầu tư, cùng sản xuất trong các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo, công nghệ cao và nông nghiệp thông minh.
• Đột phá giao thông & logistics: Trọng tâm là việc triển khai Hành lang logistics Viễn Đông - Việt Nam - ASEAN để tối ưu hóa chi phí và thời gian vận chuyển.
• Thúc đẩy công nghệ số & AI: Kết hợp thế mạnh khoa học cơ bản, nhân lực của Nga với thị trường số năng động của ASEAN; đẩy mạnh hợp tác về trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), bán dẫn, fintech và an ninh mạng.
• Hợp tác năng lượng & tăng trưởng xanh: Khai thác thế mạnh truyền thống của Nga về năng lượng để hỗ trợ ASEAN chuyển dịch sang năng lượng sạch, năng lượng tái tạo và phát triển kinh tế tuần hoàn.
• Kết nối tài chính, du lịch & không gian phát triển mới: Thu hút các định chế tài chính Nga tham gia vào Trung tâm tài chính quốc tế tại TP.HCM và Đà Nẵng; khai thác tiềm năng du lịch khi Việt Nam đã đón gần 21,2 triệu lượt khách quốc tế.

Lời kết

Đề xuất hình thành Hành lang logistics Viễn Đông - Việt Nam - ASEAN của Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn tại EEF 2026 không chỉ thể hiện tư duy tầm nhìn xa về mặt tài chính - vĩ mô, mà còn khẳng định vai trò chủ động của Việt Nam trong việc kiến tạo các chuỗi cung ứng toàn cầu thế hệ mới. Bằng việc chuyển hóa các cam kết chính trị thành những dự án cụ thể, có thể đo lường được, mối quan hệ đối tác chiến lược Nga - ASEAN chắc chắn sẽ bước vào một chương mới thực chất, hiệu quả và mang lại giá trị gia tăng vượt trội cho cộng đồng doanh nghiệp đôi bên.