Lên sàn TMĐT: Cơ hội lớn, trách nhiệm phải đủ

Từ cửa hàng truyền thống đến thị trường không giới hạn

Sự phát triển nhanh của thương mại điện tử đang làm thay đổi cách các hộ kinh doanh tiếp cận khách hàng. Với một chiếc điện thoại và tài khoản trên nền tảng phù hợp, một cơ sở sản xuất tại địa phương hoàn toàn có thể giới thiệu sản phẩm tới người mua ở nhiều tỉnh, thành thay vì chỉ phụ thuộc vào khách hàng trong khu vực.

Đối với Kim Anh, đây là hướng đi có nhiều tiềm năng khi địa phương hiện có 337 doanh nghiệp và 1.047 hộ kinh doanh. Việc đưa sản phẩm lên môi trường số có thể giúp các cơ sở nhỏ mở rộng thị trường, giảm sự phụ thuộc vào vị trí kinh doanh cố định và từng bước xây dựng thương hiệu.

Đáng chú ý, trong chiến dịch 100 ngày thực hiện các nhiệm vụ chuyển đổi số theo chỉ đạo của TP Hà Nội, Kim Anh đặt mục tiêu tối thiểu 30% hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ và vừa, làng nghề truyền thống được tiếp cận và sử dụng ít nhất một nền tảng số phục vụ sản xuất, kinh doanh.

Mục tiêu này cho thấy chuyển đổi số đang được đưa xuống gần hơn với hoạt động kinh tế ở cơ sở. Tuy nhiên, hiệu quả của quá trình này không nên chỉ được đo bằng số lượng tài khoản được tạo, số gian hàng được mở hay số sản phẩm được đăng tải.

Điều quan trọng hơn là người kinh doanh có thực sự làm chủ được phương thức bán hàng mới hay không.

Có gian hàng trực tuyến chưa đồng nghĩa với kinh doanh số hiệu quả

Một trong những thay đổi lớn nhất khi chuyển từ bán hàng trực tiếp sang trực tuyến nằm ở cách khách hàng hình thành niềm tin.

Tại cửa hàng truyền thống, người mua có thể cầm, xem, kiểm tra hàng hóa và trao đổi trực tiếp với người bán. Trên môi trường điện tử, phần lớn quyết định mua hàng lại được hình thành từ hình ảnh, video, mô tả sản phẩm, đánh giá của khách hàng và những thông tin mà người bán cung cấp.

Điều đó khiến tính chính xác và minh bạch của thông tin trở thành một phần quan trọng của sản phẩm.

Một sản phẩm được quảng cáo bằng hình ảnh bắt mắt nhưng thông tin không đầy đủ; hàng hóa không chứng minh được nguồn gốc; công dụng bị mô tả quá mức hoặc nội dung quảng cáo gây hiểu nhầm có thể tạo ra rủi ro lớn hơn nhiều so với một giao dịch bán lẻ thông thường.

Khi phạm vi tiếp cận khách hàng tăng lên, khả năng phát sinh khiếu nại, đánh giá tiêu cực hoặc tranh chấp cũng tăng theo. Vì vậy, càng bán hàng trên nền tảng số, người kinh doanh càng cần xây dựng quy trình quản lý hàng hóa và thông tin một cách bài bản.

Thực phẩm, dược phẩm và hàng ảnh hưởng sức khỏe cần đặc biệt thận trọng

Không phải sản phẩm nào cũng có mức độ rủi ro giống nhau.

Đối với những nhóm hàng liên quan trực tiếp đến sức khỏe như thực phẩm, dược phẩm hoặc các sản phẩm có công dụng đặc thù, người bán phải đặc biệt chú trọng điều kiện kinh doanh, nguồn gốc, chất lượng và thông tin cung cấp cho khách hàng.

Môi trường trực tuyến không làm thay đổi bản chất của hàng hóa. Một sản phẩm được bán qua cửa hàng, mạng xã hội, livestream hay sàn thương mại điện tử vẫn phải đáp ứng các yêu cầu pháp luật tương ứng.

Đây cũng là điểm mà các chương trình hỗ trợ chuyển đổi số ở cấp cơ sở cần đặc biệt lưu ý. Nếu người dân chỉ được hướng dẫn cách mở gian hàng nhưng chưa được trang bị kiến thức về sản phẩm, chứng từ, quảng cáo và quyền lợi người mua, chuyển đổi số có thể vô tình đưa những sai sót từ phương thức kinh doanh truyền thống lên một không gian có phạm vi ảnh hưởng rộng hơn.

“Lên sàn” cần đi cùng một bộ kỹ năng mới

Đối với nhiều hộ kinh doanh, công nghệ không phải là rào cản duy nhất. Thách thức lớn hơn nằm ở việc thay đổi tư duy quản lý.

Kinh doanh trực tuyến đòi hỏi người bán phải biết chuẩn hóa thông tin sản phẩm, quản lý đơn hàng, lưu giữ chứng từ, xử lý phản hồi, theo dõi giao nhận và giải quyết các vấn đề phát sinh sau bán hàng.

Livestream cũng không đơn thuần là hoạt động giới thiệu sản phẩm. Mỗi nội dung được phát đi có thể tác động trực tiếp tới nhận thức và quyết định mua hàng của người tiêu dùng. Vì vậy, người bán cần cân nhắc kỹ tính chính xác của thông tin, cách mô tả công dụng và những cam kết đưa ra trong quá trình quảng bá.

Có thể nói, chuyển đổi số không chỉ đưa hoạt động bán hàng lên Internet mà còn đòi hỏi hộ kinh doanh chuyển từ cách quản lý dựa nhiều vào kinh nghiệm sang cách quản lý dựa trên dữ liệu, quy trình và trách nhiệm.

Đây là bước chuyển không dễ đối với những người đã quen với mô hình kinh doanh nhỏ lẻ, nhưng lại là điều kiện cần thiết nếu muốn phát triển ổn định trên thị trường số.

Chính quyền cần hỗ trợ cả công nghệ lẫn pháp lý

Từ thực tế này, hoạt động hỗ trợ người dân tham gia thương mại điện tử cần được thiết kế theo hướng thực chất hơn.

Một chương trình chuyển đổi số hiệu quả không nên dừng lại ở việc hướng dẫn tạo tài khoản, đăng sản phẩm hoặc sử dụng một ứng dụng. Người kinh doanh cần được tiếp cận những kiến thức sát với hoạt động hằng ngày như xác định thông tin cần công khai, quản lý nguồn gốc hàng hóa, chuẩn bị chứng từ, thực hiện nghĩa vụ thuế, quảng cáo đúng quy định và xử lý khiếu nại của khách hàng.

Đặc biệt, có thể nghiên cứu hình thành các nhóm hỗ trợ theo từng ngành hàng. Hộ bán nông sản có nhu cầu khác hộ kinh doanh thực phẩm chế biến; cơ sở làng nghề lại có những vấn đề khác so với người bán hàng tiêu dùng.

Khi được tư vấn đúng lĩnh vực, người dân sẽ dễ áp dụng hơn và giảm nguy cơ mắc sai sót trong quá trình vận hành.

Bên cạnh đó, việc kết nối với các đơn vị cung cấp giải pháp thanh toán, logistics, nền tảng thương mại điện tử và tư vấn pháp lý cũng có thể giúp hình thành một hệ sinh thái hỗ trợ tương đối hoàn chỉnh cho hộ kinh doanh.

Chuyển đổi số phải tạo ra niềm tin

Mục tiêu 30% cơ sở kinh doanh tại Kim Anh tiếp cận và sử dụng nền tảng số là một bước khởi đầu đáng chú ý. Nhưng thành công cuối cùng không nằm ở việc có bao nhiêu người “lên sàn”, mà nằm ở việc bao nhiêu người có thể duy trì hoạt động kinh doanh trực tuyến một cách minh bạch, an toàn và bền vững.

Một gian hàng có thể được mở trong vài phút, nhưng để xây dựng uy tín cần thời gian dài. Một video có thể thu hút hàng nghìn lượt xem, nhưng chỉ một thông tin sai lệch cũng có thể làm tổn hại niềm tin của khách hàng.

Vì vậy, chuyển đổi số tại cơ sở cần được nhìn nhận như một quá trình nâng cấp toàn diện năng lực kinh doanh. Công nghệ mở ra thị trường, nhưng chất lượng hàng hóa, sự minh bạch và trách nhiệm của người bán mới quyết định khả năng tồn tại lâu dài.

Khi người dân được hỗ trợ đồng thời về kỹ năng số và kiến thức pháp luật, thương mại điện tử sẽ không chỉ trở thành công cụ giúp bán được nhiều hàng hơn. Quan trọng hơn, đây có thể trở thành động lực để các hộ sản xuất, tiểu thương và doanh nghiệp nhỏ từng bước chuyên nghiệp hóa hoạt động, xây dựng thương hiệu và tham gia sâu hơn vào nền kinh tế số.