Từ 2027, người bán online phải xác thực mới được giao dịch

Thương mại điện tử đang ngày càng vượt ra ngoài phạm vi những sàn mua bán trực tuyến truyền thống. Một cá nhân có thể bán hàng thông qua website riêng, ứng dụng, mạng xã hội, các phiên livestream hoặc nhận hoa hồng từ hoạt động tiếp thị liên kết. Khi công nghệ trở thành công cụ trực tiếp tạo ra giao dịch, những hoạt động này cũng ngày càng gắn chặt với các yêu cầu về minh bạch và trách nhiệm pháp lý.

Tại chương trình tập huấn về Luật Thương mại điện tử năm 2025 do Sở Công Thương TP. Đà Nẵng phối hợp với Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số tổ chức, đại diện cơ quan quản lý nhấn mạnh rằng phạm vi điều chỉnh của pháp luật không chỉ giới hạn ở các giao dịch được thực hiện trên sàn thương mại điện tử.

Nếu một hoặc nhiều công đoạn của quá trình kinh doanh được thực hiện bằng phương tiện số, hoạt động đó có thể thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật về thương mại điện tử.

Cách tiếp cận này cho thấy quản lý thương mại điện tử đang chuyển từ việc tập trung vào “nền tảng nào bán hàng” sang kiểm soát “hoạt động kinh doanh được thực hiện như thế nào trên môi trường số”.

Đây là thay đổi đáng chú ý trong bối cảnh mạng xã hội, livestream và các mô hình bán hàng trực tuyến đang ngày càng trở thành kênh kinh doanh phổ biến.

Xác thực người bán sẽ trở thành điều kiện để mở cửa giao dịch

Một trong những điểm đáng chú ý của Luật Thương mại điện tử năm 2025 là yêu cầu xác thực đối với người bán trên nền tảng số.

Từ ngày 1/1/2027, trước khi tham gia giao dịch, người bán phải cung cấp thông tin cần thiết cho đơn vị quản lý nền tảng để thực hiện quá trình xác thực.

Điều này đồng nghĩa với việc mô hình tài khoản trực tuyến chỉ dựa trên một địa chỉ email hoặc số điện thoại sẽ ngày càng khó đáp ứng yêu cầu quản lý. Đằng sau một gian hàng, tài khoản bán hàng hay hoạt động kinh doanh trực tuyến phải có chủ thể cụ thể, có thông tin nhận diện và có khả năng xác định trách nhiệm khi xảy ra vấn đề.

Đây cũng là cơ sở để hạn chế tình trạng người bán sử dụng tài khoản không rõ danh tính, thay đổi tài khoản liên tục hoặc rời khỏi nền tảng sau khi phát sinh tranh chấp với khách hàng.

Về bản chất, yêu cầu xác thực không chỉ tạo thêm một bước thủ tục cho người bán mà còn thiết lập một cơ chế truy trách nhiệm xuyên suốt giao dịch.

Khi danh tính người bán được xác định, các thông tin liên quan đến hàng hóa, dịch vụ, địa chỉ liên hệ, điều kiện kinh doanh và quá trình giao dịch sẽ có cơ sở để đối chiếu khi cần thiết.

Trách nhiệm của người bán kéo dài sau khi đơn hàng hoàn tất

Một điểm quan trọng khác là trách nhiệm của người kinh doanh trực tuyến không dừng lại ở thời điểm khách hàng thanh toán hoặc nhận hàng.

Người bán phải bảo đảm thông tin cung cấp trên môi trường số phù hợp với hàng hóa, dịch vụ thực tế. Những nội dung như giá bán, nguồn gốc, chất lượng, chính sách bảo hành, đổi trả và các điều kiện giao dịch phải được công bố minh bạch.

Với những lĩnh vực kinh doanh có điều kiện, người bán còn phải đáp ứng các yêu cầu chuyên ngành trước khi đưa sản phẩm lên môi trường trực tuyến.

Quy định này có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh người tiêu dùng thường quyết định mua hàng dựa chủ yếu vào thông tin được hiển thị trên màn hình. Nếu thông tin đầu vào thiếu chính xác, người mua rất khó kiểm chứng chất lượng hoặc nguồn gốc sản phẩm trước khi giao dịch.

Sau bán hàng, trách nhiệm tiếp tục được đặt ra thông qua việc tiếp nhận khiếu nại, giải quyết vấn đề phát sinh, phối hợp xử lý hàng hóa cần thu hồi và bảo vệ thông tin cá nhân của khách hàng.

Như vậy, một giao dịch trực tuyến không còn được nhìn nhận đơn giản là quan hệ giữa người mua và người bán tại thời điểm thanh toán. Trách nhiệm được phân bổ theo toàn bộ chuỗi từ đăng bán - quảng bá - giao dịch - giao hàng - hậu mãi - xử lý khiếu nại.

Livestream bán hàng: càng có sức ảnh hưởng, càng phải cẩn trọng

Sự bùng nổ của livestream đã tạo ra một mô hình kinh doanh hoàn toàn khác so với cách bán hàng truyền thống. Chỉ trong một buổi phát trực tiếp, người bán hoặc người có ảnh hưởng có thể tiếp cận lượng lớn khách hàng và tạo ra hàng loạt đơn hàng.

Tuy nhiên, tốc độ lan truyền của nội dung cũng khiến nguy cơ thông tin sai lệch tăng lên.

Luật Thương mại điện tử năm 2025 đặt ra yêu cầu trách nhiệm đối với những chủ thể tham gia quảng bá và bán hàng thông qua môi trường số, trong đó có người livestream, KOL, KOC và các bên thực hiện tiếp thị liên kết.

Người giới thiệu sản phẩm không thể chỉ dựa vào lời cung cấp của bên bán mà bỏ qua trách nhiệm kiểm tra thông tin trước khi truyền tải đến khách hàng.

Những tuyên bố liên quan đến công dụng, nguồn gốc, chất lượng, mức giảm giá hoặc đặc tính sản phẩm phải được thể hiện đúng bản chất. Việc biến mức giảm giá thực tế thành một chương trình khuyến mại lớn hơn, hoặc quảng bá thực phẩm bảo vệ sức khỏe với ngôn ngữ mang tính chất điều trị bệnh, có thể khiến người tiêu dùng hiểu sai về sản phẩm.

Đặc biệt, với những người có lượng người theo dõi lớn, tác động của thông tin sai lệch có thể được khuếch đại chỉ trong thời gian rất ngắn.

Vì vậy, trách nhiệm của người livestream không chỉ nằm ở việc “đọc thông tin sản phẩm”, mà còn liên quan đến việc kiểm soát nội dung trước khi đưa thông tin đến công chúng.

Nội dung livestream phải được lưu giữ để có thể truy xuất

Một điểm đáng chú ý trong cơ chế quản lý mới là yêu cầu lưu trữ nội dung livestream bán hàng trong thời hạn một năm.

Đây là cơ sở quan trọng để giải quyết một trong những vấn đề phổ biến của thương mại điện tử: giao dịch diễn ra nhanh nhưng bằng chứng có thể biến mất nhanh không kém.

Trong thực tế, một phiên livestream có thể kết thúc sau vài giờ, trong khi tranh chấp giữa người mua và người bán có thể phát sinh sau nhiều ngày hoặc nhiều tuần. Nếu nội dung quảng bá không còn được lưu giữ, việc xác định chính xác sản phẩm đã được giới thiệu như thế nào, giá bán ra sao hoặc người bán đã cam kết những gì sẽ trở nên khó khăn.

Việc lưu trữ dữ liệu giúp tạo ra dấu vết của giao dịch và nội dung thương mại, từ đó hỗ trợ quá trình kiểm tra, xác minh khi xuất hiện phản ánh hoặc dấu hiệu vi phạm.

Đây cũng là bước chuyển đáng kể từ phương thức quản lý dựa trên kiểm tra thủ công sang mô hình quản lý dựa trên dữ liệu và khả năng truy xuất.

Nền tảng số không thể đứng ngoài trách nhiệm

Không chỉ người bán và người livestream, các nền tảng cung cấp môi trường giao dịch cũng được đặt vào vị trí quan trọng trong cơ chế quản lý mới.

Nền tảng không đơn thuần là nơi kết nối người bán với khách hàng. Khi có hàng triệu giao dịch được thực hiện thông qua hệ thống của mình, nền tảng trở thành một mắt xích quan trọng trong việc duy trì tính minh bạch của thị trường.

Do đó, bên vận hành nền tảng phải thực hiện việc xác thực người bán, tiếp nhận phản ánh và xử lý những dấu hiệu vi phạm theo quy định.

Tùy trường hợp, nền tảng có thể yêu cầu người bán giải trình, đưa ra cảnh báo, gỡ nội dung hoặc hạn chế hoạt động của gian hàng.

Cách tiếp cận này tạo ra cơ chế trách nhiệm nhiều tầng. Người bán chịu trách nhiệm về hàng hóa và thông tin cung cấp; người livestream chịu trách nhiệm đối với nội dung truyền tải; còn nền tảng phải thực hiện vai trò kiểm soát và phản ứng trước các dấu hiệu vi phạm.

Từ “bán hàng online” sang kinh doanh có khả năng truy vết

Nhìn rộng hơn, yêu cầu xác thực người bán không chỉ là một quy định kỹ thuật về tài khoản.

Đây là một bước thay đổi quan trọng đối với phương thức vận hành của thị trường thương mại điện tử.

Trong giai đoạn đầu, lợi thế lớn nhất của kinh doanh online là sự thuận tiện. Một cá nhân có thể nhanh chóng tạo tài khoản, đăng sản phẩm và tiếp cận khách hàng mà không cần một hệ thống kinh doanh phức tạp.

Tuy nhiên, khi quy mô thị trường tăng lên, chính sự đơn giản đó cũng tạo ra những rủi ro về hàng giả, hàng kém chất lượng, quảng cáo sai sự thật, lừa đảo và khó xác định chủ thể chịu trách nhiệm.

Yêu cầu xác thực sẽ khiến hoạt động kinh doanh trên nền tảng số có tính định danh cao hơn. Người bán muốn tiếp cận khách hàng không chỉ cần sản phẩm và khả năng quảng bá, mà còn phải đáp ứng các yêu cầu về thông tin, trách nhiệm và tuân thủ.

Đối với doanh nghiệp và hộ kinh doanh nghiêm túc, đây có thể là cơ hội để tạo lợi thế cạnh tranh thông qua uy tín và tính minh bạch. Ngược lại, những mô hình phụ thuộc vào tài khoản ẩn danh hoặc thông tin thiếu rõ ràng sẽ phải thay đổi cách hoạt động.

Thị trường số cần minh bạch để phát triển bền vững

Thương mại điện tử đang tạo thêm không gian tăng trưởng cho doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh, cơ sở sản xuất và các làng nghề. Nhờ nền tảng số, một sản phẩm địa phương có thể tiếp cận khách hàng ở nhiều tỉnh, thành, thậm chí vượt ra ngoài biên giới.

Song thị trường càng mở rộng thì yêu cầu về niềm tin càng lớn.

Người tiêu dùng cần biết mình đang mua hàng của ai, sản phẩm có nguồn gốc từ đâu và phải tìm đến đâu khi quyền lợi bị ảnh hưởng. Doanh nghiệp làm ăn chân chính cũng cần một môi trường mà những chủ thể vi phạm không thể dễ dàng ẩn danh rồi quay trở lại thị trường dưới một tài khoản khác.

Trong bối cảnh đó, Luật Thương mại điện tử năm 2025 có thể được nhìn nhận như một bước hoàn thiện khung quản lý đối với nền kinh tế số. Việc xác thực người bán, tăng trách nhiệm của người livestream, yêu cầu lưu trữ nội dung và nâng nghĩa vụ của nền tảng cùng hướng tới một mục tiêu chung: xác định rõ ai tham gia thị trường, ai chịu trách nhiệm và trách nhiệm được thực hiện đến đâu.

Từ ngày 1/1/2027, kinh doanh trên môi trường số vì thế sẽ không chỉ là câu chuyện “có tài khoản để bán hàng”. Đó sẽ là một hoạt động kinh doanh đòi hỏi danh tính rõ ràng, thông tin minh bạch và trách nhiệm có thể truy xuất.

Đây cũng là nền tảng quan trọng để thị trường thương mại điện tử chuyển từ tăng trưởng nhanh sang phát triển bền vững, trong đó niềm tin của người tiêu dùng trở thành một phần không thể thiếu của năng lực cạnh tranh.