Tỷ giá và quy định hóa đơn xuất khẩu mới nhất

Nguyên tắc xác định tỷ giá hối đoái khi xuất hóa đơn xuất khẩu

Trong hoạt động thương mại quốc tế, việc xác định chính xác tỷ giá hối đoái để hạch toán doanh thu và lập hóa đơn xuất khẩu đóng vai trò cốt lõi trong công tác tuân thủ pháp luật thuế và kế toán của doanh nghiệp. Căn cứ theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, việc quy đổi ngoại tệ ra Đồng Việt Nam phải dựa trên tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm phát sinh nghiệp vụ kinh tế.

Cụ thể, cấu trúc áp dụng tỷ giá đối với hoạt động xuất khẩu được chia thành hai trường hợp rõ rệt:

• Trường hợp có nhận trước tiền từ người mua: Doanh thu tương ứng với phần tiền ứng trước sẽ áp dụng tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm nhận trước của khách hàng, tuyệt đối không sử dụng tỷ giá tại thời điểm ghi nhận doanh thu sau này.

• Trường hợp không có khoản tiền nhận trước: Doanh nghiệp áp dụng tỷ giá giao dịch thực tế tại ngày giao dịch (được hiểu là tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình hoặc tỷ giá xấp xỉ không vượt quá mức chênh lệch +/-1% so với ngân hàng thương mại thường xuyên giao dịch).

Quy định về đồng tiền và cách thể hiện ngoại tệ trên hóa đơn

Theo định hướng mới tại Nghị định 254/2026/NĐ-CP, đồng tiền mặc định thể hiện trên hóa đơn điện tử là Đồng Việt Nam (ký hiệu “đ”). Tuy nhiên, pháp luật vẫn mở ra các hành lang ngoại lệ nhằm đáp ứng nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp xuất khẩu và hoạt động ngoại hối:

1. Ghi nhận song ngữ/đa ngoại tệ: Đối với các nghiệp vụ kinh tế phát sinh bằng ngoại tệ theo đúng khuôn khổ pháp luật về ngoại hối, đơn giá, thành tiền, tổng số tiền thuế và tổng thanh toán được phép ghi bằng ngoại tệ đi kèm mã ký hiệu quốc tế (ví dụ: USD, EUR). Người bán đồng thời phải thể hiện tỷ giá quy đổi sang Đồng Việt Nam theo quy định của pháp luật quản lý thuế.

2. Trường hợp nộp thuế bằng ngoại tệ: Đối với các giao dịch bán hàng hóa đặc thù được phép phát sinh và nộp thuế bằng ngoại tệ theo quy định quản lý ngoại hối, tổng số tiền thanh toán hiển thị trên hóa đơn giữ nguyên bản vị ngoại tệ mà không bắt buộc phải quy đổi ra Đồng Việt Nam.

Điểm mấu chốt về giao dịch bán ngoại tệ và nghĩa vụ lập chứng từ

Một trong những bước tiến đáng chú ý của Nghị định 254/2026/NĐ-CP (có hiệu lực từ tháng 7/2026) là việc đưa các hoạt động tài chính đặc thù ra khỏi danh mục phải lập hóa đơn điện tử truyền thống. Cụ thể, tại khoản 4 Điều 7 của Nghị định này, giao dịch bán ngoại tệ chính thức thuộc nhóm không phải sử dụng hóa đơn điện tử khi phát sinh giao dịch.

Dù được miễn lập hóa đơn cho từng giao dịch bán ngoại tệ, các tổ chức tín dụng và doanh nghiệp vẫn phải gánh vác trách nhiệm quản lý dữ liệu chặt chẽ:

• Căn cứ vào hệ thống dữ liệu nội bộ, vào thời điểm cuối mỗi tháng, đơn vị bắt buộc phải lập bản tổng hợp chi tiết toàn bộ các giao dịch bán ngoại tệ phát sinh trong kỳ.

• Đơn vị phải chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật về tính chính xác của dữ liệu, đồng thời sẵn sàng cung cấp bảng tổng hợp chi tiết này khi có yêu cầu thanh tra, kiểm tra từ cơ quan thuế hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền.