Quy định mới: Người lao động tham gia BHXH buộc đăng ký lao động

Điểm thay đổi mang tính đột phá và đáng chú ý nhất sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 01/7/2026. Bắt đầu từ thời điểm này, đối với những người lao động thuộc diện tham gia Bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc, quy trình đăng ký lao động sẽ không còn là một thủ tục hành chính tách biệt. Thay vào đó, thao tác này sẽ được gộp chung và thực hiện đồng thời với quá trình đăng ký tham gia BHXH. Điều này đồng nghĩa với việc người đi làm sẽ được giảm bớt một bước khai báo rườm rà.

Về quy trình cụ thể, trách nhiệm đầu tiên thuộc về người lao động. Họ cần thực hiện việc kê khai đầy đủ, chi tiết và cam kết chịu trách nhiệm về tính chính xác của các thông tin cá nhân trên tờ khai tham gia bảo hiểm. Từ những dữ liệu nền tảng này, người sử dụng lao động (các công ty, doanh nghiệp, cơ sở kinh doanh) sẽ đóng vai trò là đại diện hợp pháp để tiến hành khai báo thông tin lao động cho nhân viên. Việc khai báo được thực hiện ngay tại thời điểm doanh nghiệp nộp hồ sơ đăng ký tham gia BHXH mới hoặc khi có yêu cầu điều chỉnh thông tin BHXH theo quy định pháp luật.

Sau khi hồ sơ được gửi đi, cơ quan Bảo hiểm xã hội sẽ là đơn vị trực tiếp tiếp nhận và xử lý. Điểm ưu việt của quy trình mới là toàn bộ dữ liệu về người lao động sẽ được liên thông tự động và chia sẻ trực tiếp vào hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về lao động. Khâu giải quyết thủ tục hành chính này được cam kết hoàn tất trong thời gian tối đa là 05 ngày làm việc và đặc biệt là người lao động cũng như doanh nghiệp hoàn toàn không phải đóng bất kỳ khoản lệ phí nào.

Bên cạnh việc đăng ký ban đầu, cũng từ cột mốc 01/7/2026, cơ chế quản lý sẽ bao trùm luôn cả các biến động trong quá trình làm việc của mỗi cá nhân. Nếu người lao động có sự thay đổi về vị trí công tác, chức danh nghề nghiệp, tính chất hợp đồng lao động hay luân chuyển nơi làm việc, các thủ tục điều chỉnh thông tin tương ứng trên hệ thống sẽ bắt buộc phải được thực hiện để đảm bảo hồ sơ luôn được cập nhật chính xác theo thời gian thực.

Không chỉ bó hẹp trong nhóm có quan hệ lao động chính thức, chính sách mới cũng vạch ra lộ trình rõ ràng cho khu vực lao động phi chính thức. Cụ thể, bắt đầu từ ngày 01/01/2027, quy định khai báo thông tin sẽ chính thức mở rộng sang nhóm lao động tự do (không thuộc diện bắt buộc tham gia BHXH) và cả những người đang trong thời gian thất nghiệp, chưa tìm được việc làm.

Nhằm tạo điều kiện thuận lợi tối đa, nhóm đối tượng này không cần phải đến trực tiếp các cơ quan chức năng để nộp giấy tờ. Thay vào đó, họ hoàn toàn có thể chủ động tự thao tác khai báo và cập nhật thông tin cá nhân bằng hình thức trực tuyến. Các kênh hỗ trợ được nhà nước phê duyệt bao gồm Cổng Sàn giao dịch việc làm quốc gia hoặc thực hiện trực tiếp thông qua ứng dụng định danh điện tử VNeID trên điện thoại thông minh.

Sự thay đổi đồng bộ từ giai đoạn 2026 - 2027 không chỉ giúp người dân và doanh nghiệp tiết kiệm đáng kể thời gian, chi phí hành chính mà còn giúp nhà nước xây dựng được một hệ thống dữ liệu lao động minh bạch, hiện đại. Dựa vào đó, việc hoạch định các chính sách an sinh xã hội, đào tạo nghề và giải quyết việc làm trong tương lai sẽ trở nên sát thực tế và mang lại hiệu quả cao hơn rất nhiều.