Bước ngoặt chuyển dịch đô thị tại TPHCM năm 2026

1. TÁI CẤU TRÚC THỂ CHẾ: TỪ QUẢN LÝ NÔNG THÔN SANG QUẢN TRỊ ĐÔ THỊ HIỆN ĐẠI

Nghị quyết mới nhất được đại biểu Hội đồng Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh thông qua tại phiên họp chuyên đề khóa XI (nhiệm kỳ 2026-2031) đã mở ra một chương mới trong tiến trình hiện đại hóa hành chính. Việc chính thức xóa bỏ 29 đơn vị xã để thiết lập mô hình phường tương ứng là phản ứng chính sách kịp thời trước tốc độ đô thị hóa nhanh chóng. Thực tế phát triển cho thấy mô hình chính quyền nông thôn đã trở nên quá tải và không còn phù hợp với thực địa xã hội tại các khu vực ven nội thành.

Sự thay đổi này hoàn toàn duy trì sự ổn định tuyệt đối về mặt địa giới tự nhiên, quy mô dân số cũng như số lượng đơn vị hành chính tổng thể (giữ nguyên 168 cấp xã, bao gồm 142 phường, 25 xã và 1 đặc khu). Tuy nhiên, giá trị cốt lõi nằm ở sự chuyển đổi chất lượng thể chế: chuyển từ cơ chế quản lý địa bàn nông thôn sang phương thức quản trị đô thị tích hợp. Điều này cho phép chính quyền cơ sở chủ động hơn trong việc điều hành, ứng dụng công nghệ số và thực thi các chuẩn mực quản lý tiên tiến.

2. CHUẨN ĐÃI ĐÔ THỊ VÀ TIỀN ĐỀ BỨC PHÁ KINH TẾ - XÃ HỘI

Toàn bộ 29 địa bàn nằm trong danh mục chuyển đổi đợt này—từ các khu vực phát triển năng động như Bình Chánh, Vĩnh Lộc, Bà Điểm đến các địa danh gắn liền với chiến lược vươn ra biển như Cần Giờ, Hồ Tràm, Long Hải—đều đã vượt qua hệ thống kiểm định khắt khe theo Nghị quyết 112 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Việc đạt trọn vẹn 9/9 chỉ số định lượng về quy mô dân số (tối thiểu 21.000 người), diện tích (từ 5.5 km²), tỷ lệ đô thị hóa, cân đối ngân sách và tỷ trọng phi nông nghiệp (đạt trên 70% GRDP) là minh chứng cho sự chuẩn bị bài bản.

Sự nâng cấp thể chế này hứa hẹn mang lại 3 tác động cộng hưởng lớn:

• Nâng cấp hạ tầng và công ích: Chuẩn mực cung ứng dịch vụ công đô thị giúp cư dân tiếp cận hệ thống y tế, giáo dục và giao thông chất lượng cao.

• Khai phóng nguồn lực đầu tư: Tư cách pháp lý đô thị tạo điều kiện thu hút dòng vốn doanh nghiệp vào các ngành dịch vụ, thương mại và công nghệ cao.

• Tăng cường năng lực tài chính địa phương: Tỷ lệ tự cân đối thu - chi ngân sách đạt 100% bảo đảm dư địa tài chính độc lập cho các dự án phát triển tại chỗ.

3. TÁI THIẾT KHÔNG GIAN ĐÔ THỊ VÀ TẦM NHÌN DÀI HẠN FOR TPHCM

Nhìn từ góc độ quy hoạch vùng, chính sách nâng cấp đồng loạt 29 xã thành phường là mắt xích quan trọng nhằm tháo gỡ các nghẽn mạch về hạ tầng phân tán. TPHCM đang chuyển dịch mạnh mẽ từ mô hình đơn trung tâm sang mô hình đa trung tâm kết nối. Việc "lên phường" giúp các khu vực vệ sinh giải quyết dứt điểm các bất cập tồn tại lâu nay như tình trạng xây dựng trái phép, quản lý đất đai phức tạp, bất cập trong xử lý môi trường và áp lực gia tăng dân số cơ học.

Đây chính là nền tảng thể chế vững chắc để TPHCM củng cố vị thế trung tâm kinh tế - tài chính hàng đầu khu vực. Việc chuẩn hóa bộ máy chính quyền cơ sở đồng bộ với quy chuẩn đô thị sẽ tối ưu hóa hiệu lực thực thi chính sách, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục cho người dân và doanh nghiệp, qua đó kiến tạo môi trường sống và đầu tư chuyên nghiệp, hiện đại.