Sửa Một Lúc 4 Luật: Siết Gian Lận Điện Nước, Xăng Dầu Và Thuật Toán Số

Sáng ngày 27/8/2026, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã họp cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 4 đạo luật quan trọng: Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Trình bày tờ trình, Thứ trưởng Bộ Công Thương Trương Thanh Hoài nhấn mạnh việc sửa đổi nhằm khắc phục các điểm chồng chéo với Bộ luật Dân sự, Luật Đấu giá tài sản, đẩy mạnh phân cấp và áp dụng triệt để cơ chế hậu kiểm.

Những Điểm Nóng Sửa Đổi Tại 4 Đạo Luật Trọng Yếu

Dự thảo luật lần này giải quyết nhiều bài toán thực tiễn đang làm đau đầu cả nhà quản lý lẫn cộng đồng doanh nghiệp và người tiêu dùng:

• Sửa Luật Thương mại - Rõ ràng các hình thức khuyến mại số: Đánh giá đầy đủ tác động của các chương trình khuyến mại trên nền tảng số, phiếu mua hàng (voucher), điểm thưởng, giảm giá xuyên biên giới. Xóa bỏ các quy định mập mờ để tránh mỗi nơi hiểu một kiểu.
• Sửa Luật Cạnh tranh - Bắt bài hành vi trợ giúp hạn chế cạnh tranh: Bổ sung quy định xử lý các bên đóng vai trò trung gian, hỗ trợ thực hiện hành vi hạn chế cạnh tranh; làm rõ hành vi lạm dụng vị trí thống lĩnh, vị trí độc quyền và bảo đảm tính đồng bộ với Luật Sở hữu trí tuệ cùng quy trình xử phạt hành chính.
• Sửa Luật Quản lý ngoại thương & Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng: Thống nhất với pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân, giao dịch điện tử và sắp xếp tinh gọn bộ máy.
• Siết trách nhiệm sử dụng thuật toán, giao diện số: Tăng cường minh bạch và làm rõ trách nhiệm của các bên kinh doanh khi dùng thuật toán, giao diện hoặc cách thức tương tác có khả năng "bẫy", làm sai lệch quyết định mua sắm của người tiêu dùng.

Gian Lận Điện Nước, Xăng Dầu Công Nghệ Cao: Quyền Lợi Người Tiêu Dùng Phải Được Đặt Lên Hàng Đầu

Đáng chú ý tại phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải đã chỉ ra hàng loạt thực trạng nhức nhối ảnh hưởng trực tiếp tới túi tiền và sức khỏe của người dân:

• Gian lận tinh vi qua môi trường số: Các hành vi can thiệp kết quả đo lường tại cây xăng, công tơ điện, đồng hồ nước hay máy quan trắc môi trường hiện nay được thực hiện rất tinh vi qua phần mềm điều khiển từ xa, thậm chí thao túng từ bên ngoài lãnh thổ Việt Nam.
• Hậu quả trực tiếp tới người dân: Từ việc bị móc túi tiền điện, tiền xăng cho đến các vụ việc đại án liên quan tới quan trắc nồng độ ô nhiễm, dư lượng chất cấm trong thực phẩm... đều đe dọa nghiêm trọng tới sức khỏe và tài chính người tiêu dùng.
• Đề xuất cơ chế đền bù rõ ràng: Bà Nguyễn Thanh Hải đề nghị Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng phải liên thông chặt chẽ với Luật Đo lường. Cần quy định rõ cơ chế bồi thường thiệt hại cho người dân khi kết quả đo bị sai lệch trong các dịch vụ thiết yếu như điện, nước, xăng dầu, viễn thông.

Việc sửa đổi đồng thời 4 đạo luật lần này cho thấy sự nhạy bén của các cơ quan lập pháp trước những biến tướng tinh vi của thị trường trong kỷ nguyên số. Bảo vệ người tiêu dùng không thể dừng lại ở những lời khuyên hay khẩu hiệu chung chung, mà phải được hiện thực hóa bằng các chế tài đền bù sòng phẳng, minh bạch và có tính đe dọa cao đối với các hành vi gian lận công nghệ. Khi mỗi chi tiết nhỏ từ đồng hồ điện, công tơ nước hay thuật toán mua sắm trực tuyến được đưa vào khuôn khổ quản lý nghiêm ngặt, đó mới là lúc niềm tin của cử tri và người tiêu dùng được củng cố một cách trọn vẹn nhất.