Cuộc đua huy động vốn: Khi người gửi tiền nắm quyền thương lượng

Thực trạng thị trường: Vị thế đảo chiều của khách hàng gửi tiền

Trong bối cảnh thanh khoản hệ thống thu hẹp và nhu cầu vốn phục vụ nền kinh tế gia tăng, vị thế trên thị trường tiền gửi đã có sự dịch chuyển đáng kể. Nếu như trước đây người gửi tiền chủ yếu chấp nhận mức lãi suất niêm yết cố định tại quầy, thì hiện nay họ chủ động so sánh, tìm kiếm các phương án tối ưu và trực tiếp đàm phán mức lãi suất ưu đãi cao hơn.

Áp lực hoàn thành chỉ tiêu huy động khiến lực lượng nhân viên ngân hàng phải tăng cường các biện pháp chăm sóc, tiếp cận và giữ chân khách hàng. Thậm chí, nhiều chi nhánh sẵn sàng áp dụng các cơ chế thỏa thuận linh hoạt hoặc bổ sung quà tặng để tránh nguy cơ dòng tiền dịch chuyển sang các đơn vị cạnh tranh.

Nguyên nhân cốt lõi: Áp lực thanh khoản và dòng vốn đầu tư

Khác với các giai đoạn khủng hoảng thanh khoản mang tính sự cố ngắn hạn, làn sóng tăng lãi suất hiện nay xuất phát từ các yếu tố nền tảng của nền kinh tế:

• Tăng trưởng tín dụng vượt tốc độ huy động: Tốc độ giải ngân cho vay của hệ thống ngân hàng liên tục vượt xa tốc độ tăng trưởng tiền gửi. Lượng thanh khoản dư thừa từ các giai đoạn trước đã thu hẹp đáng kể.

• Nhu cầu vốn cho các dự án lớn: Việc tập trung vốn cho các công trình hạ tầng quy mô lớn và mục tiêu phát triển kinh tế cao đòi hỏi các ngân hàng phải chủ động chuẩn bị nguồn đầu vào tương ứng.

• Sự phân hóa giữa các nhóm ngân hàng: Tình trạng dịch chuyển dòng tiền tạo ra sự phân hóa rõ rệt. Trong khi một số ngân hàng vừa và nhỏ ghi nhận tốc độ tăng trưởng tiền gửi khả quan nhờ chính sách lãi suất linh hoạt, thì một số tổ chức tín dụng lớn lại chứng kiến tốc độ huy động chững lại hoặc sụt giảm nhẹ.

Thách thức quản trị: Bài toán biên lợi nhuận và triển vọng thị trường

Cuộc đua huy động vốn mang lại lợi ích trực tiếp cho người gửi tiền nhưng lại tạo ra áp lực chi phí không nhỏ đối với hệ thống ngân hàng. Việc nâng lãi suất đầu vào nhằm thu hút vốn trong khi lãi suất cho vay khó tăng tương ứng sẽ trực tiếp làm thu hẹp biên lợi nhuận (NIM) của các nhà băng.

Theo đánh giá từ giới phân tích và lãnh đạo ngành tài chính, mặt bằng lãi suất nhiều khả năng sẽ duy trì trạng thái ổn định đi ngang trong ngắn hạn dưới sự điều tiết của Ngân hàng Nhà nước. Triển vọng dài hạn của thị trường tiền gửi phụ thuộc lớn vào các yếu tố vĩ mô:

• Tiến độ giải ngân vốn đầu tư công và khả năng quay trở lại của dòng tiền vào hệ thống banking.

• Biến động của thị trường tài chính quốc tế, giá nguyên vật liệu và sự phối hợp giữa chính sách tiền tệ với chính sách tài khóa.

Chừng nào áp lực cân đối nguồn vốn cho vay vẫn còn hiện hữu, cuộc cạnh tranh giữ chân tiền gửi giữa các ngân hàng sẽ tiếp tục diễn ra, duy trì vị thế chủ động cho người gửi tiền trên thị trường.