Thông tư 152/2025/TT-BTC: Quy định kế toán mới cho hộ kinh doanh từ 2026

1. Phạm vi và đối tượng áp dụng

Thông tư 152/2025/TT-BTC áp dụng cho tất cả hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh hoạt động hợp pháp tại Việt Nam, không phân biệt quy mô hay lĩnh vực. Trọng tâm của Thông tư là đơn giản hóa sổ sách, nhưng đồng thời tăng tính minh bạch doanh thu để làm cơ sở quản lý thuế từ năm 2026 trở đi.

2. Nội dung cốt lõi về chế độ kế toán

Thông tư hướng dẫn cụ thể việc ghi chép, quản lý sổ kế toán của hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh, trong đó nổi bật là:

• Quy định các mẫu sổ kế toán bắt buộc, tiêu biểu như sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ (mẫu S1a-HKD, S2a-HKD…).

• Doanh thu phải được ghi nhận theo thực tế phát sinh, gắn với hóa đơn, chứng từ hợp pháp.

• Cho phép hộ kinh doanh lựa chọn hình thức ghi sổ phù hợp, nhưng phải đảm bảo phản ánh trung thực, đầy đủ doanh thu phục vụ việc xác định nghĩa vụ thuế.

Với các hộ kinh doanh có doanh thu nhỏ, đặc biệt dưới ngưỡng chịu thuế, chế độ kế toán được thiết kế theo hướng đơn giản, dễ thực hiện, hạn chế phát sinh chi phí tuân thủ.

3. Hiệu lực thi hành và văn bản hết hiệu lực

• Hiệu lực: từ ngày 01/01/2026.

• Hết hiệu lực: Thông tư 88/2021/TT-BTC chấm dứt hiệu lực kể từ thời điểm trên.

Điều này đồng nghĩa từ năm 2026, hộ kinh doanh bắt buộc áp dụng chế độ kế toán mới, không còn căn cứ pháp lý để tiếp tục thực hiện theo Thông tư cũ.

4. Mức phạt chậm đăng ký thuế hộ kinh doanh năm 2026

Theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP (đã được sửa đổi, bổ sung), mức xử phạt chậm đăng ký thuế của hộ kinh doanh được áp dụng như sau:

• Chậm từ 01–10 ngày, có tình tiết giảm nhẹ: phạt cảnh cáo.

• Chậm từ 01–30 ngày: phạt tiền 1–2 triệu đồng.

• Chậm từ 31–90 ngày: phạt tiền 3–6 triệu đồng.

• Chậm từ 91 ngày trở lên: phạt tiền 6–10 triệu đồng.

Các tình tiết giảm nhẹ được xem xét theo Luật Xử lý vi phạm hành chính, như tự nguyện khắc phục hậu quả, khai báo trung thực, hoàn cảnh đặc biệt khó khăn…

5. Hộ kinh doanh được tự xác định doanh thu nộp thuế từ 2026

Một điểm mới quan trọng liên quan trực tiếp đến Thông tư 152 là quy định tại Luật Quản lý thuế 2025: từ 01/01/2026, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh được tự xác định doanh thu và nghĩa vụ thuế.

• Đối với thuế GTGT và thuế TNCN:

  • Nếu thuộc diện không chịu thuế hoặc không phải nộp thuế, hộ kinh doanh thông báo doanh thu thực tế với cơ quan thuế.

  • Nếu thuộc diện chịu thuế, hộ kinh doanh tự xác định doanh thu và số thuế phải nộp theo quy định.

• Trường hợp sử dụng hóa đơn điện tử hoặc hóa đơn điện tử từ máy tính tiền kết nối cơ quan thuế, hệ thống thuế sẽ tự động hỗ trợ lập tờ khai, giảm đáng kể thủ tục hành chính.

• Đối với các loại thuế, khoản thu khác, hộ kinh doanh tiếp tục tự xác định và nộp theo quy định pháp luật có liên quan.

6. Lưu ý với hộ kinh doanh trên nền tảng số

Hộ kinh doanh hoạt động trên nền tảng thương mại điện tử, nền tảng số cần đặc biệt lưu ý:

• Nếu nền tảng có chức năng đặt hàng và thanh toán, chủ nền tảng có trách nhiệm khấu trừ, khai và nộp thuế thay.

• Nếu nền tảng không có chức năng thanh toán, hộ kinh doanh tự khai, tự nộp thuế theo quy định.

7. Nhận định

Thông tư 152/2025/TT-BTC không chỉ là văn bản kỹ thuật về kế toán, mà là bước chuyển mạnh sang quản lý doanh thu thực, gắn chặt kế toán với dữ liệu hóa đơn và nền tảng số. Từ năm 2026, hộ kinh doanh không còn “khoảng trống” trong ghi nhận doanh thu; việc tuân thủ sổ sách kế toán sẽ trở thành yếu tố then chốt để giảm rủi ro thuế và xử phạt.