Mỹ chính thức áp thuế đối ứng, khởi đầu trật tự thương mại mới

Thuế suất 10 – 50% với 69 nền kinh tế

Bắt đầu từ 0 giờ 1 phút ngày 7.8 (giờ miền Đông Mỹ, tức trưa cùng ngày theo giờ Việt Nam), hàng hóa từ 69 đối tác thương mại khi thông quan vào Mỹ phải chịu mức thuế đối ứng mới, dao động từ 10% đến 50%, theo Reuters.

Các lô hàng xuất đi trước thời điểm này và dự kiến cập cảng Mỹ trước ngày 5.10 vẫn được áp mức thuế cũ. Ban đầu, chính sách dự kiến áp dụng từ 1.8, nhưng Tổng thống Mỹ Donald Trump ký sắc lệnh lùi thời hạn thêm một tuần (31.7) nhằm tìm kiếm cơ hội đàm phán giờ chót với các đối tác và chuẩn bị hậu cần.

Mức thuế theo từng khu vực

• Thụy Sĩ: Sau chuyến đàm phán bất thành tại Mỹ, Tổng thống Karin Keller-Sutter buộc phải chấp nhận mức thuế 39%.

• EU, Nhật Bản, Hàn Quốc: Nhờ đạt thỏa thuận thương mại song phương, các đối tác này chịu thuế 15%.

• Đông Nam Á (Campuchia, Indonesia, Malaysia, Philippines, Thái Lan): Áp thuế 19%.

• Việt Nam: Bị áp mức thuế 20%.

Ngoài ra, Mỹ còn nhắm đến một số nước vì lý do chính trị:

• Brazil: Tổng thuế 50%, được cho là phản ứng trước vụ án liên quan cựu Tổng thống Jair Bolsonaro. Tổng thống Lula da Silva tuyên bố sẽ không trả đũa, nhưng cân nhắc kêu gọi BRICS bàn phương án đối phó.

• Ấn Độ: Thuế tăng lên 50% do tiếp tục mua dầu Nga, phần tăng thêm sẽ áp dụng từ 28.8. Thủ tướng Narendra Modi khẳng định bảo vệ lợi ích nông dân là ưu tiên số một, sẵn sàng “trả giá đắt” để giữ lập trường này.

• Trung Quốc: Đang trong lộ trình thuế quan riêng, có nguy cơ chịu thuế cao vào 12.8 nếu ông Trump không gia hạn tạm hoãn.

Đe dọa thuế mới với các ngành chiến lược

Chính sách thuế đối ứng này tách biệt với những loại thuế đang áp lên các ngành cụ thể như ô tô, thép hay nhôm. Song song đó, ông Trump còn liên tục đưa ra cảnh báo mới:

• Ngày 5.8: Có thể áp thuế tới 250% với dược phẩm, nhằm buộc sản xuất tại Mỹ.

• Ngày 6.8: Cảnh báo áp thuế 100% với chip và chất bán dẫn nhập khẩu.

Phát biểu tại sự kiện công bố khoản đầu tư 100 tỉ USD của Apple vào Mỹ, ông Trump khẳng định sẽ miễn thuế cho doanh nghiệp xây nhà máy và sản xuất trong nước.

Phản ứng từ các quốc gia và doanh nghiệp

• Hàn Quốc: Đặc phái viên thương mại Yeo Han-koo cho biết chip của Samsung và SK Hynix được hưởng ưu đãi nhờ thỏa thuận song phương, không bị áp thuế 100%.

• Đài Loan: Theo quan chức Lưu Kính Thanh, nhiều doanh nghiệp đang xây nhà máy tại Mỹ hoặc liên kết với hãng chip Mỹ để né rủi ro.

• Malaysia: Bộ trưởng Thương mại Tengku Zafrul Aziz lo ngại ngành đóng gói và kiểm thử chip của nước này sẽ mất thị phần tại Mỹ nếu giá sản phẩm tăng do thuế.

Tác động và triển vọng

Việc Mỹ đồng loạt tăng thuế đối với nhiều đối tác không chỉ đẩy căng thẳng thương mại lên cao mà còn buộc các nền kinh tế phải điều chỉnh chiến lược xuất khẩu và đầu tư. Các quốc gia có thỏa thuận song phương tạm thời “an toàn” hơn, trong khi các nước bị áp thuế cao sẽ phải nhanh chóng tìm đường đa dạng hóa thị trường hoặc dịch chuyển sản xuất.

Chính sách này cho thấy Washington sẵn sàng dùng thuế quan như công cụ gây áp lực địa chính trị, báo hiệu một trật tự thương mại mới mang nặng yếu tố cạnh tranh quyền lực, thay vì chỉ dựa trên lợi ích kinh tế thuần túy.