Hệ thống 12 TAND khu vực Nghệ An sau sáp nhập

Tổng quan mạng lưới 12 Tòa án nhân dân khu vực tại tỉnh Nghệ An

Thực hiện chủ trương sắp xếp, tinh gọn bộ máy tư pháp, tỉnh Nghệ An đã chính thức tái cấu trúc hệ thống tòa án cấp cơ sở thành 12 Tòa án nhân dân khu vực. Việc phân định thẩm quyền theo lãnh thổ được quy định cụ thể tại Nghị quyết 81/2025/UBTVQH15, giúp tối ưu hóa công tác giải quyết án và bảo đảm người dân dễ dàng tiếp cận công lý:

• Khu vực trung tâm và vùng đồng bằng ven biển: Bao gồm TAND khu vực 1 - Nghệ An (phạm vi 6 đơn vị hành chính thành phố Vinh và Cửa Lò), TAND khu vực 2 - Nghệ An (kế thừa Nghi Lộc và Hưng Nguyên), TAND khu vực 3 - Nghệ An (phụ trách Diễn Châu), TAND khu vực 4 - Nghệ An (gồm Hoàng Mai và Quỳnh Lưu), cùng TAND khu vực 6 - Nghệ An (địa bàn Yên Thành).

• Khu vực trung du và miền núi: Thiết lập các đơn vị có quy mô liên huyện phù hợp với đặc thù địa hình, tiêu biểu như TAND khu vực 5 - Nghệ An (Nam Đàn và Thanh Chương), TAND khu vực 7 - Nghệ An (Tân Kỳ và Đô Lương), TAND khu vực 8 - Nghệ An (Nghĩa Đàn và Thái Hòa), hay TAND khu vực 9 - Nghệ An (kết nối Anh Sơn và Con Cuông).

• Khu vực vùng cao biên giới: Gồm các đơn vị đảm nhiệm các địa bàn trọng điểm về an ninh trật tự và vùng đồng bào dân tộc thiểu số như TAND khu vực 10 - Nghệ An (Quế Phong, Quỳ Châu, Quỳ Hợp), TAND khu vực 11 - Nghệ An (Tương Dương) và TAND khu vực 12 - Nghệ An (Kỳ Sơn).

Bước ngoặt tinh gọn bộ máy: Mô hình hệ thống Tòa án 3 cấp mới

Sự hình thành của các Tòa án nhân dân khu vực tại Nghệ An gắn liền với chủ trương cải cách tư pháp toàn diện dựa trên Nghị quyết 60-NQ/TW năm 2025 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng. Theo đó, hệ thống cơ quan xét xử trên phạm vi toàn quốc đã chính thức bước sang một trang mới với nhiều điểm thay đổi mang tính lịch sử:

1. Kết thúc hoạt động của tòa án cấp cao và cấp huyện: Nhằm khắc phục tình trạng tầng nấc trung gian, hệ thống tòa án hai cấp cũ (gồm cấp huyện, cấp cao) chính thức được bãi bỏ để tập trung hóa nguồn lực và thẩm quyền.

2. Thiết lập mô hình tổ chức 3 cấp tinh gọn: Hệ thống tổ chức Tòa án nhân dân hiện nay được định hình rõ ràng theo 3 cấp độ:

   • Cấp thứ nhất: Tòa án nhân dân tối cao.

   • Cấp thứ hai: Tòa án nhân dân cấp tỉnh.

   • Cấp thứ ba: Tòa án nhân dân cấp khu vực.

Chức năng và quyền hạn cốt lõi của Tòa án nhân dân

Bám sát quy định tại Điều 3 Luật Tổ chức Tòa án nhân dân 2024, hệ thống Tòa án nhân dân đóng vai trò là cơ quan thực hiện quyền tư pháp của quốc gia, gánh vác các nhiệm vụ trọng tâm:

• Thực hiện quyền xét xử toàn diện: Thụ lý và giải quyết các vụ án hình sự, hành chính, dân sự, phá sản cũng như các tranh chấp phát sinh trong đời sống kinh tế - xã hội.

• Bảo vệ quyền con người và kiểm soát quyền lực: Quyết định trực tiếp đến các vấn đề liên quan đến quyền cơ bản của công dân; đồng thời có thẩm quyền phát hiện, kiến nghị về tính hợp hiến, hợp pháp của các văn bản quy phạm pháp luật trong quá trình xét xử.

• Đảm bảo tính thống nhất của pháp luật: Thông qua hoạt động giải thích pháp luật, tổng kết thực tiễn xét xử và phát triển hệ thống án lệ, tòa án đảm bảo hệ thống pháp luật được áp dụng đồng bộ, nghiêm minh và công bằng trên toàn lãnh thổ.