Mạng lưới TAND khu vực Ninh Bình và phạm vi thẩm quyền

Tái cấu trúc tư pháp: Hệ thống 11 Tòa án nhân dân khu vực tại Ninh Bình

Thực hiện Nghị quyết số 81/2025/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, trên cơ sở hợp nhất phạm vi hành chính của ba tỉnh Ninh Bình, Hà Nam và Nam Định, mạng lưới các cơ quan xét xử sơ thẩm được quy hoạch tinh gọn thành 11 Tòa án nhân dân khu vực. Cấu trúc này nhằm tập trung hóa nguồn lực, mở rộng không gian giải quyết án và đáp ứng nhu cầu thực tiễn của các cụm đơn vị hành chính cấp xã mới:

• Khu vực trung tâm và các huyện lân cận (Khu vực 1 - 4): Bao trùm các địa bàn truyền thống của Ninh Bình như Hoa Lư, Tam Điệp, Yên Mô, Nho Quan, Gia Viễn, Yên Khánh và Kim Sơn. Việc phân bổ này giúp giải quyết nhanh chóng các tranh chấp phát sinh từ các vùng kinh tế trọng điểm, khu du lịch sinh thái và vùng ven biển.

• Khu vực liên tỉnh Hà Nam và Nam Định cũ (Khu vực 5 - 11): Gồm các tòa án khu vực phụ trách các cụm dân cư rộng lớn từ Phủ Lý, Kim Bảng, Thanh Liêm, Duy Tiên, Bình Lục, Lý Nhân cho đến thành phố Nam Định, Vụ Bản, Ý Yên, Trực Ninh, Giao Thủy, Xuân Trường, Nghĩa Hưng và Hải Hậu. Mô hình liên kết này tạo sự đồng bộ hóa cao trong hệ thống tư pháp địa phương, đưa công lý đến gần người dân hơn.

Quy định chi tiết về phạm vi thẩm quyền theo lãnh thổ của Tòa án khu vực

Việc xác định thẩm quyền xét xử của hệ thống tòa án khu vực được phân định rõ ràng theo các nguyên tắc pháp lý tối tân nhằm tối ưu hóa tố tụng:

1. Thẩm quyền theo địa giới hành chính thông thường: Theo Điều 4 của Nghị quyết 81/2025/UBTVQH15, phạm vi thẩm quyền theo lãnh thổ của 355 tòa án khu vực trên cả nước nói chung và 11 tòa án tại Ninh Bình nói riêng được xác định tương ứng trực tiếp với phạm vi địa giới các đơn vị hành chính cấp xã được quy định chi tiết trong phụ lục. Trụ sở các tòa án được Chánh án Tòa án nhân dân tối cao quyết định vị trí đặt tại những nơi thuận lợi, gần dân và sát dân nhất.

2. Thẩm quyền chuyên biệt đối với các vụ việc đặc thù: Đối với các lĩnh vực phức tạp đòi hỏi tính chuyên môn cao như vụ việc phá sản hay tranh chấp dân sự, kinh doanh thương mại, hành chính về sở hữu trí tuệ và chuyển giao công nghệ, pháp luật thiết lập cơ chế thẩm quyền theo lãnh thổ tập trung. Đơn cử, Tòa án nhân dân khu vực 2 - Hà Nội hoặc Tòa án nhân dân khu vực 1 - Thành phố Hồ Chí Minh được giao thẩm quyền mở rộng giải quyết các nhóm vụ việc chuyên biệt này cho nhiều tỉnh, thành phố lân cận nhằm đảm bảo tính thống nhất trong xét xử.

Sứ mệnh cốt lõi: Tòa án nhân dân thực hiện quyền tư pháp bảo vệ công lý

Dưới lăng kính của Luật Tổ chức Tòa án nhân dân 2024 (đặc biệt tại khoản 2 Điều 2), vị thế và sứ mệnh của hệ thống tòa án được khẳng định mạnh mẽ thông qua việc thực thi quyền tư pháp:

• Bảo vệ toàn diện các giá trị cốt lõi của xã hội: Hoạt động xét xử và quyết định của tòa án nhằm hiện thực hóa mục tiêu bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, giữ vững chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích hợp pháp của Nhà nước cũng như quyền lợi chính đáng của mọi cơ quan, tổ chức và cá nhân trong xã hội.

• Giáo dục pháp luật và phòng ngừa vi phạm: Thông qua các bản án, quyết định công minh và khách quan, tòa án còn đóng vai trò là thiết chế giáo dục ý thức chấp hành pháp luật cho công dân, thúc đẩy tinh thần thượng tôn pháp luật và góp phần đấu tranh phòng, chống tội phạm, giữ gìn an ninh trật tự, kỷ cương phép nước.