Mạng lưới TAND khu vực Quảng Trị và thẩm quyền từ 1/7

Tái cấu trúc tư pháp: Hệ thống 8 Tòa án nhân dân khu vực tại Quảng Trị

Thực hiện Nghị quyết số 81/2025/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc sắp xếp, tinh gọn bộ máy tư pháp cơ sở, mạng lưới các cơ quan xét xử trên địa bàn tỉnh Quảng Trị được quy hoạch đồng bộ thành 8 Tòa án nhân dân khu vực. Mô hình này giải quyết triệt để sự phân tán về địa giới hành chính, tối ưu hóa nguồn lực nhân sự và đáp ứng sát thực nhu cầu giải quyết án tại các cụm đơn vị hành chính cấp xã mới:

• Khu vực đô thị trọng điểm và vùng đồng bằng (Khu vực 1 - 6): Bao trùm các trung tâm kinh tế lớn như thành phố Đồng Hới, thành phố Đông Hà, thị xã Quảng Trị cùng các huyện Bố Trạch, Minh Hóa, Tuyên Hóa, Quảng Trạch, Ba Đồn, Quảng Ninh, Lệ Thủy, Cam Lộ, Triệu Phong và Hải Lăng. Các tòa án khu vực này chịu trách nhiệm thụ lý khối lượng lớn các tranh chấp dân sự, thương mại, lao động và hành chính phát sinh từ sự phát triển kinh tế vùng ven biển và đô thị.

• Khu vực miền núi và tuyến biên giới (Khu vực 7 - 8): Gồm các tòa án phụ trách địa bàn có địa hình phức tạp, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và huyện đảo như Hướng Hóa, Đakrông, Vĩnh Linh, Gio Linh và Cồn Cỏ. Việc tổ chức này giúp thu hẹp khoảng cách tiếp cận công lý, đảm bảo quyền lợi pháp lý cho người dân ở các khu vực vùng sâu, vùng xa và tuyến biên giới quốc gia.

Quy định pháp lý về việc thành lập và kế thừa của Tòa án khu vực

Căn cứ theo Điều 3 của Nghị quyết 81/2025/UBTVQH15, cấu trúc mới của hệ thống tòa án cấp cơ sở được định hình dựa trên các nguyên tắc pháp lý chặt chẽ:

• Quy mô thành lập toàn quốc: Tổng số 355 Tòa án nhân dân khu vực được thành lập tại 34 tỉnh, thành phố, trong đó tỉnh Quảng Trị được cấu trúc thành 8 đơn vị xét xử khu vực độc lập bám sát theo phụ lục phân định địa giới hành chính chi tiết.

• Nguyên tắc kế thừa quyền và nghĩa vụ: Các Tòa án nhân dân khu vực có trách nhiệm kế thừa toàn bộ quyền hạn, nghĩa vụ và trách nhiệm pháp lý của các Tòa án nhân dân cấp huyện cũ, đảm bảo sự liên thông, không làm gián đoạn quá trình tố tụng hay ảnh hưởng đến quyền lợi chính đáng của các đương sự.

Cơ chế tiếp nhận và thực thi thẩm quyền mới từ ngày 1/7/2025

Căn cứ theo Nghị quyết số 01/2025/NQ-HĐTP, kể từ ngày 1/7/2025, hệ thống Tòa án nhân dân khu vực chính thức tiếp nhận và triển khai toàn diện các thẩm quyền tố tụng mang tính kế thừa và mở rộng:

1. Thẩm quyền xét xử sơ thẩm toàn diện: Tiếp nhận giải quyết các vụ án hình sự sơ thẩm thuộc thẩm quyền, các vụ việc dân sự, kinh doanh thương mại, vụ án hành chính theo đúng quy định pháp luật tố tụng sửa đổi mới nhất. Đồng thời, tòa án khu vực kế thừa và tiếp tục xử lý các vụ việc phá sản, các vụ án đang tồn đọng hoặc các vụ án bị hủy để giải quyết lại theo thủ tục sơ thẩm từ các tòa án cấp huyện cũ.

2. Thực thi công tác bổ trợ tư pháp và thi hành án: Triển khai hoạt động hòa giải, đối thoại tại tòa án theo luật định; xem xét quyết định áp dụng các biện pháp xử lý hành chính; giải quyết các yêu cầu tương trợ tư pháp quốc tế về dân sự; thực hiện các quyền hạn trong công tác thi hành án hình sự (như tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù, trưng cầu giám định pháp y tâm thần) và giải quyết các khiếu nại, tố cáo trong hoạt động tố tụng thuộc thẩm quyền cơ sở.