Mạng lưới 13 TAND khu vực Thanh Hóa và thẩm quyền

Tái cấu trúc tư pháp: Hệ thống 13 Tòa án nhân dân khu vực tại Thanh Hóa

Thực hiện Nghị quyết số 81/2025/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc sắp xếp, tinh gọn bộ máy tư pháp cơ sở, mạng lưới các cơ quan xét xử trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa được quy hoạch đồng bộ thành 13 Tòa án nhân dân khu vực. Mô hình này giải quyết triệt để sự chồng chéo về địa giới, tối ưu hóa nguồn lực nhân sự và đáp ứng sát thực nhu cầu giải quyết án tại các cụm đơn vị hành chính cấp xã mới:

• Khu vực đồng bằng và đô thị trọng điểm (Khu vực 1 - 8): Bao trùm các trung tâm kinh tế lớn như thành phố Thanh Hóa, Sầm Sơn, Bỉm Sơn và các huyện đông dân cư (như Quảng Xương, Nông Cống, Thiệu Hóa, Triệu Sơn, Hoằng Hóa, Hậu Lộc, Nga Sơn, Hà Trung, Thạch Thành, Vĩnh Lộc, Yên Định, Thọ Xuân). Các tòa án khu vực này chịu trách nhiệm thụ lý khối lượng lớn các tranh chấp dân sự, thương mại và lao động phát sinh từ tốc độ đô thị hóa cao.

• Khu vực miền núi và tuyến biên giới (Khu vực 9 - 13): Gồm các tòa án phụ trách địa bàn rộng lớn có đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống như Nghi Sơn, Như Thanh, Như Xuân, Thường Xuân, Ngọc Lặc, Quan Sơn, Lang Chánh, Bá Thước, Cẩm Thủy, Mường Lát và Quan Hóa. Việc tổ chức này giúp thu hẹp khoảng cách tiếp cận công lý, đảm bảo quyền lợi pháp lý cho người dân vùng sâu vùng xa.

Quy định chi tiết về phạm vi thẩm quyền theo lãnh thổ của Tòa án khu vực

Việc phân định thẩm quyền xét xử của các tòa án khu vực được thiết lập dựa trên nguyên tắc hành chính và các ngoại lệ tố tụng chuyên biệt:

1. Thẩm quyền theo địa giới hành chính tiêu chuẩn: Phạm vi lãnh thổ của 355 tòa án khu vực trên toàn quốc nói chung và 13 tòa án tại Thanh Hóa nói riêng được xác định trực tiếp theo ranh giới các đơn vị hành chính cấp xã do Nghị quyết 81/2025/UBTVQH15 quy định. Trụ sở của các tòa án này được đặt tại những vị trí thuận lợi, bảo đảm tiêu chí "gần dân, sát dân".

2. Thẩm quyền chuyên biệt đối với các vụ việc đặc thù: Đối với những nhóm tranh chấp phức tạp như vụ việc phá sản hay tranh chấp dân sự, kinh doanh thương mại, hành chính về sở hữu trí tuệ và chuyển giao công nghệ, pháp luật quy định cơ chế tập trung thẩm quyền. Cụ thể, các vụ việc này tại Thanh Hóa sẽ thuộc thẩm quyền giải quyết mở rộng của Tòa án nhân dân khu vực 2 - Hà Nội nhằm đảm bảo tính thống nhất trong xét xử ở cấp độ quốc gia.

Chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của Chánh án Tòa án nhân dân khu vực

Dưới lăng kính của Luật Tổ chức Tòa án nhân dân 2024 và các quy định sửa đổi mới nhất, Chánh án Tòa án nhân dân khu vực đóng vai trò là người đứng đầu cơ quan xét xử cấp cơ sở, nắm giữ những quyền hạn pháp lý then chốt:

• Tổ chức công tác xét xử và bảo đảm tính độc lập: Chánh án trực tiếp điều hành toàn bộ hoạt động xét xử của tòa án khu vực, chịu trách nhiệm tuyệt đối trong việc bảo đảm thực hiện nghiêm ngặt nguyên tắc Thẩm phán và Hội thẩm xét xử độc lập, chỉ tuân theo pháp luật.

• Quản trị nhân sự và kiến nghị kháng nghị: Thực hiện các quyền hạn về tổ chức cán bộ theo sự phân cấp của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, chịu trách nhiệm báo cáo công tác trước Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh, đồng thời có quyền kiến nghị xem xét kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm hoặc tái thẩm đối với các bản án đã có hiệu lực pháp luật.