Cơ chế hỗ trợ và quản lý chương trình trọng điểm quốc gia đào tạo tiến sĩ toàn thời gian

1. Tập trung nguồn lực cho các lĩnh vực trọng điểm và yêu cầu chuyên tâm tuyệt đối

Chương trình trọng điểm này được thiết kế chuyên biệt dành cho các nghiên cứu sinh trúng tuyển vào các cơ sở giáo dục đại học trong nước, tập trung vào những ngành, nhóm ngành ưu tiên nhằm phục vụ chiến lược phát triển quốc gia. Đặc biệt, sự ưu tiên hàng đầu sẽ được dành cho những nghiên cứu sinh được tuyển chọn thông qua cơ chế đặt hàng, giao nhiệm vụ trực tiếp từ Nhà nước, gắn liền với các công trình khoa học và công nghệ cấp bách.

Tuy nhiên, đi kèm với những ưu tiên về nguồn lực là một kỷ luật học thuật rất khắt khe. Người học bắt buộc phải dành trọn vẹn thời gian cho việc học tập, nghiên cứu và thực hiện các nghĩa vụ tại cơ sở đào tạo, đồng thời chịu sự giám sát, đánh giá liên tục về tiến độ. Pháp luật nghiêm cấm việc nghiên cứu sinh đảm nhận các công việc toàn thời gian tại cơ quan, doanh nghiệp hay tổ chức khác bên ngoài trong suốt chu kỳ tham gia chương trình nhằm đảm bảo chất lượng luận án ở mức cao nhất.

2. Gắn kết hoạt động học thuật và giới hạn định mức trợ giảng

Bên cạnh việc nghiên cứu chuyên môn, cơ sở giáo dục đại học có trách nhiệm tạo không gian tối đa để nghiên cứu sinh tham gia sâu vào các dự án đổi mới sáng tạo, cũng như trực tiếp đứng lớp trợ giảng. Các hoạt động thực hành học thuật này phải được ký kết thỏa thuận rõ ràng, đi kèm với các mức hỗ trợ sinh hoạt phí tương xứng để người học yên tâm cống hiến. Dù vậy, để phòng tránh nguy cơ việc làm thêm ảnh hưởng tiêu cực đến tiến độ ra trường, thời lượng tham gia giảng dạy và trợ giảng được khống chế theo các tiêu chuẩn nghiêm ngặt sau:

• Đối với nghiên cứu sinh vốn là giảng viên đại học: Thời lượng tham gia giảng dạy không được phép vượt quá 50% định mức giờ chuẩn theo quy định của một giảng viên cơ hữu.

• Đối với các đối tượng nghiên cứu sinh khác: Tổng thời gian tham gia các hoạt động trợ giảng không được vượt quá quỹ thời gian 300 giờ làm việc trong một năm.

3. Cơ chế mở thu hút chất xám quốc tế và kiều bào

Một bước tiến lớn trong nỗ lực quốc tế hóa môi trường giáo dục đại học là cơ chế "trải thảm đỏ" đón trí thức người nước ngoài và cộng đồng người Việt Nam định cư ở nước ngoài. Khi trúng tuyển vào chương trình đào tạo tiến sĩ toàn thời gian, các cơ sở giáo dục đại học sẽ được trao quyền bảo lãnh trực tiếp để cơ quan nhà nước cấp thị thực và thẻ tạm trú có thời hạn kéo dài từ 03 đến 05 năm, bao phủ trọn vẹn chu kỳ của khóa học. Đột phá hơn, nhóm nghiên cứu sinh quốc tế này sẽ được miễn hoàn toàn giấy phép lao động khi tham gia các hoạt động nghiên cứu, thực hành hay trợ giảng tại trường đại học và các doanh nghiệp đối tác, tạo điều kiện luân chuyển tri thức không rào cản.

4. Chính sách học bổng và nguyên tắc hỗ trợ tài chính minh bạch

Về mặt tài chính, nghiên cứu sinh tham gia chương trình sẽ được hưởng các chế độ học bổng chuyên biệt từ ngân sách và quỹ của cơ sở đào tạo. Đặc biệt, đối với những cá nhân giải quyết các bài toán khoa học theo đơn đặt hàng của Nhà nước hoặc thuộc lĩnh vực công nghệ ưu tiên, họ sẽ được xem xét cấp thêm các gói kinh phí nghiên cứu chuyên sâu theo luật định.

Để tránh thất thoát và cào bằng, toàn bộ các khoản hỗ trợ này sẽ được giải ngân trực tiếp cho người học, gắn liền với tiến độ thực tế và kết quả nghiệm thu từng giai đoạn đào tạo. Nguyên tắc tối thượng trong công tác điều hành quỹ là phải công khai, minh bạch, đánh giá đúng thực chất năng lực và tuyệt đối không để xảy ra tình trạng một cá nhân nhận hỗ trợ trùng lặp từ nhiều chính sách khác nhau của ngân sách nhà nước.