Định hướng sửa đổi Luật Đất đai 2024 trong giai đoạn mới

Cấp thiết hoàn thiện khung pháp lý đất đai từ thực tiễn thi hành

Sau thời gian triển khai Luật Đất đai 2024 cùng các nghị quyết định hướng chiến lược của Trung ương, công tác quản lý tài nguyên đất đã đạt được nhiều dấu ấn tích cực trong việc nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước. Tuy nhiên, qua lăng kính thực tiễn, hệ thống pháp luật vẫn bộc lộ những khoảng trống và điểm nghẽn cần được khơi thông kịp thời.

Việc Bộ Nông nghiệp và Môi trường chính thức công bố Dự thảo và Tờ trình sửa đổi luật để lấy ý kiến rộng rãi cộng đồng thể hiện tinh thần cầu thị, chủ động lắng nghe trí tuệ tập thể. Động thái này không chỉ nhằm tháo gỡ vướng mắc cho các địa phương mà còn tạo nền tảng vững chắc để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội nhanh chóng, hiệu quả và bền vững trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình mạnh mẽ.

Ba nhóm nội dung cốt lõi trong cấu trúc Dự thảo luật sửa đổi

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung lần này được thiết kế tinh gọn gồm 2 điều, trong đó trọng tâm tại Điều 1 tập trung điều chỉnh 68 khoản được chia thành ba trụ cột chiến lược:

1. Thể chế hóa các chủ trương lớn của Đảng: Nhóm quy định đầu tiên tập trung hiện thực hóa các mục tiêu, quan điểm chỉ đạo quan trọng từ Nghị quyết 18-NQ/TW và Nghị quyết 69-NQ/TW, gắn liền với định hướng cải cách thể chế, thúc đẩy chuyển đổi số, khuyến khích kinh tế tư nhân và nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo, khoa học - công nghệ.

2. Khơi thông điểm nghẽn và vướng mắc thực tiễn: Nhóm thứ hai trực tiếp giải quyết các bất cập phát sinh trong quá trình vận hành luật tại cơ sở, bảo đảm sự hài hòa giữa tính ổn định, kế thừa của hệ thống pháp luật với tính linh hoạt trước các yêu cầu phát triển mới.

3. Đồng bộ hóa với mô hình chính quyền địa phương hai cấp: Nhóm thứ ba điều chỉnh các quy định để tương thích hoàn toàn với cấu trúc bộ máy hành chính mới, đặc biệt là việc phân định rạch ròi thẩm quyền giữa cấp tỉnh và cấp xã theo tinh thần Nghị định 151/2025/NĐ-CP, qua đó tinh giản thủ tục và trao quyền chủ động tối đa cho cơ sở.

Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và nâng cao tính tự chủ cho địa phương

Một trong những điểm nhấn mang tính bước ngoặt tiếp tục được cụ thể hóa mạnh mẽ trong lần sửa đổi này là tư duy quản lý theo hướng đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho cấp chính quyền địa phương:

• thu hẹp vai trò quản lý tập trung của Trung ương vào các chức năng vĩ mô then chốt như xây dựng quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất quốc gia;

• chuyển giao toàn bộ các khâu thực thi trực tiếp như quyết định giao đất, cho thuê đất, tính toán phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư về cho các cấp địa phương chủ động thực hiện.

Sự chuyển dịch này không chỉ giúp cắt giảm triệt để thủ tục hành chính rườm rà, tiết kiệm thời gian cho người dân và doanh nghiệp mà còn gắn liền trách nhiệm giải trình của chính quyền cơ sở, đảm bảo nguồn lực đất đai được khai thác, sử dụng với hiệu suất cao nhất.