Quyết sách bảo tồn di sản gắn liền phát triển hạ tầng hàng không

1. Bước ngoặt pháp lý cho dự án giao thông trọng điểm quốc gia

Sáng 24-8, với tỷ lệ đồng thuận rất cao đạt 427/453 đại biểu biểu quyết tán thành, Quốc hội đã chính thức ban hành nghị quyết chuyên biệt cho phép áp dụng cơ chế đặc thù đối với công tác di dời di tích phục vụ hạ tầng. Quyết sách này tháo gỡ điểm nghẽn mặt bằng cho hai dự án hạ tầng an ninh - giao thông chiến lược: tuyến đường động lực nối Cảng hàng không quốc tế Gia Bình với thủ đô Hà Nội và công trình xây dựng doanh trại cho lực lượng Trung đoàn Không quân Công an nhân dân.

Nghị quyết có hiệu lực thi hành từ ngày 20-9, tạo hành lang pháp lý vững chắc để tỉnh Bắc Ninh phối hợp cùng các bộ, ngành triển khai các bước tiếp theo đúng quy trình và tiến độ đề ra.

2. Phạm vi điều chỉnh và nguyên tắc ứng xử với công trình văn hóa

Tập trung vào hai công trình di tích lịch sử - văn hóa cấp địa phương trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh, bao gồm đình Đông Côi (phường Thuận Thành) và đình Tam Sơn (xã Lương Tài), cơ chế di dời được đối chiếu và áp dụng tương tự quy định tại Nghị quyết 256 của Quốc hội về chủ trương đầu tư sân bay Gia Bình.

Đối với di tích đền Tân Trăn, Chính phủ đã thận trọng rút khỏi danh mục áp dụng đợt này để tiếp tục đánh giá toàn diện các yếu tố ảnh hưởng, đặc biệt là sự tương thích với Luật Tín ngưỡng, Tôn giáo trước khi đề xuất phương án xử lý thích hợp.

3. Bài toán cân bằng: Phát triển hạ tầng hiện đại và giữ gìn di sản

Việc di dời các di tích lịch sử đòi hỏi sự cẩn trọng tối đa từ các cơ quan quản lý nhà nước. Trong báo cáo tiếp thu, chỉnh lý dự thảo, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thành khẳng định:

• Tính cấp thiết duy nhất: Giải pháp dịch chuyển di tích chỉ được kích hoạt khi các phương án thiết kế tuyến đường không thể né tránh hoặc bảo tồn tại chỗ.

• Nguyên tắc bảo toàn nguyên gốc: Mọi bộ phận cấu thành di tích (kết cấu kiến trúc, hiện vật, đồ thờ tự) phải được kiểm kê, đánh giá hiện trạng và di chuyển theo quy chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt nhằm giữ trọn giá trị cốt lõi.

• Tạo sự đồng thuận xã hội: Quá trình lập phương án di dời phải đảm bảo tính công khai, minh bạch, có sự tham gia đóng góp ý kiến của cộng đồng dân cư sở tại – những người chủ thể của di sản.

4. Trách nhiệm hành động của Chính phủ và tầm nhìn tương lai

Chính phủ chịu trách nhiệm trực tiếp trước Quốc hội trong việc chỉ đạo sát sao các bộ, ngành và UBND tỉnh Bắc Ninh triển khai công tác hạ giải, di chuyển và phục dựng hai ngôi đình tại vị trí mới. Việc xây dựng hạ tầng kết nối sân bay Gia Bình không chỉ tháo gỡ điểm nghẽn giao thông đối ngoại cho vùng Kinh Bắc mà còn gia tăng năng lực an ninh - quốc phòng cho không phận thủ đô.
Sự kết hợp giữa tư duy phát triển hạ tầng hiện đại và sự tôn trọng các giá trị truyền thống chính là thước đo cho năng lực quản trị quốc gia trong giai đoạn mới.