Luật cho khách ngoại quốc thuê xe: Rủi ro cần biết

Hồi tháng 5 vừa qua, cơ quan chức năng tại Khánh Hòa đã tạm giữ hình sự một du khách nước ngoài vì hành vi say xỉn khi lái xe, tông tử vong một người đi đường. Cuối năm 2024 tại Bình Thuận, hai chiếc xe máy do khách ngoại quốc điều khiển cũng đâm trực diện làm hai người thiệt mạng. Đây là những ví dụ trực quan nhất về rủi ro mà chủ xe phải đối diện nếu lỏng lẻo trong quy trình giao nhận phương tiện.

Bắt buộc sở hữu giấy phép lái xe hợp lệ tại Việt Nam

Việc trao chìa khóa cho người nước ngoài mà không kiểm tra năng lực điều khiển là một vi phạm nghiêm trọng. Theo các quy định hiện hành, trước khi thực hiện giao dịch cho thuê, chủ xe buộc phải xác minh cẩn thận các giấy tờ lưu trú như visa, hộ chiếu, hoặc thẻ tạm trú của khách hàng xem còn giá trị sử dụng hay không. Đặc biệt, khách thuê phải xuất trình Giấy phép lái xe quốc tế (IDP) và quan trọng nhất, giấy phép này phải được chuyển đổi sang bằng lái xe tương đương của Việt Nam. Bằng lái quốc tế đứng độc lập mà chưa qua thủ tục chuyển đổi sẽ bị coi là giấy tờ không hợp lệ khi lưu thông trên đường.

Nghị định 168/2024 quy định mức phạt tiền từ 6.000.000 đến 8.000.000 đồng đối với người lái xe mô tô từ 125 phân khối trở lên (hoặc xe điện có công suất động cơ trên 11 kW) mà không có bằng lái xe phù hợp. Người cho thuê cũng có trách nhiệm quán triệt khách hàng về việc chấp hành quy tắc giao thông sở tại: lưu thông đúng phần đường, không vi phạm nồng độ cồn, không sử dụng điện thoại khi đang lái xe và tuyệt đối không chở quá số người quy định.

Chủ xe có thể vướng vòng lao lý

Lợi nhuận từ việc cho thuê xe khiến nhiều cơ sở kinh doanh sẵn sàng "nhắm mắt làm ngơ" trước điều kiện của khách. Tuy nhiên, nếu xảy ra sự cố, người cho thuê hoàn toàn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Một bản án ở Ninh Bình năm 2025 là minh chứng điển hình. Người chủ dù biết rõ bạn mình không có bằng lái vẫn vô tư giao xe. Tai nạn xảy ra khiến nạn nhân bị chấn thương sọ não, và hệ quả là người chủ xe lập tức bị khởi tố bị can với lệnh cấm đi khỏi nơi cư trú về hành vi giao phương tiện cho người không đủ điều kiện.

Cụ thể, Điều 264 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi bổ sung 2017) định khung hình phạt cho tội giao phương tiện cho người không đủ điều kiện điều khiển tham gia giao thông. Nếu giao xe cho người không có bằng lái hoặc đang sử dụng rượu bia gây thiệt hại về tính mạng, sức khỏe hay tài sản thì mức phạt tiền dao động từ 10.000.000 đến 200.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ tới 3 năm, hoặc phạt tù từ 6 tháng lên đến 7 năm.

Ở góc độ hành chính, khoản 10 Điều 32 Nghị định 168/2024 cũng áp mức phạt từ 8.000.000 đến 10.000.000 đồng với cá nhân vi phạm lỗi giao xe sai đối tượng, và phạt gấp đôi (16.000.000 – 20.000.000 đồng) nếu chủ thể vi phạm là tổ chức. Việc nắm vững luật lệ và thực hiện đúng thủ tục cho thuê không chỉ là cách bảo vệ an toàn cho xã hội, mà còn là "tấm khiên" phòng vệ pháp lý cho chính những người kinh doanh.