Trong quá trình hoàn thiện cơ chế quản lý doanh nghiệp có vốn nhà nước, Bộ Tài chính đang định hướng xây dựng chính sách theo nguyên tắc bảo đảm cạnh tranh bình đẳng thay vì tạo ra những ưu đãi mang tính đặc thù. Đây được xem là bước chuyển quan trọng trong tư duy quản lý, phù hợp với yêu cầu phát triển nền kinh tế thị trường hiện đại và hội nhập quốc tế.

Theo kết luận của Ban Thường vụ Đảng ủy Bộ Tài chính sau hội nghị mở rộng về phương án sắp xếp doanh nghiệp có vốn nhà nước, cơ quan này thống nhất không đưa vào các đề xuất chính sách ưu tiên riêng liên quan đến thuế, đất đai hoặc quyền tiếp cận thị trường dành cho doanh nghiệp nhà nước.

Quan điểm này thể hiện mục tiêu xây dựng một sân chơi chung, nơi mọi doanh nghiệp đều chịu sự điều chỉnh của cùng một hệ thống pháp luật và có cơ hội phát triển dựa trên năng lực thực tế thay vì các lợi thế hành chính.

Trọng tâm chuyển sang nâng cao hiệu quả quản lý vốn nhà nước

Thay vì áp dụng các ưu đãi trực tiếp, chính sách phát triển doanh nghiệp nhà nước trong giai đoạn tới sẽ tập trung vào việc hoàn thiện cơ chế quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp.

Định hướng này nhằm bảo đảm nguồn lực nhà nước được sử dụng hiệu quả hơn, đồng thời nâng cao năng lực quản trị, khả năng cạnh tranh và sức chống chịu của doanh nghiệp trước những biến động của thị trường.

Việc đổi mới cơ chế quản lý vốn cũng được kỳ vọng sẽ giúp doanh nghiệp nhà nước hoạt động theo nguyên tắc thị trường, tăng tính minh bạch, nâng cao trách nhiệm của cơ quan đại diện chủ sở hữu và hạn chế tình trạng đầu tư dàn trải, kém hiệu quả.

Không còn cơ chế ưu tiên về thuế, đất đai và tiếp cận thị trường

Một trong những nội dung đáng chú ý của định hướng mới là việc loại bỏ đề xuất xây dựng các chính sách ưu đãi riêng dành cho doanh nghiệp nhà nước.

Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp nhà nước sẽ không được hưởng những lợi thế đặc biệt về nghĩa vụ thuế, quyền sử dụng đất hoặc điều kiện tiếp cận thị trường chỉ vì yếu tố sở hữu vốn nhà nước.

Chính sách này hướng đến mục tiêu tạo lập môi trường kinh doanh minh bạch, thúc đẩy cạnh tranh lành mạnh và bảo đảm mọi doanh nghiệp, bất kể thuộc khu vực công hay tư, đều có cơ hội phát triển trên cùng một mặt bằng pháp lý.

Đây cũng là xu hướng phù hợp với quá trình cải cách doanh nghiệp nhà nước, góp phần nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực trong nền kinh tế.

Tiếp tục sắp xếp doanh nghiệp có vốn nhà nước theo định hướng mới

Song song với việc hoàn thiện chính sách, Bộ Tài chính đang triển khai kế hoạch cơ cấu lại doanh nghiệp có vốn nhà nước theo định hướng của Bộ Chính trị.

Trong quá trình này, nhiều doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực đặc biệt như quốc phòng, an ninh, độc quyền tự nhiên, ngân hàng thương mại, cung cấp dịch vụ công thiết yếu và một số doanh nghiệp giữ vai trò phát triển kinh tế tại các đô thị lớn sẽ không thuộc diện sắp xếp.

Đối với các doanh nghiệp còn lại, cơ quan quản lý sẽ lựa chọn những đơn vị có quy mô lớn, năng lực mạnh để giữ vai trò dẫn dắt trong các ngành kinh tế trọng điểm.

Những doanh nghiệp không nằm trong nhóm này sẽ được nghiên cứu phương án chuyển giao về Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước (SCIC), tạo tiền đề cho việc hình thành Quỹ Đầu tư quốc gia trong tương lai.

Chính sách mới hướng tới nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế

Việc không áp dụng các cơ chế ưu đãi riêng đối với doanh nghiệp nhà nước được đánh giá là tín hiệu tích cực trong tiến trình cải cách khu vực doanh nghiệp có vốn nhà nước.

Khi các doanh nghiệp cùng hoạt động theo nguyên tắc cạnh tranh bình đẳng, hiệu quả sản xuất kinh doanh sẽ trở thành yếu tố quyết định thay cho các lợi thế từ chính sách ưu tiên. Điều này không chỉ góp phần nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp nhà nước mà còn tạo động lực thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân phát triển mạnh mẽ hơn.

Trong dài hạn, việc hoàn thiện cơ chế quản lý vốn nhà nước, đẩy mạnh tái cơ cấu doanh nghiệp và xây dựng môi trường cạnh tranh công bằng được kỳ vọng sẽ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực công, tăng sức cạnh tranh của nền kinh tế và đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.