Chuyển đổi số trong lĩnh vực đất đai được xem là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của quá trình cải cách hành chính và phát triển Chính phủ số. Sau nhiều tháng triển khai đồng bộ trên phạm vi cả nước, hệ thống cơ sở dữ liệu đất đai đã ghi nhận những kết quả tích cực khi hàng chục triệu thửa đất được cập nhật lên nền tảng quản lý tập trung. Tuy nhiên, khối lượng dữ liệu chưa hoàn thiện vẫn chiếm tỷ lệ đáng kể, đặt ra áp lực rất lớn đối với các địa phương cũng như cơ quan chuyên môn.

Theo thống kê mới nhất, hàng chục triệu thửa đất đã được đồng bộ lên hệ thống quốc gia, nhưng vẫn còn hơn 27 triệu thửa đất chưa được xây dựng dữ liệu đầy đủ. Đây là phần việc đòi hỏi nhiều thời gian bởi không chỉ cần số hóa hồ sơ mà còn phải kiểm tra, đối chiếu và chuẩn hóa toàn bộ thông tin liên quan.

Thực tế cho thấy, việc xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai không đơn thuần là chuyển hồ sơ giấy sang môi trường điện tử. Mỗi thửa đất đều gắn với nhiều thông tin như vị trí, diện tích, loại đất, quyền sử dụng, lịch sử biến động và các dữ liệu pháp lý khác. Những thông tin này được hình thành qua nhiều giai đoạn với tiêu chuẩn quản lý khác nhau nên việc tích hợp vào một hệ thống thống nhất là nhiệm vụ rất phức tạp.

Chất lượng dữ liệu quan trọng hơn tốc độ hoàn thành

Một trong những yêu cầu quan trọng của cơ sở dữ liệu đất đai hiện nay là bảo đảm tiêu chí dữ liệu chính xác, đầy đủ, thống nhất và luôn được cập nhật. Đây được xem là nền tảng để hệ thống có thể vận hành hiệu quả và phục vụ công tác quản lý nhà nước trong dài hạn.

Nếu dữ liệu chỉ được số hóa mà chưa được kiểm chứng hoặc còn tồn tại sai lệch, hệ thống sẽ khó phát huy giá trị trong thực tiễn. Những thông tin không đồng nhất giữa hồ sơ địa chính, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và cơ sở dữ liệu dân cư có thể dẫn đến nhiều khó khăn trong quá trình giải quyết thủ tục hành chính cũng như thực hiện các giao dịch về đất đai.

Chính vì vậy, quá trình chuẩn hóa dữ liệu hiện được xem là khâu quan trọng nhất. Đây cũng là nguyên nhân khiến tiến độ thực hiện tại nhiều địa phương chưa đạt như kỳ vọng dù khối lượng dữ liệu được cập nhật liên tục tăng.

Nhiều địa phương vẫn gặp khó trong quá trình triển khai

Quá trình xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai trên phạm vi cả nước đang diễn ra với tốc độ không đồng đều giữa các địa phương. Một số tỉnh, thành phố đã đạt tỷ lệ đồng bộ dữ liệu cao nhờ sớm đầu tư hạ tầng công nghệ và bố trí nguồn nhân lực phù hợp. Tuy nhiên, nhiều địa phương vẫn gặp không ít khó khăn trong việc hoàn thiện dữ liệu.

Nguyên nhân xuất phát từ nhiều yếu tố khác nhau. Không ít nơi vẫn còn lưu trữ khối lượng lớn hồ sơ giấy nên việc đối chiếu thông tin mất nhiều thời gian. Bên cạnh đó, các giấy chứng nhận được cấp qua nhiều thời kỳ sử dụng những mẫu biểu và tiêu chuẩn kỹ thuật khác nhau, khiến việc đồng bộ trở nên phức tạp hơn.

Ngoài ra, tại nhiều khu vực miền núi và vùng sâu, vùng xa, việc xác minh thông tin người sử dụng đất với cơ sở dữ liệu dân cư còn gặp trở ngại do thiếu đồng bộ hoặc chưa cập nhật đầy đủ. Đây là một trong những nguyên nhân khiến tiến độ chuẩn hóa dữ liệu bị kéo dài.

Hạ tầng công nghệ và nguồn nhân lực vẫn là điểm nghẽn

Không chỉ gặp khó về dữ liệu, nhiều địa phương còn đối mặt với hạn chế về hạ tầng kỹ thuật. Một số hệ thống phần mềm đang sử dụng chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu kết nối, chia sẻ và xử lý dữ liệu quy mô lớn. Trong khi đó, việc nâng cấp phần mềm, đầu tư máy chủ và xây dựng nền tảng đồng bộ đòi hỏi nguồn kinh phí đáng kể.

Nguồn nhân lực cũng là bài toán lớn. Đội ngũ cán bộ tại các văn phòng đăng ký đất đai phải đồng thời thực hiện việc cập nhật dữ liệu, kiểm tra hồ sơ, xử lý sai lệch và giải quyết thủ tục hành chính hằng ngày cho người dân và doanh nghiệp. Khối lượng công việc lớn trong khi nhân lực có hạn khiến tiến độ hoàn thành cơ sở dữ liệu tại nhiều nơi bị ảnh hưởng.

Bên cạnh đó, việc người dân chưa thực hiện đầy đủ các thủ tục đăng ký biến động đất đai sau chuyển nhượng, thừa kế hoặc thay đổi hiện trạng sử dụng cũng làm phát sinh nhiều trường hợp dữ liệu không còn phù hợp với thực tế.

Đề xuất điều chỉnh thời hạn để bảo đảm hiệu quả lâu dài

Trước những khó khăn nêu trên, cơ quan quản lý đề xuất điều chỉnh mốc thời gian thực hiện đối với một số nhiệm vụ trọng tâm. Theo phương án được kiến nghị, việc hoàn thiện nhóm dữ liệu đã có hồ sơ nhưng chưa đạt tiêu chuẩn sẽ được kéo dài đến hết năm 2026.

Đối với những khu vực chưa hoàn thành đo đạc, lập bản đồ địa chính và xây dựng cơ sở dữ liệu, thời hạn được đề xuất lùi đến hết năm 2027. Việc điều chỉnh này được đánh giá sẽ giúp các địa phương có thêm thời gian xử lý dứt điểm những tồn tại, đồng thời bảo đảm chất lượng dữ liệu trước khi đưa vào vận hành chính thức.

Song song với đó, cơ quan quản lý cũng kiến nghị tăng cường đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin, hoàn thiện hệ thống phần mềm, tháo gỡ các vướng mắc về cơ chế thuê dịch vụ công nghệ và giảm tần suất báo cáo định kỳ khi đã có hệ thống giám sát tiến độ theo thời gian thực.

Cơ sở dữ liệu đất đai sẽ tạo nền tảng cho quản trị hiện đại

Việc hoàn thành cơ sở dữ liệu đất đai không chỉ phục vụ công tác cấp giấy chứng nhận hay giải quyết thủ tục hành chính mà còn mở ra nền tảng quản trị hiện đại dựa trên dữ liệu số. Khi toàn bộ thông tin đất đai được chuẩn hóa và cập nhật liên tục, cơ quan quản lý sẽ có điều kiện theo dõi chính xác hiện trạng sử dụng đất, kiểm soát biến động và xây dựng chính sách hiệu quả hơn.

Đối với người dân và doanh nghiệp, dữ liệu số giúp rút ngắn thời gian thực hiện các thủ tục liên quan đến đất đai, hạn chế việc phải cung cấp lại nhiều loại giấy tờ và giảm nguy cơ phát sinh tranh chấp do sai lệch thông tin.

Ở góc độ phát triển kinh tế, hệ thống dữ liệu đồng bộ còn góp phần nâng cao tính minh bạch của thị trường bất động sản, hỗ trợ công tác quy hoạch, quản lý tài chính đất đai, thuế và thu hút đầu tư. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để chuyển đổi từ phương thức quản lý truyền thống sang mô hình quản trị tài nguyên đất đai bằng công nghệ số và dữ liệu lớn.