Doanh nghiệp kiến quốc: Động lực cho kỷ nguyên vươn mình

Khởi nguồn từ tinh thần dân tộc và động cơ lợi nhuận chân chính

Kinh nghiệm từ các tập đoàn hàng đầu Nhật Bản như Sony, Toyota hay Honda chỉ ra rằng, nền tảng cốt lõi của một doanh nghiệp vĩ đại không khởi đầu bằng việc tối đa hóa lợi ích cá nhân ngắn hạn. Tinh thần doanh nghiệp tại các nước đi sau mang đậm dấu ấn của lòng tự tôn dân tộc và hoài bão phục hưng đất nước.


Khác biệt cơ bản giữa một nền kinh tế phát triển bền vững và một nền kinh tế trì trệ nằm ở sự phân định giữa hành vi "tìm kiếm lợi nhuận chân chính" (profit-seeking) bằng năng lực đổi mới sáng tạo và hành vi "mưu tìm đặc lợi" (rent-seeking) thông qua việc thao túng cơ chế hay đầu cơ tài sản. Khi lợi nhuận được xem là kết quả tất yếu của quá trình tạo ra giá trị thực cho xã hội, doanh nghiệp mới có thể xác lập vị thế tôn nghiêm và nhận được sự đồng hành lâu dài từ cộng đồng.

Bàn tay kiến tạo của Nhà nước và kỷ luật thực thi

Đầu tư vào các ngành công nghệ và công nghiệp nền tảng luôn đối mặt với rào cản thời gian hoàn vốn kéo dài và rủi ro lớn, khiến cơ chế thị trường tự do dễ bị thất bại khi dòng vốn có xu hướng chảy mạnh vào bất động sản hay chứng khoán. Để khắc phục điểm nghẽn này, bài học từ Hàn Quốc hay Nhật Bản cho thấy vai trò quyết định của Nhà nước trong việc định hướng và cung cấp tín dụng ưu đãi.

Tuy nhiên, yếu tố then chốt nằm ở kỷ luật gắn liền với hiệu quả thực tế: sự hỗ trợ của Nhà nước chỉ dành cho những đơn vị chứng minh được năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế thông qua chỉ số xuất khẩu và khả năng làm chủ công nghệ. Đây là cơ chế sàng lọc tự nhiên, ngăn chặn tình trạng lãng phí nguồn lực quốc gia.

Làm chủ chuỗi giá trị và tính minh bạch trong quản trị

Hành trình của Hyundai từ một đơn vị lắp ráp linh kiện ngoại nhập đến việc tự chủ sản xuất động cơ và thiết lập thương hiệu toàn cầu là minh chứng rõ nét cho con đường tích lũy nội lực. Một nền công nghiệp tự chủ không thể dừng lại ở tầng nấc gia công giá trị mỏng mà phải từng bước tiến lên các công đoạn có hàm lượng công nghệ cao.

Muốn làm được điều đó, sự liên kết chặt chẽ giữa các tập đoàn lớn và hệ sinh thái doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) giữ vai trò xương sống. Đồng thời, việc minh bạch hóa bộ máy quản trị, sẵn sàng đại chúng hóa và tách biệt quyền sở hữu gia đình với năng lực điều hành chuyên nghiệp là điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp chuyển mình từ tài sản tư nhân thành di sản công cộng của dân tộc.