Trung tâm báo cháy phải đáp ứng tiêu chuẩn nào năm 2026?

1. Trung tâm báo cháy có chức năng gì?

Trong một hệ thống báo cháy tự động, trung tâm báo cháy giữ vai trò tiếp nhận thông tin từ các đầu báo và thiết bị liên quan, sau đó phân tích, cảnh báo và điều khiển các thiết bị theo thiết kế.

Thiết bị này thường đảm nhiệm các chức năng chính như:

• Tiếp nhận tín hiệu từ đầu báo cháy và xác định khu vực phát sinh cảnh báo;
• Phát tín hiệu báo động bằng âm thanh, ánh sáng;
• Phát hiện các sự cố của hệ thống như đứt dây, chập mạch;
• Truyền thông tin báo cháy đến khu vực hoặc đơn vị tiếp nhận tín hiệu;
• Điều khiển một số thiết bị ngoại vi phục vụ công tác phòng cháy, chữa cháy.

Do giữ vai trò trung tâm, việc lựa chọn vị trí và phương án lắp đặt tủ báo cháy có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng vận hành ổn định của toàn bộ hệ thống.

2. Yêu cầu về vị trí lắp đặt trung tâm báo cháy

Theo mục 5.12 TCVN 7568-14:2025, trung tâm báo cháy phải được bố trí tại địa điểm phù hợp, bảo đảm khả năng tiếp cận, kiểm tra và xử lý khi có sự cố.

Một trong những yêu cầu quan trọng là trung tâm phải được đặt tại nơi thường xuyên có người trực 24/24 giờ. Nếu địa điểm không có người trực liên tục, hệ thống phải có khả năng truyền tín hiệu báo cháy và báo sự cố đến nơi có người thường trực.

Đồng thời, khu vực đặt trung tâm cần có biện pháp hạn chế người không có nhiệm vụ tiếp xúc hoặc can thiệp vào thiết bị.

Đối với việc kết nối thông tin, trung tâm phải đáp ứng yêu cầu về truyền tín hiệu báo cháy đến nơi tiếp nhận theo thiết kế và quy định áp dụng. Khu vực đặt trung tâm cũng phải có phương tiện liên lạc trực tiếp với đơn vị hoặc nơi tiếp nhận tin báo cháy theo yêu cầu.

3. Khoảng cách và không gian khi lắp đặt

Không gian xung quanh tủ trung tâm cần được tính toán ngay từ giai đoạn thiết kế để bảo đảm việc vận hành, kiểm tra và bảo trì.

Một số yêu cầu đáng chú ý gồm:

• Phía trước tủ trung tâm phải có khoảng không gian trống tối thiểu 1,5 m;
• Nếu nhiều trung tâm được bố trí cạnh nhau, khoảng cách giữa các trung tâm không nhỏ hơn 0,05 m;
• Khoảng cách giữa trung tâm và trần làm bằng vật liệu cháy phải tối thiểu 1 m;
• Khi lắp trên tường, cột hoặc giá máy, phần điều khiển của trung tâm phải cách mặt sàn không thấp hơn 0,75 m và không cao hơn 1,85 m.

Các thông số này không chỉ mang tính kỹ thuật mà còn giúp nhân viên trực dễ dàng quan sát trạng thái hoạt động, thao tác xử lý cảnh báo và tiếp cận thiết bị khi cần bảo trì.

4. Lắp trung tâm trên kết cấu bằng vật liệu cháy cần lưu ý gì?

Trường hợp tủ báo cháy được lắp trên kết cấu xây dựng bằng vật liệu cháy, cần có biện pháp bảo vệ phù hợp.

Theo tiêu chuẩn được đề cập, kết cấu này phải được bảo vệ bằng tấm kim loại có chiều dày từ 0,001 m trở lên hoặc vật liệu không cháy có chiều dày tối thiểu 0,01 m.

Tấm bảo vệ cũng phải có kích thước đủ lớn để mỗi cạnh vượt ra ngoài cạnh của trung tâm ít nhất 0,1 m.

Yêu cầu này nhằm hạn chế nguy cơ tác động nhiệt từ kết cấu dễ cháy đến thiết bị, qua đó nâng cao mức độ an toàn cho khu vực đặt trung tâm báo cháy.

5. Trung tâm báo cháy phải đáp ứng yêu cầu gì về tín hiệu?

Một trung tâm đạt yêu cầu không chỉ cần tiếp nhận được tín hiệu từ đầu báo mà còn phải có khả năng giám sát trạng thái hoạt động của hệ thống.

Trung tâm cần có chức năng tự động kiểm tra tín hiệu từ đầu báo cháy, kênh báo cháy và các thiết bị liên quan để hỗ trợ nhận diện, hạn chế tín hiệu báo cháy giả.

Đặc biệt, tín hiệu âm thanh và tín hiệu ánh sáng dùng cho báo cháy phải có sự phân biệt với tín hiệu báo sự cố. Điều này giúp người trực nhanh chóng nhận biết bản chất của tình trạng đang xảy ra và có phương án xử lý phù hợp.

Khi kết nối trung tâm với đầu báo, cần kiểm tra tính tương thích về điện áp cấp, dạng tín hiệu, phương thức phát hiện sự cố và cơ chế giám sát đường dây. Việc sử dụng thiết bị không tương thích có thể làm ảnh hưởng đến khả năng truyền nhận và xử lý tín hiệu của toàn hệ thống.

6. Yêu cầu đối với tủ hiển thị phụ và hệ thống trung tâm kết nối mạng

Đối với tủ hiển thị phụ, thiết bị cần được bố trí tại khu vực không có nguồn gây cháy và không sử dụng để lưu trữ các chất cháy.

Trường hợp công trình có nhiều trung tâm báo cháy được kết nối thành mạng, hệ thống phải được thiết kế theo hướng hạn chế ảnh hưởng lan truyền khi xảy ra sự cố đường truyền.

Cụ thể, khi đường truyền giữa một trung tâm gặp sự cố, tình trạng này không được làm ảnh hưởng đến khả năng hoạt động của các trung tâm báo cháy khác.

Đây là yêu cầu đặc biệt quan trọng đối với công trình có quy mô lớn, nhiều khu vực hoặc nhiều tủ điều khiển, bởi sự cố tại một điểm không nên khiến toàn bộ hệ thống mất khả năng giám sát.

7. Điều kiện môi trường tại nơi đặt trung tâm báo cháy

Ngoài vị trí và khoảng cách, điều kiện môi trường cũng cần phù hợp với yêu cầu kỹ thuật của thiết bị.

Nhiệt độ, độ ẩm tại khu vực lắp đặt phải nằm trong phạm vi cho phép theo tài liệu kỹ thuật và hướng dẫn sử dụng của nhà sản xuất.

Do đó, khi lựa chọn vị trí lắp đặt, chủ đầu tư và đơn vị thi công cần đánh giá đồng thời các yếu tố như nhiệt độ, độ ẩm, nguy cơ cháy nổ, khả năng tiếp cận và điều kiện bảo trì.

Việc lắp đặt trung tâm báo cháy không chỉ là lựa chọn vị trí đặt tủ mà phải bảo đảm đồng bộ nhiều yêu cầu về khả năng giám sát, truyền tín hiệu, khoảng cách an toàn, điều kiện môi trường và tính tương thích của thiết bị.

Đối với công trình xây dựng mới hoặc cải tạo hệ thống PCCC, việc kiểm tra các yêu cầu kỹ thuật ngay từ giai đoạn thiết kế và thi công sẽ giúp hệ thống báo cháy vận hành ổn định, thuận tiện cho công tác kiểm tra và đáp ứng yêu cầu an toàn PCCC.

Lưu ý: Nội dung trên được tổng hợp theo các yêu cầu về lắp đặt trung tâm báo cháy tại TCVN 7568-14:2025. Khi triển khai thực tế, cần đối chiếu đầy đủ tiêu chuẩn, quy chuẩn PCCC áp dụng cho từng loại công trình và tài liệu kỹ thuật của thiết bị.