Căn cứ pháp lý

Quy định về xử phạt vi phạm trong thời gian thử việc được quy định tại Điều 16 Nghị định 283/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 10/9/2026. Đồng thời, quyền và nghĩa vụ của người lao động cũng như người sử dụng lao động trong giai đoạn thử việc tiếp tục được điều chỉnh bởi Điều 25 và Điều 27 Bộ luật Lao động 2019.

Việc ban hành các quy định mới nhằm tăng cường kỷ cương trong quan hệ lao động, hạn chế tình trạng doanh nghiệp lợi dụng thời gian thử việc để cắt giảm quyền lợi hoặc kéo dài thời gian thử việc trái quy định.

Những hành vi vi phạm thử việc có thể bị xử phạt

Theo Nghị định 283/2026/NĐ-CP, doanh nghiệp có thể bị xử phạt khi không tuân thủ các quy định về thử việc.

Đối với những hành vi có tính chất vi phạm nhẹ như bố trí thử việc đối với hợp đồng lao động có thời hạn dưới một tháng hoặc không thông báo kết quả thử việc sau khi kết thúc thời gian thử việc, người sử dụng lao động có thể bị xử phạt từ 500.000 đồng đến 1 triệu đồng.

Trong khi đó, các hành vi ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người lao động sẽ chịu mức xử phạt cao hơn, từ 2 triệu đồng đến 5 triệu đồng, bao gồm:

• Yêu cầu người lao động thử việc nhiều hơn một lần đối với cùng một công việc;
• Kéo dài thời gian thử việc vượt quá giới hạn pháp luật cho phép;
• Trả lương thử việc thấp hơn mức đã thỏa thuận hoặc dưới 85% mức lương của công việc chính thức;
• Không ký hợp đồng lao động với người lao động sau khi thử việc đạt yêu cầu trong trường hợp hai bên đã ký hợp đồng thử việc riêng.

Việc phân chia mức xử phạt theo từng nhóm hành vi thể hiện định hướng bảo vệ tốt hơn quyền lợi của người lao động, đồng thời nâng cao trách nhiệm tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp.

Doanh nghiệp không chỉ bị phạt tiền mà còn phải khắc phục hậu quả

Ngoài hình thức xử phạt hành chính, doanh nghiệp còn phải thực hiện các biện pháp khắc phục nhằm bảo đảm quyền lợi hợp pháp cho người lao động.

Nếu doanh nghiệp yêu cầu thử việc trái quy định, kéo dài thời gian thử việc hoặc trả lương thử việc không đúng mức luật định, người sử dụng lao động phải thanh toán đầy đủ phần tiền lương còn thiếu theo đúng mức lương của công việc mà người lao động đảm nhiệm.

Bên cạnh đó, trong trường hợp người lao động hoàn thành yêu cầu thử việc nhưng doanh nghiệp không tiến hành ký hợp đồng lao động theo quy định, doanh nghiệp còn bị buộc ký kết hợp đồng lao động với người lao động nếu đáp ứng đủ điều kiện pháp luật.

Các biện pháp này không chỉ mang tính xử lý vi phạm mà còn hướng đến việc khôi phục đầy đủ quyền lợi mà người lao động đáng lẽ được hưởng.

Người lao động có phải báo trước khi nghỉ trong thời gian thử việc?

Một trong những nội dung được nhiều người lao động quan tâm là quyền chấm dứt thử việc.

Theo Bộ luật Lao động 2019, trong thời gian thử việc, cả người lao động và người sử dụng lao động đều có quyền chấm dứt hợp đồng thử việc hoặc hợp đồng lao động có nội dung thử việc mà không cần báo trước và không phải bồi thường.

Điều này đồng nghĩa với việc người lao động có thể chủ động nghỉ việc nếu cảm thấy công việc không phù hợp, đồng thời doanh nghiệp cũng có quyền chấm dứt thử việc khi người lao động không đáp ứng yêu cầu chuyên môn theo thỏa thuận.

Quy định này tạo sự linh hoạt cho cả hai bên trong giai đoạn đánh giá mức độ phù hợp trước khi thiết lập quan hệ lao động chính thức.

Trách nhiệm của doanh nghiệp khi kết thúc thời gian thử việc

Khi thời gian thử việc kết thúc, doanh nghiệp có nghĩa vụ thông báo kết quả thử việc cho người lao động.

Tùy từng hình thức giao kết ban đầu, doanh nghiệp phải thực hiện các nghĩa vụ tương ứng:

• Nếu nội dung thử việc được ghi nhận trong hợp đồng lao động và người lao động đạt yêu cầu, hợp đồng lao động tiếp tục được thực hiện theo thỏa thuận đã ký.
• Nếu hai bên ký hợp đồng thử việc riêng và người lao động hoàn thành yêu cầu, doanh nghiệp phải ký hợp đồng lao động chính thức.
• Trường hợp người lao động không đáp ứng yêu cầu thử việc, doanh nghiệp có quyền chấm dứt hợp đồng theo quy định của pháp luật.

Việc thông báo kịp thời kết quả thử việc giúp bảo đảm tính minh bạch trong quan hệ lao động, đồng thời hạn chế tranh chấp phát sinh sau khi kết thúc thời gian thử việc.

Ý nghĩa của quy định mới đối với doanh nghiệp và người lao động

Việc áp dụng các chế tài từ ngày 10/9/2026 cho thấy xu hướng tăng cường bảo vệ quyền lợi người lao động ngay từ giai đoạn thử việc. Những quy định này góp phần ngăn chặn tình trạng lạm dụng thử việc để kéo dài thời gian làm việc, giảm tiền lương hoặc né tránh nghĩa vụ ký hợp đồng lao động.

Đối với doanh nghiệp, việc tuân thủ đầy đủ quy định về thời gian thử việc, mức lương, thông báo kết quả và ký kết hợp đồng lao động không chỉ giúp tránh các khoản xử phạt hành chính mà còn góp phần xây dựng môi trường làm việc minh bạch, chuyên nghiệp và ổn định. Về lâu dài, đây sẽ là nền tảng quan trọng để thiết lập quan hệ lao động hài hòa, bảo đảm cân bằng quyền và lợi ích giữa người sử dụng lao động với người lao động.